Με ένα άλλο βλέμμα

Τη Δευτέρα 26 Δεκεμβρίου έκανε πρεμιέρα στις ελληνικές αίθουσες η βρετανική ταινία «Αισθάνομαι ζωντανός» (Living) του Ολιβερ Ερμάνους στην οποία ο Μπιλ Νάι – σε μια θαυμάσια ερμηνεία που όλα δείχνουν ότι θα τον οδηγήσει στα Οσκαρ – υποδύεται έναν δημόσιο υπάλληλο στο Λονδίνο της δεκαετίας του 1950, που αποφασίζει να πράξει το σωστό συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας παιδικής χαράς, επειδή ξέρει ότι λόγω της ανίατης ασθένειάς του δεν του μένει πολύς χρόνος ζωής.

Η ταινία, της οποίας το σενάριο έγραψε ο διάσημος συγγραφέας Καζούο Ισιγκούρο (γεγονός που αναμφισβήτητα συνδράμει στην επιτυχία της) είναι φυσικά εμπνευσμένη από το πρωτότυπο σενάριο του «Καταδικασμένου» (Ikirou, 1952), κλασικής ταινίας του ιαπωνικού κινηματογράφου με την υπογραφή του σπουδαίου Ακίρα Κουροσάβα (1910 – 1998) και τον έξοχο Τακάσι Σιμούρα σε έναν ρόλο αντίστοιχο με αυτόν που τώρα υποδύεται ο Νάι.

Συνήθως, όταν ο αγγλόφωνος κινηματογράφος και δη το Χόλιγουντ αγγίζει υλικό εκτός αμερικανικών συνόρων, το αποτέλεσμα είναι από αδιάφορο ως μέτριο ή ακόμα και κακό, αρκεί να θυμηθούμε περιπτώσεις όπως το «Μυστικό στα μάτια της», το «Old boy» και το «Funny games» (που μάλιστα γυρίστηκε αγγλόφωνο από τον σκηνοθέτη της πρωτότυπης αυστριακής ταινίας, Μίχαελ Χάνεκε). Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις όμως, όπως βλέπουμε στην παρακάτω δωδεκάδα, η ταινία που ακολούθησε, όχι μόνο δικαίωσε την πρωτότυπη αλλά έγραψε και τη δική της ιστορία. Οι πέντε από τις έξι επιλογές αφορούν ταινίες που γυρίστηκαν στην Αμερική και μία στην Τσιντετσιτά της Ιταλίας αλλά με αμερικανό σταρ.

Οι επτά σαμουράι (Shichinin no samurai, Ιαπωνία, 1954) –  Και οι επτά ήταν υπέροχοι (The magnificent seven, ΗΠΑ, 1960)

Η πιο διάσημη περιπέτεια σαμουράι του Ακίρα Κουροσάβα, στην οποία επτά σαμουράι αποφασίζουν να πράξουν το σωστό και χωρίς αμοιβή να προστατεύσουν τους κατοίκους ενός χωριού από τον φεουδάρχη που τους τρομοκρατεί, έβαλε τα θεμέλια για την δημιουργία των «Επτά υπέροχων», ενός από τα πιο διάσημα αμερικανικά γουέστερν όλων των εποχών. Το θέμα είχε όλες τις προδιαγραφές για να εμπνεύσει το Χόλιγουντ στη δημιουργία ενός γουέστερν, όπου επτά πιστολέρο, οι Γιουλ Μπρίνερ, Στιβ Μακ Κουίν, Χορστ Μπούκχολτς, Τσαρλς Μπρόνσον, Τζέιμς Κόμπερν, Μπραντ Ντέξτερ και Ρόμπερτ Βον, αποφασίζουν να κάνουν το ίδιο προστατεύοντας τους φτωχούς κατοίκους ενός μεξικάνικου χωριού από έναν παράνομο (Ιλάι Γουάλακ). Η επιτυχία του γουέστερν ήταν παγκόσμια, η ταινία βρήκε αρκετές συνέχειες και το 2016 ακολούθησε ένα δικό της ριμέικ με πρωταγωνιστή τον Ντένζελ Ουάσινγκτον. Αξίζει να σημειωθεί ότι εκείνος που είχε την ιδέα της μετατροπής των «Επτά σαμουράι» σε γουέστερν ήταν ο Γιουλ Μπρίνερ που ηγείται τελικά των «Επτά υπέροχων».

Γιοζίμπο (Yôjinbô, Ιαπωνία, 1961) – Για μια χούφτα δολάρια (Per un pugno di dollari, Ιταλία / Ισπανία / Δυτική Γερμανία, 1964)

Δεύτερη ταινία του Ακίρα Κουροσάβα της οποίας μια «λοξή» ανακατασκευή επρόκειτο να γίνει σημείο αναφοράς του παγκόσμιου κινηματογράφου, γιατί αυτό ακριβώς συνέβη με το «Για μια χούφτα δολάρια», την πρώτη ταινία των σπαγγέτι γουέστερν «Η τριλογία του δολαρίου» του Σέρτζιο Λεόνε. Στο Γιοζίμπο ένας πονηρός σαμουράι (Τοσίρο Μιφούνε) θα μπει στη μέση της διαμάχης δυο οικογενειών, θα τις κάνει άνω – κάτω και αφού ταλαιπωρηθεί και ο ίδιος λιγάκι, θα βγει τελικά κερδισμένος. Οπως περίπου συμβαίνει με τον Κλιντ Ιστγουντ στη «Χούφτα», μόνο που εδώ το χωριό βρίσκεται στην Αγρια Δύση, έτσι όπως τη φαντάστηκαν στην Τσινετσιτά. Η ταινία θα γινόταν η σημαιοφόρος του ευρωπαϊκού γουέστερν (είδος που μεσουράνησε στα sixties) και θα έστρωνε το χαλί της καριέρας τόσο του Ιστγουντ όσο και του Λεόνε που θα συνεργάζονταν στα δυο υπόλοιπα γουέστερν της τριλογίας του δολαρίου, «Μονομαχία στο Ελ Πάσο» και «Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος». Πολλά χρόνια αργότερα, το 1996 το «Γιοζίμπο» θα γινόταν επίσης η πηγή έμπνευσης της αμερικανικής ταινίας «Ο τελευταίος επιζών» του Γουόλτερ Χιλ στην οποία η ίδια ιστορία τοποθετείται την περίοδο της Ποταπαγόρευσης με τον Μπρους Γουίλις εν μέσω των δύο οικογενειών.

Η επιστροφή του Μαρτίν Γκερ (Le retour de Martin Guerre, Γαλλία, 1982) – Sommersby (ΗΠΑ, 1993)

Μετά το τέλος του Αμερικανικού Εμφυλίου, ένας άνδρας, ο Σόμερσμπι (Ρίτσαρντ Γκιρ),  επιστρέφει σπίτι του, ήρωας. Η γυναίκα του (Τζόντι Φόστερ), οι φίλοι, ακόμα και οι πρώην σκλάβοι του τον υποδέχονται με θέρμη, ο ίδιος έχει ιδέες για την ανάπτυξη της καπνοκαλλιέργειας και της οικονομίας της μικρής κοινότητας, κερδίζει τη φιλία και την εμπιστοσύνη όλων. Μόνο αίνιγμα: Είναι ή όχι αυτός που ισχυρίζεται ότι είναι; Στο «Sommersby» του Τζον Αμιέλ, αμερικανική εκδοχή της γαλλικής επιτυχίας «Η επιστροφή του Μαρτίν Γκερ», η ερωτική ιστορία έχει τον πρώτο λόγο και αναπτύσσεται πάνω σε μια λιγότερου ενδιαφέροντος ιδέα μυστηρίου που όμως ήταν το κέντρο βάρους της πρωτότυπης ταινίας του Ντανιέλ Βιν όπου τον κεντρικό ρόλο έχει ο Ζεράρ Ντεπαρντιέ δίπλα στη Ναταλί Μπάι που υποδύεται τη γυναίκα του. Εκεί η σχέση του ζευγαριού έδειχνε ανατρεπτικά επικίνδυνη για τη μεσαιωνική εποχή της και αυτό το στοιχείο έκανε το όλο εγχείρημα πολύ πιο ενδιαφέρον χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η αμερικανική ταινία δεν έχει αρετές.

Το μεροκάματο του τρόμου (Le salaire de la peur, Γαλλία, 1953) – Το μεροκάματο του φόβου (Sorcerer, ΗΠΑ, 1977)

Τέσσερις υπόπτου παρελθόντος Ευρωπαίοι (Ιβ Μοντάν, Φόλκο Λούλι, Σαρλ Βανέλ, Πίτερ Βαν Εϊκ) «ξεβρασμένοι» σε κάποια χώρα της Λατινικής Αμερικής, αναλαμβάνουν τη μεταφορά μεγάλης ποσότητας νιτρογλυκερίνης με δυο φορτηγά και κάτω από εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες. Υπό τη σκηνοθετική μπαγκέτα του μετρ Ανρί Ζορζ Κλουζό (Οι διαβολογυναίκες) το ταξίδι τους θα γίνει ένα από τα συναρπαστικότερα road trips της ιστορίας του κινηματογράφου αλλά και μια ανατριχιαστική μελέτη του απρόβλεπτου στον ανθρώπινο χαρακτήρα. Με το ίδιο θέμα αποφάσισε να καταπιαστεί περίπου μια 25ετία αργότερα ο Γουίλιαμ Φρίντκιν, ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα σκηνοθετών της δεκαετίας του 1970, δημιουργός ταινιών όπως «Ο άνθρωπος από τη Γαλλία» και «Ο εξορκιστής». Η δική του εκδοχή στην οποία τον βασικό ρόλο έχει ο Ρόι Σάιντερ (στη θέση του Ιβ Μοντάν) δεν συνάντησε επιτυχία στην εποχή της αργότερα όμως επανεκτιμήθηκε χάρη κυρίως στο guerilla filmmaking της αλλά και τη «μεθυστική» ηλεκτρονική μουσική των Tangerine Dream που δίνει στην ταινία μια αλλόκοτα ψυχεδελική διάσταση.

Αρωμα γυναίκας (Profumo di donna, Ιταλία, 1974) – Αρωμα γυναίκας (Scent of a woman, ΗΠΑ, 1992)

Σε αυτή την περίπτωση, τόσο η πρωτότυπη ιταλική ταινία του Ντίνο Ρίζι όσο και το αμερικανικό ριμέικ της γυρισμένο από τον Μάρτιν Μπρεστ περίπου μια 20ετία αργότερα, δεν έχουν και τόσο μεγάλες διαφορές, πλην ίσως μια δεξιοτεχνικά γυρισμένη σκηνή χορού τανγκό, η οποία συνέβαλε αρκετά στο να κερδίσει – επιτέλους – ο Αλ Πατσίνο το Οσκαρ  α’ ρόλου. Ακολουθώντας τα βήματα που πρώτος χάραξε ο Βιτόριο Γκάσμαν, ο Πατσίνο υποδύεται τον τυφλό απόστρατο που αναστατώνει τη ζωή του νεαρού συνοδού του (Κρις Ο’ Ντόνελ), αναγκάζοντάς τον να περάσει μαζί του μερικές μέρες στη Νέα Υόρκη, με σκοπό στο τέλος να αυτοκτονήσει. Η αντίξοη σχέση «δάσκαλου» – «μαθητή» (ο Αλεσάντρο Μόμο στην ιταλική εκδοχή), είναι η καρδιά και των δύο ταινιών αν και μέχρι σήμερα ο χρόνος έχει φανεί σκληρότερος με την ιταλική. Βλέποντάς τες σήμερα ανακαλύπτεις αρκετές αδυναμίες που είχαν αγνοηθεί στο παρελθόν, ενώ βρισκόταν κάτω από το ξόρκι των υποκριτικών δεξιοτήτων του Γκάσμαν και του βλέμματος της Aγκοστίνα Μπέλι.

Ringu (Ιαπωνία, 1995) – Σήμα κινδύνου (The ring, ΗΠΑ, 2002)

Οταν όλα δείχνουν ότι μια μυστηριώδης βιντεοκασέτα φέρνει τον θάνατο σε όποιον παρακολουθήσει το περιεχόμενό της, μια προσπάθεια για τη λύση του μυστηρίου δεν μπορεί παρά να οδηγήσει σε έναν αλλόκοτα εφιαλτικό κόσμο αφού εκείνος που ψάχνει την αλήθεια είναι αναγκασμένος να ρισκάρει τη ζωή του παρακολουθώντας το περιεχόμενο της κασέτας. Μια εξαιρετικά πρωτότυπη ιδέα θρίλερ που γεννήθηκε για λογαριασμό της ιαπωνικής τηλεόρασης στα μέσα της δεκαετίας του 1990 από τον Τσισούι Τακιγκάβα, επρόκειτο να μετατραπεί σε cult θρύλο αποκτώντας πολλές διαφορετικές εκδοχές. Την ακολούθησε μια κινηματογραφική ταινία στη χώρα παραγωγής της το 1998 (Χιντέο Νακάτα), μια τηλεοπτική σειρά, επίσης στην Ιαπωνία, μια κορεάτικη ταινία το 1999 (Κιμ Ντονγκ-Μπιν) και εν τέλει μια ευπρόσωπη αμερικανική, του Γκορ Βερμπίνσκι («Οι πειρατές της Καραϊβικής») που έκανε και αυτή θραύση στις αρχές της επόμενης δεκαετίας.