Η αποκάλυψη μιας άγνωστης ιστορίας του Ολοκαυτώματος στο βήμα του ΟΗΕ

Εκ πρώτης όψεως πρόκειται για ένα συνηθισμένο πάρκο με σιντριβάνι, παιδιά που παίζουν και αμέριμνους πολίτες που βγάζουν τον σκύλο τους βόλτα. Στα σωθικά του όμως το πάρκο έξω από την πρωτεύουσα της Λετονίας, Ρίγα, κρύβει ένα μακάβριο μυστικό που συνδέεται με ένα από τα πιο ζοφερά κεφάλαια της Ιστορίας του 20ού αι., το Ολοκαύτωμα, καθώς ενδέχεται πριν μετατραπεί σε πάρκο να αποτέλεσε τον χώρο ομαδικής ταφής Εβραίων, θυμάτων της αγριότητας των Ναζί.

Η άγνωστη εν πολλοίς προϊστορία του πάρκου, ωστόσο, δεν είναι το μοναδικό αξιοπερίεργο σε αυτή την ιστορία. Διότι οι νεκροί αυτοί ήταν κρατούμενοι σε ένα από τα «αθέατα» στις σελίδες των βιβλίων, τα μουσεία μνήμης και τις ταινίες στρατόπεδα συγκέντρωσης. Στο ξεχασμένο Γιούνγκφερνχοφ.

Χρειάστηκαν μόνο τρία λεπτά, δύο παλιές φωτογραφίες και μερικά κιτρινισμένα έγγραφα για να αποκαλυφθεί η υπόθεση αυτή από το βήμα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη την Παρασκευή, ημέρα μνήμης του Ολοκαυτώματος. Μπροστά στο μικρόφωνο στεκόταν η εικαστικός και καθηγήτρια Κάρεν Φρόστιγκ, η οποία και αποκάλυψε στο ακροατήριο τα πορίσματα της έρευνάς της.

Ολα ξεκίνησαν από τα δύο φωτογραφικά πορτρέτα που τη στοίχειωναν καθώς κρέμονταν στο πατρικό της σπίτι, στο Γουάλθαμ της Μασαχουσέτης. Ανήκαν στον Μόουζες και την Μπέιλ Σάμουελι Φρόστιγκ, τον παππού και τη γιαγιά της, που ζούσαν στη Βιέννη πριν εκτοπιστούν στα δάση της Λετονίας από τους Ναζί. Κανείς όμως δεν έλεγε κάτι περισσότερο για την τύχη τους, όπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ των «New York Times» και της «Boston Globe».

Εκείνη ωστόσο θέλησε να κλείσει την «ανοιχτή πληγή», όπως λέει, κι άρχισε να αναζητά στοιχεία μέχρι που εντόπισε κάποια ελάχιστα δεδομένα. Ανακάλυψε λοιπόν ότι από τα τέλη Νοεμβρίου έως τις αρχές Δεκεμβρίου 1941 3.985 Εβραίοι, μεταξύ αυτών και οι παππούδες της, κατέληξαν μετά τη σύλληψή τους από τους Ναζί με τρένο στη Σκιρόταβα της Λετονίας, έξω από τη Ρίγα, σε ένα απομονωμένο στρατόπεδο χωρίς περίφραξη, όπου λόγω της θέσης του και των στρατιωτικών περιπολιών ήταν σχεδόν αδύνατη η διαφυγή. Κατά την απελευθέρωση, το 1944, μόνο 28 κρατούμενοι ήταν ζωντανοί.

Εναν εξ αυτών συνάντησε το 2007 και της έδωσε τα πρώτα στοιχεία για το Γιούνγκφερνχοφ. Ενα αχαρτογράφητων ορίων στρατόπεδο, του οποίου δεν υπάρχουν φωτογραφίες εν λειτουργία.

Σχέδια για μνημείο

Το 2010 το σημείο ήταν αναξιοποίητο, γεμάτο μπάζα. Το 2019 βρήκε στη θέση του ένα περιποιημένο δημόσιο πάρκο και μια πινακίδα που μεταξύ άλλων ανέφερε την ύπαρξη στρατοπέδου συγκέντρωσης, αλλά όχι και το όνομά του. Το 2021 σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κρίστοφερ Νιούπορτ, προχώρησε σε γεωδιασκόπηση και άλλες διερευνητικές μεθόδους, οπότε και διαπιστώθηκε πως κάτω από το πάρκο και σε βάθος 4-6 μ. υπάρχει όρυγμα 20 τ.μ. – πιθανόν ο ομαδικός τάφος του στρατοπέδου, αν και μεταγενέστερη έρευνα πρότεινε εναλλακτική θέση κοντά στο εν λόγω σημείο. «Αυτό το έδαφος περιείχε τις σορούς των παππούδων μου σε έναν ασήμαντο ομαδικό τάφο. Ηταν μια ανατριχιαστική στιγμή», δήλωσε η Κάρεν Φρόστιγκ. Οι λετονοί αξιωματούχοι έχουν δεσμευτεί να τοποθετήσουν μνημείο Ολοκαυτώματος στο πάρκο.