Οι προβλέψεις για το 2023

«Η μόνη αξία των οικονομικών προβλέψεων είναι να κάνουν την αστρολογία να φαίνεται αξιόπιστη», είπε κάποτε ο οικονομολόγος Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ. Με αυτή τη ρήση κατά νου ας ρίξουμε μια ματιά σε όσες προβλέψεις διακρίνονται στο «γυάλινο» σφυράκι του δημοπράτη για το 2023.

Η νέα χρονιά, εκτιμούν οι γνώστες της αγοράς, δεν θα ακολουθήσει την ανοδική πορεία εκείνης που μόλις τελείωσε. Και βασίζουν την άποψή τους στις ανακοινώσεις του Διεθνούς Χρηματοοικονομικού Ινστιτούτου, που εκτίμησε ότι το 2023 θα είναι οικονομικά τόσο αδύναμο όσο το 2009, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, προβλέποντας παράλληλα ύφεση τόσο στη Βρετανία όσο και την ευρωζώνη και στασιμότητα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στις περιόδους οικονομικής ύφεσης παρασύρεται, όπως έχει δείξει η εμπειρία, και η αγορά τέχνης.

Κατά την οικονομική κρίση του 1991 και του 2009, ο όγκος των πωλήσεων έργων τέχνης μειώθηκε κατά 64% και κατά 36% αντιστοίχως, σύμφωνα με την ερευνητική και συμβουλευτική εταιρεία που εστιάζει αποκλειστικά στην οικονομία της τέχνης, Arts Economics. Ωστόσο η τελική εικόνα θα διαμορφωθεί και από τις εξελίξεις στις ΗΠΑ, που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ της αγοράς τέχνης, αλλά και από τους δισεκατομμυριούχους, ο αριθμός των οποίων αυξάνεται οπότε οι αγορές τους ενδεχομένως θα διατηρήσουν μια ισορροπία και δεν θα επιτρέψουν μια σημαντική πτώση στους τζίρους των δημοπρασιών.

Μια δεύτερη πρόβλεψη θέλει στροφή του ενδιαφέροντος προς πιο κλασικά έργα τέχνης και γενικά μια συντηρητική τάση να επιστρέφει στις επιλογές των συλλεκτών. Ενδεικτικό της τάσης αυτής που διαμορφώνεται, βάσει της εικαστικής επιθεώρησης Apollo, είναι το προφίλ των περιοδικών εκθέσεων μεγάλων μουσείων και διοργανώσεων που απέχουν από εκείνο του 2022 οπότε και δόθηκε προτεραιότητα και βήμα σε μεγάλο ποσοστό σε παραγνωρισμένες γυναίκες καλλιτέχνιδες, σε συλλογικότητες, σε καλλιτέχνες χωρίς πλούσιο εκθεσιακό παρελθόν αλλά πολύ υψηλές – ξαφνικά – τιμές (wet paint) και σε σύγχρονους αφρικανούς δημιουργούς. Φέτος τον πρώτο λόγο στις εκθέσεις έχουν πιο κλασικές επιλογές – Βαν Γκογκ, Πικάσο, Γκάστον μεταξύ άλλων – ενώ ενδεικτικό της στροφής είναι και οι δημοπρασίες του προηγούμενου Νοεμβρίου όπου κυριάρχησαν τα έργα λευκών ανδρών που δεν βρίσκονται εν ζωή.

Η πολιτική είναι ένας επίσης βασικός παράγων που θα επηρεάσει τις εξελίξεις στην αγορά της τέχνης. Εχουν περάσει 50 χρόνια από τότε που οι Sotheby’s ξεκίνησαν τις πρώτες τους δημοπρασίες στο Χονγκ Κονγκ και έκτοτε έχει εξελιχθεί σε έναν από τους τρεις κύριους διεθνείς κόμβους της αγοράς τέχνης, μαζί με το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη. Ομως η λογοκρισία και εν γένει η στέρηση ελευθεριών από το καθεστώς του Σι Τζινπίνγκ προκαλεί ανησυχία, κάτι που αποτυπώθηκε και στα αποτελέσματα των πλέον πρόσφατων δημοπρασιών, όπως και στο γεγονός ότι στη μεγάλη φουάρ Art Basel Hong Kong τον Μάρτιο θα συμμετέχουν κατά 30% λιγότερες γκαλερί συγκριτικά με το 2019. Η Ασία, ωστόσο, δεν μένει εκτός ενδιαφέροντος της αγοράς τέχνης, καθώς οι έμποροι φαίνεται πως πειραματίζονται και με άλλες εναλλακτικές όπως η Ιαπωνία και η Κορέα.

Τέλος, το 2023 εκτιμάται ότι θα είναι η χρονιά που θα επέλθει μια εξισορρόπηση στο θέμα των NTFs, καθώς οι τιμές μοιάζουν να προσγειώνονται και ο χώρος της ψηφιακής τεχνολογίας να λειτουργεί ως καταφύγιο για τους νέους καλλιτέχνες που δεν έχουν την ευκαιρία να εκθέσουν τη δουλειά τους σε μια γκαλερί, αλλά και για όσους θέλουν να αποκτήσουν ένα έργο τέχνης, σε τιμές προσιτές, έστω και μέσω της οθόνης του υπολογιστή τους.

Ο σταυρός του Αταλάχ και η Νταϊάνα

Ενας σταυρός με αμέθυστους και διαμάντια που φόρεσε η πριγκίπισσα Νταϊάνα το 1987 σε μια φιλανθρωπική εκδήλωση βγαίνει στο σφυρί από τον οίκο Sotheby’s του Λονδίνου στο πλαίσιο της δημοπρασίας «Royal and Noble» στις 18 Ιανουαρίου. Το πολύτιμο κόσμημα δεν ανήκε στην Νταϊάνα, αλλά στον επιχειρηματία Ναΐμ Αταλάχ, με τον οποίο η πριγκίπισσα διατηρούσε πολύ φιλικές σχέσεις. Είναι δημιουργία της δεκαετίας του 1920 και αγοράστηκε από τον Αταλάχ στη δεκαετία του 1980. Ο σταυρός ζυγίζει περίπου 5,25 καράτια και έχει διαστάσεις 13,6 x 9,5 εκ. και η εκτίμηση κυμαίνεται μεταξύ 96.235 και 144.353 δολαρίων.

Ενα «ανατριχιαστικό» νήπιο 400 ετών

To πορτρέτο ενός παιδιού του 17ου αιώνα, που κρυβόταν στο πίσω μέρος μιας πόρτας σε ένα αγγλικό εξοχικό σπίτι το οποίο ήταν γεμάτο με αντίκες, πρόκειται να βγει σε δημοπρασία στο Λονδίνο, όπου εκτιμάται ότι θα πωληθεί έως και 24.000 δολάρια σε δημοπρασία του οίκου Hansons στις 28 Ιανουαρίου. Το έργο που φιλοτεχνήθηκε το 1626 φέρει την υπογραφή του ζωγράφου Αντριεν Βέρκινς, ο οποίος ενδεχομένως να ήταν Ολλανδός και επηρεασμένος σε μεγάλο βαθμό από τον Βαν Ντάικ και τον Ρούμπενς. Για ποιον λόγο το έργο τέχνης βρισκόταν κρεμασμένο πίσω από μια πόρτα; Επειδή «είναι ανατριχιαστικό, καθώς αποτελεί μια μικρογραφία ενός ενηλίκου», λένε οι υπεύθυνοι του οίκου. Ζωγραφισμένο πριν από σχεδόν 400 χρόνια, απεικονίζει ένα νήπιο ντυμένο με φόρεμα μέχρι τον αστράγαλο και δαντελένιο γιακά. Το παιδί στέκεται άκαμπτα όρθιο δίπλα σε ένα τραπέζι, οι αναλογίες του οποίου το κάνουν να φαίνεται τουλάχιστον ανεξήγητα ψηλό. Το έργο ανακαλύφθηκε τυχαία από τους ειδικούς του οίκου δημοπρασιών όταν επισκέφθηκαν το σπίτι μετά τον θάνατο του αγρότη-συλλέκτη στην κατοχή του οποίου υπήρχε το έργο μαζί με άλλε αντίκες και ενδεχομένως αγοράστηκε σε δημοπρασία.