«Μετά την καραντίνα, μια επική εμπειρία που δεν απαιτεί σκέψη»

Μανώλης Μαυρής

σκηνοθέτης

Μέσα στα προηγούμενα χρόνια της πανδημίας συντελέστηκαν ριζικές αλλαγές σε ό,τι αφορά την προσέλευση του κοινού στις κινηματογραφικές αίθουσες. Τα εισιτήρια στις ανεξάρτητες παραγωγές μειώθηκαν δραματικά και πολλές από αυτές προβλήθηκαν απευθείας σε streaming πλατφόρμες. Η πραγματικότητα αυτή, ωστόσο, δεν άγγιξε μερικές μεγάλες υπερπαραγωγές, όπως το «Avatar». Οι συγκεκριμένες ταινίες βρίσκονται ανενόχλητες στην κορυφή του BOX Office, αποκλείοντας από τις αίθουσες οποιαδήποτε άλλη ταινία. Ποιος είναι όμως ο λόγος που το «Avatar» κερδίζει;

Το πρώτο «Avatar» – όταν βγήκε – αποτελούσε για την εποχή του ένα τεχνολογικό επίτευγμα. Επίσης σεναριακά, παρόλο που δεν με εκφράζει, αναγνωρίζω ότι είχε ενδιαφέρον: ο θεατής εισερχόταν σε έναν καινούργιο κόσμο από το μηδέν. Μαζί με τον κεντρικό ήρωα εξερευνούσε το άγνωστο και γινόταν μέρος μιας ανακάλυψης (όπως στα «Star Wars» και στο πρώτο «Matrix»). Θυμάμαι να διαβάζω άρθρα που αναφέρονταν σε παιδιά που δεν μπορούσαν να αποχωριστούν την ιδέα του «Avatar», που προτιμούσαν να ζουν στον κόσμο της ταινίας. Αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί στο ότι το κοινό δεν ενδιαφέρεται για την πραγματικότητα, αντιθέτως βρίσκει διέξοδο στο φαντασιακό. Επιλέγει να ταυτιστεί με έναν ήρωα που παρατά το επίγειο και μεταναστεύει σε έναν καινούργιο πλανήτη, άγνωστο.

Ωστόσο το καινούργιο «Avatar» δεν έχει τις αρετές του προηγούμενου. Τεχνολογικά έχει παραμείνει πάνω-κάτω στα ίδια και σεναριακά δεν έχει τόσο ενδιαφέρον, εφόσον αυτή τη φορά δεν υπάρχει στ’ αλήθεια κανένας καινούργιος κόσμος να ανακαλύψουμε. Ερμηνείες μέτριες, νοήματα προφανή και υπεραπλουστευμένες παραδοχές – όπου οι κακοί άνθρωποι επιστρέφουν στον πλανήτη για να σκοτώσουν τους ιθαγενείς εξωγήινους.

Γιατί λοιπόν άραγε αυτή η συγκεκριμένη παιδαριώδης και αφελέστατη ταινία αποτελεί τη μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία όλων των εποχών;

Ισως να έχει να κάνει με το γνώριμο, αυτό που είδαμε παλαιότερα να λειτουργεί και ευχόμαστε ότι θα μας ευχαριστήσει ξανά (sequel).

Ισως να έχει να κάνει με το ξεκούραστο. Οσο βλέπεις αυτή την ταινία δεν σκέφτεσαι, το μυαλό γίνεται χυλός καθώς η μία πληθωρική εικόνα διαδέχεται την επόμενη.

Ή, τέλος, ίσως να σχετίζεται με την καραντίνα. Λόγω της πανδημίας το κοινό να απομακρύνθηκε από το σινεμά και πλέον βρέθηκε η κατάλληλη ευκαιρία για να επιστρέψει στις αίθουσες. Μια επική εμπειρία που κανένας δεν μπορεί να της αντισταθεί.

Προφανώς η στρατηγική και το marketing είναι τόσο καλά μελετημένα ώστε να εξασφαλίσουν την εισπρακτική επιτυχία, όπως και έγινε. Το εύρος του κοινού στο οποίο απευθύνεται η ταινία (target group) είναι όσο μεγαλύτερο γίνεται. Μια ταινία που μπορούν να παρακολουθήσουν από μικρά παιδιά μέχρι ηλικιωμένοι. Μέσω της αισθητικής των video games η ταινία κατάφερε να απευθύνεται σε ένα παγκόσμιο κοινό, ξεπερνώντας σύνορα και κουλτούρες (σημειώνοντας ρεκόρ εισπράξεων σε γιγαντιαίες αγορές όπως αυτές της Ινδίας και της Κίνας – τα 2/7 του πλανήτη). Ο Κάμερον καταλήγει να έχει κάνει τρεις από τις τέσσερις μεγαλύτερες εισπρακτικές επιτυχίες όλων των εποχών. Οι ταινίες του έχουν το χαρακτηριστικό του επικού σινεμά, με θεματολογίες στοχευμένα επίκαιρες για την εποχή τους. Ενα εκλαϊκευμένο, μαζικό σινεμά που μεταπηδά μεταξύ διαφορετικών ειδών: του sci-fi, των ταινιών δράσης, φαντασίας και του love story.

Το «φαινόμενο Avatar» σε προσωπικό επίπεδο δεν με αγγίζει, δεν με αφορά και αισθητικά δεν με καλύπτει. Ισως αυτό να είναι το μέλλον του κινηματογράφου. Κάποιοι, ωστόσο, προτιμούμε να ταξιδεύουμε με μικρότερο διαστημόπλοιο σε άλλους πλανήτες, πιο μοναχικούς.