Δύσκολοι καιροί για Μεγάλους Δασκάλους

Το τώρα, το Instagram και οι εν ζωή καλλιτέχνες έχουν ανατρέψει τα έως σήμερα ισχύοντα στην αγορά της τέχνης, που ήθελε τους πίνακες που είχαν φιλοτεχνηθεί έως το 1850 να αποτελούν το θεμέλιο της αγοράς. Τα στοιχεία δείχνουν πλέον πως αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό ποσοστό των έργων που πουλιούνται στις δημοπρασίες.

Η ουσιαστική αυτή μετατόπιση των προτιμήσεων των συλλεκτών καταγράφηκε με πολύ χαρακτηριστικό τρόπο στις μεγάλες δημοπρασίες του Δεκεμβρίου. Στον οίκο Christie’s επί παραδείγματι το ακριβότερο έργο που πουλήθηκε σε μια βραδιά με αριστουργήματα ήταν το μουσειακού επιπέδου «The Reading Party» (1735) του Γάλλου Ζαν Φρανσουά ντε Τρουά προς 3,6 εκατ. δολάρια. Για το ίδιο ακριβώς ποσό όμως άλλαξε χέρια το ημιαφηρημένο έργο της Βρετανίδας Φλόρα Γιούκνοβιτς «Warm, Wet ‘Ν’ Wild» (2020). Πρόκειται για μία από τις πολλές νεαρές ζωγράφους των οποίων τα έργα εκτοξεύuηκαν σε τιμές άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων στις περυσινές δημοπρασίες.

Το κλίμα θα επιχειρήσουν να ανατρέψουν τόσο οι Sotheby’s όσο και οι Christie’s, καθώς θα ρίξουν στην αγορά του Ιανουαρίου μια σειρά από πίνακες των Μεγάλων Δασκάλων συνολικής εκτιμώμενης αξίας άνω των 175 εκατ. δολαρίων, με σημαντικότερο το έργο του Ρούμπενς «Η κεφαλή του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή παρουσιάζεται στη Σαλώμη» (1609) που θεωρείται από τα διαμάντια της συλλογής Φιτς Ντέιβιντσον. Η δημοπρασία έχει οριστεί για τις 26 Ιανουαρίου και η εγγύηση προβλέπει ότι θα πουληθεί κατ’ ελάχιστον για 25 εκατ. δολάρια.

Πριν από 50 χρόνια τα έργα των Μεγάλων Δασκάλων κυριαρχούσαν στις δημοπρασίες. Πέρυσι, αντιπροσώπευαν μόλις το 4% των δημοπρασιών και των ιδιωτικών πωλήσεων που πραγματοποιήθηκαν από τους οίκους Sotheby’s και Christie’s, σύμφωνα με τους «Times».

Η σύγχρονη τέχνη κυριαρχεί, αντανακλώντας τις ραγδαίες πολιτιστικές ανησυχίες της κοινωνίας μας, σημειώνεται σε άρθρο των «New York Times», όπου ειδικοί αναφέρουν ότι οι νεότεροι συλλέκτες συχνά θεωρούν την τέχνη από το μακρινό παρελθόν απόμακρη, με αποτέλεσμα να ενδιαφέρονται για εικαστικές δημιουργίες καλλιτεχνών κάτω των 45 ετών, όχι άνω των 400.

Πρόσφατα η ArtTactic, η βρετανική εταιρεία που ειδικεύεται σε έρευνες αγοράς που αφορούν την τέχνη, δημοσίευσε μια έκθεση σχετικά με τις προοπτικές για τους καλλιτέχνες του «NextGen», που ορίζονται όσοι είναι μικρότεροι των 45 ετών. Πέρυσι, οι Sotheby’s, Christie’s και Phillips πρόσφεραν έργα 670 καλλιτεχνών από αυτή τη δημογραφική ομάδα, με έσοδα μεγαλύτερα από 300 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με την ίδια πηγή.

Σαφώς, τα πιο διάσημα ονόματα της ιστορίας της τέχνης εξακολουθούν να διατηρούν την αξία τους. Το έργο ενός Μεγάλου Δασκάλου, του Λεονάρντο ντα Βίντσι, εξακολουθεί να είναι ο πιο ακριβός πίνακας που έχει πουληθεί ως τώρα μέσω δημοπρασίας. Πρόκειται βεβαίως για τον «Σωτήρα του Κόσμου» που άλλαξε χέρια προς 450,3 εκατ. δολάρια το 2017.

Το ερώτημα που φαίνεται να απασχολεί την αγορά αυτή την εποχή είναι αν το ενδιαφέρον για έργα του μακρινού παρελθόντος μπορεί να επανακάμψει με κάποιον τρόπο. Η απάντηση αναμένεται να δοθεί στις αίθουσες δημοπρασιών, καθώς είναι σαφές πως τα ονόματα καλλιτεχνών όπως ο Λεονάρντο ντα Βίντσι και ο Ρούμπενς δεν συζητιούνται στα κοκτέιλ και στα δείπνα που διοργανώνονται από τις μεγάλες φουάρ στη Βασιλεία, το Λονδίνο, το Παρίσι και το Μαϊάμι.

Από την Νταϊάνα στην Κιμ Καρντάσιαν

Η Κιμ Καρντάσιαν είναι η νέα κάτοχος του σταυρού με αμέθυστους και διαμάντια που φόρεσε η πριγκίπισσα Νταϊάνα το 1987 σε μια φιλανθρωπική εκδήλωση και ο οποίος βγήκε στο σφυρί από τον οίκο Sotheby’s του Λονδίνου στο πλαίσιο της δημοπρασίας «Royal and Noble». Το πολύτιμο κόσμημα δεν ανήκε στην Νταϊάνα, αλλά στον επιχειρηματία Ναΐμ Αταλάχ, με τον οποίο η πριγκίπισσα διατηρούσε πολύ φιλικές σχέσεις και της τον είχε δανείσει για ορισμένες δημόσιες εμφανίσεις της. Είναι δημιουργία της δεκαετίας του 1920 και αγοράστηκε από τον Αταλάχ στη δεκαετία του 1980. Ο σταυρός ζυγίζει περίπου 5,25 καράτια και έχει διαστάσεις 13,6 x 9,5 εκ. Η Κιμ Καρντάσιαν – μέσω αντιπροσώπου – ήταν μία από τους τέσσερις διεκδικητές που έδωσαν τη μάχη για την απόκτηση του πολύτιμου κοσμήματος. Τελικά το σφυράκι του δημοπράτη σταμάτησε να χτυπάει στα 197.453 δολάρια, τιμή αρκετά υψηλότερη από την ανώτατη αρχική εκτίμηση των 144.353 δολαρίων.

Η ζωγράφος βασίλισσα Βικτώρια

Βασιλικό άρωμα έχει και η δημοπρασία που θα πραγματοποιηθεί στις 28 Ιανουαρίου από τον οίκο Hansons Auctioneers στο Λονδίνο καθώς στον κατάλογό της βρίσκονται δύο έργα ζωγραφικής της βασίλισσας Βικτώριας, που ήταν στον θρόνο από το 1837 έως τον θάνατό της το 1901. Πρόκειται για δύο ελαιογραφίες που απεικονίζουν λουλούδια και η εκτίμηση για την κάθε μία κυμαίνεται μεταξύ 9.870 και 12.340 δολαρίων. Τα έργα έφυγαν από τη βασιλική οικογένεια το 1945. Μετά τον θάνατο της πριγκίπισσας Βεατρίκης, της μικρότερης κόρης της βασίλισσας Βικτώριας, πωλήθηκαν από το Osborne House, το εξοχικό κτήμα της οικογένειας στο Isle of Wight, στο κοντινό μουσείο του Κάστρου Carisbrooke. Συνοδεύονται από μια επιστολή προέλευσης στην οποία ο Alexander Mountbatten, ο πρώτος μαρκήσιος του Carisbrooke και ο τελευταίος επιζών εγγονός της βασίλισσας Βικτώριας, φέρεται να τους έχει αναγνωρίσει ως έργα της. Αγοράστηκαν πριν από δεκαετίες από τον παππού του πωλητή και βρίσκονταν σε ένα εξοχικό σπίτι στο Surrey. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ρεκόρ για έργο της βασίλισσας Βικτώριας είναι 45.038 δολάρια και σημειώθηκε το 2015 από τους Christie’s του Λονδίνου.