Η γιορτή {LF}της Ελευσίνας μόλις ξεκίνησε

Το ρολόι έδειχνε 17.00 όταν η κεντρική παρουσιάστρια της τελετής, Ρένα Μόρφη, με ένα φόρεμα που παρέπεμπε – με το κόκκινο ρέλι – στη χάραξη της Ιεράς οδού (τα κοστούμια είχε επιμεληθεί ο Πάρις Μέξης), καλωσόριζε τους παρευρισκομένους από την Ελλάδα και το εξωτερικό στην Ελευσίνα. Οι καθήμενοι στο λυόμενο θεατράκι του Παλαιού Ελαιουργείου – με προεξάρχουσα την Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου – παρακολουθούσαν μέσω οθόνης τις τρεις πομπές που συναντήθηκαν στην πόλη να μπαίνουν στον διπλανό χώρο στάθμευσης και εν συνεχεία αντιπροσωπευτικές ομάδες να παρελαύνουν μπροστά τους. Πρώτα χορευτές και μουσικοί από τους τοπικούς συλλόγους – από την Κρήτη έως την Κέρκυρα και από τον Πόντο έως την Πελοπόννησο και τα Δωδεκάνησα. Ενώ δίπλα είχαν στήσει ένα σχεδόν διονυσιακό γλέντι, στην ορχήστρα του θεάτρου παρέλασαν ανά ζεύγη αργά, υπό τη μελωδία ενός αργόσυρτου ρυθμού που θύμιζε μοιρολόι, συνθέτοντας έναν «ζωντανό» χάρτη του Ελληνισμού. Τη σκυτάλη πήραν οι 50 και πλέον περιπατητές από όλη την Ελλάδα που διήνυσαν το σύνολο της Ιεράς οδού ως την Ελευσίνα (21 χλμ.) – μαζί τους και μια δρομέας με χειρήλατο αμαξίδιο – ως δεύτερη πομπή. Τελευταίοι – υπό τις έντονες επευφημίες του γενικού καλλιτεχνικού διευθυντή της διοργάνωσης, Μιχαήλ Μαρμαρινού – οι Time Circus, η βελγική καλλιτεχνική κολεκτίβα, έφτασαν στο Ελαιουργείο έχοντας διανύσει 3.000 χλμ. από την Αμβέρσα με τα πόδια και κουβαλώντας μαζί το χερσαίο πλοίο τους.

Ξεχωριστές στιγμές ήταν ο βιντεοσκοπημένος αλλά συγκινητικός χαιρετισμός του πρώην υπουργού Πολιτισμού της Γαλλίας Ζακ Λανγκ, ο οποίος είχε στηρίξει την πρωτοβουλία της Μελίνας Μερκούρη για την ίδρυση του θεσμού της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, που προηγήθηκε της πρώτης διά ζώσης ομιλίας, εκείνης της προέδρου του ΔΣ της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, Δέσποινας Γερουλάνου. Και η στιγμή που παρά τη δυνατή βροχή ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προώθηση του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής, Μαργαρίτης Σχοινάς, παρέδωσε το βραβείο Μελίνα Μερκούρη που συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 1,5 εκατ. ευρώ και την πλακέτα της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας στον δήμαρχο της μικρότερης πόλης που έχει φιλοξενήσει έως τώρα τον θεσμό, Αργύρη Οικονόμου.

Το μυστηριώδες κήτος

Μια χορογραφία στον κόλπο της Ελευσίνας στήθηκε μετά τις 19.00 με «πρωταγωνιστές» 16 σκάφη και έναν ανυψωτικό γερανό. Οι πρώτες νότες από χάλκινα πνευστά έδωσαν το σύνθημα και ρυμουλκά, ψαρόβαρκες, σημαιοστολισμένα ιστιοφόρα και φουσκωτά κινήθηκαν στις μελωδίες που είχε συνθέσει ειδικά για την περίσταση ο Αγγελος Τριανταφύλλου. Ερμήνευαν, παράλληλα, οι 30 μουσικοί της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών που είχαν… μπαρκάρει στα πλεούμενα με τους 17 καπεταναίους και τους 11 βοηθούς τους. Και όσο ο αφηγητής μας διηγούνταν ότι «Στην Ελευσίνα ο χρόνος χωρίζεται σε δύο φάσεις» από τη θάλασσα αναδυόταν μία βυθισμένη τούμπα προαναγγέλλοντας όσα είχαν σχεδιάσει για τη συνέχεια ο Μιχαήλ Μαρμαρινός που συνέλαβε την ιδέα της κεντρικής εκδήλωση της τελετής έναρξης «Μυστήρια Μετάβασης» και ο βετεράνος σε τέτοιου είδους εκδηλώσεις βρετανός σκηνοθέτης Κρις Μπάλντγουιν. Και πράγματι, στις 19.37, μπροστά από τον γερανό – με φόντο τα φώτα των εργοστασίων πάνω στα φουγάρα που έμοιαζαν να λειτουργούν ως φωτορυθμικά στο σκηνικό – ένα κήτος βάρους 10 τόνων, μήκους 22 μ. και ύψους 6 μ., από μέταλλο και ξύλο, αναδύθηκε από τη θάλασσα. Αιωρήθηκε και σε ελάχιστο χρόνο μετατράπηκε σε καμβά για μια βεντάλια ανεικονικών και μη προβολών διχάζοντας το κοινό σχετικά με τον συμβολισμό και το αισθητικό αποτέλεσμα. Αναμφίβολα εντυπωσιακό, βρήκε σκέπη κάτω από δεκάδες δεσμίδες φωτός, δημιούργησε μια «ηλιόστρατα» μέσα στο νερό, υμνήθηκε ως μυστήριο από τις 100 Chores (τα μέλη του φωνητικού συνόλου της Μαρίνας Σάττι) που είχαν παραταχθεί στην προβλήτα και κάτω από τις κόρνες όλων των πλοίων και το φως μιας φωτοβολίδας σήμανε την αρχή της γιορτής.

19 στάσεις

Από τις καλύτερες στιγμές της τελετής έναρξης ήταν ο περίπατος στο παραλιακό μέτωπο κατά μήκος της οδού Κανελλοπούλου. Η βροχή είχε σταματήσει και οι κάπου 15.000 επισκέπτες που είχαν φτάσει στην Ελευσίνα συναντούσαν φίλους και γνωστούς και με τον χάρτη ανά χείρας αναζητούσαν τις 19 δράσεις που είχαν απλωθεί σε ταράτσες, ταβέρνες, γερανούς και μπαλκόνια. Ξεχωρίσαμε τον πόντιο λυράρη που έπαιζε από την ταράτσα του σπιτιού του και από κάτω είχε στηθεί κανονικό πανηγύρι από τους περαστικούς. Τους υπέροχους μουσικούς διαλόγους με παραδοσιακά τραγούδια από Ηπειρώτες και Πελοποννησίους από τα παράθυρα ενός κτιρίου γραφείων. Το ανοιχτό συνεργείο «Ο τέλειος» που θα μπορούσε να είναι μια εξαιρετική εικαστική εγκατάσταση. Τα θραύσματα από τη ζωή στην Ελευσίνα – από τις εργάτριες και τις απεργίες τους ως τους οπαδούς του Πανελευσινιακού, τους έρωτες και τα γλέντια τους – τραγουδισμένα από τη φωνή του Στέλιου Καζαντζίδη και δραματοποιημένα σε ένα μπαλκόνι μιας ημιτελούς οικοδομής. Τα 10 πανό-μεταξοτυπίες που απεικονίζουν μοτίβα βασισμένα σε σύμβολα που απαντώνται στα κεντήματα ισάριθμων περιοχών του Ελληνισμού και έχουν αναρτηθεί στο γωνιακό κτίριο της οδού Κανελλοπούλου 17. Τις Νύμφες που εμφανίζονταν αναπάντεχα ανάμεσα στο πλήθος. Και τα παραδοσιακά συγκροτήματα που σε διαφορετικά σημεία είχαν δημιουργήσει μικρά γλέντια.