Το πρόβλημα των φαρμάκων

Η αρχή κάθε νέου έτους είναι μια ευκαιρία να αρχίζουμε να συζητάμε λίγο πιο σοβαρά για ορισμένα θέματα, από ό,τι το κάναμε τη χρονιά που έφυγε. Το θέμα των φαρμάκων είναι ένα από αυτά. Είναι γνωστό ότι εδώ και μερικές εβδομάδες υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις σε φάρμακα. Τα συρτάρια και τα ράφια των φαρμακείων είναι άδεια από δημοφιλή σκευάσματα, ενώ ειδικά σε αυτά που σχετίζονται με παιδιά (αντιπυρετικά σε σιρόπι και εισπνεόμενα) το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο. Επειδή έχουμε μάθει να συζητάμε δημοσίως συνήθως επιφανειακά, ουδείς έχει καταλάβει τι ακριβώς έχει συμβεί. Οι πολιτικοί υπονοούν ως συνήθως ότι πίσω από όλα βρίσκεται κάποιος «δράκος». Αναφέρονται σε κάποιες κακές εταιρείες (φαρμακευτικές, φαρμακαποθήκες) που εκμεταλλεύονται την κυρίαρχη θέση τους στην αγορά και μέσω των ελλείψεων επιχειρούν να ασκήσουν πίεση για να βγάλουν περισσότερα χρήματα, εις βάρος όλων μας.

Αυτές οι απόψεις δεν διαρρέουν από κάποια κυβέρνηση που βρίσκεται σε διαμάχη με την επιχειρηματικότητα για δικούς της ιδεοληπτικούς λόγους. Τα αφήνει να εννοηθούν η σημερινή κυβέρνηση, της Νέας Δημοκρατίας. Αυτή υπονοεί ότι οι εταιρείες είναι υποχρεωμένες ακόμα και με ζημιά να βρίσκουν φάρμακα και να τα πωλούν στην αγορά. Ο ΣΥΡΙΖΑ ως γνήσιος πολέμιος της επιχειρηματικότητας θεωρεί εύλογο ένα κέρδος για τις περισσότερες επιχειρήσεις έως 5%. Πάνω από αυτό πρέπει να πέφτει άγρια φορολόγηση. Η κυβέρνηση υποτίθεται ότι είχε διαφορετικές απόψεις.

Για να μη δημιουργηθούν παρεξηγήσεις, πράγματι, το φάρμακο είναι ένα κοινωνικό αγαθό. Διαφορετικό από άλλα εμπορεύματα. Αρα ουδείς δικαιούται να κρύβει ποσότητες και να μην τις διαθέτει στην αγορά. Το δε επίσημο κράτος οφείλει να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή την επάρκεια όλων των φαρμάκων που βρίσκονται επί ελληνικού εδάφους. Ελεγχοι επί των ποσοτήτων όταν το θέμα φτάνει στα κανάλια δεν αρκούν. Τότε είναι πιθανό το «πουλάκι» – το φάρμακο – να έχει πετάξει στο εξωτερικό.

Κοινωνικό προϊόν μεν αλλά παράγεται από ιδιωτική εταιρεία, μεταπωλείται από ιδιωτική εταιρεία (εισαγωγέας ή φαρμακαποθήκη) και φτάνει στον χρήστη μέσω του φαρμακείου που είναι επίσης ιδιωτική εταιρεία. Σε όλη αυτή τη διαδικασία μεσολαβεί και παρεμβαίνει το κράτος μέσω του τιμοκαταλόγου του ΕΟΠΥΥ, από τον οποίο προκύπτει η συμμετοχή του Δημοσίου για τα περισσότερα, τα συνταγογραφούμενα, φάρμακα. Αυτή η συμμετοχή το 2010 είχε φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη άνω των 5 δισ. ευρώ και είχε χαρακτηρισθεί ως μία από τις αιτίες χρεοκοπίας της χώρας. Από το πρώτο κιόλας Μνημόνιο προσγειώθηκε στα 2 δισ. ευρώ. Για να γίνει αυτό μπήκε «σφιχτός κορσές» στην τιμολόγηση των φαρμακευτικών με διάφορες μεθόδους, rebate και άλλα ανάλογα, μειώνοντας και σωστά το περιθώριο κέρδους. Ανάλογη παρέμβαση έγινε με επιτυχία και στο περιθώριο κέρδους των φαρμακείων.

Φτάσαμε σε μια χρονιά το 2022 με υψηλό πληθωρισμό και τεράστιες ελλείψεις ουσιών όπως η παρακεταμόλη, απότοκο των προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα στη μετά Covid περίοδο. Τα κόστη ανέβηκαν, αλλά το δελτίο τιμών του ελληνικού κράτους, προφανώς υπό τον φόβο του πολιτικού κόστους, συνέχισε να μειώνει τις τιμές. Οχι μόνο στα πρωτότυπα, που έχουν και άλλες επιβαρύνσεις, αλλά και στα γενόσημα. Οι εξαγωγές έγιναν περισσότερο συμφέρουσες. Οι εισαγωγές φαρμάκων έγιναν ζημιογόνες και περιορίστηκαν.

Τι έκανε το κράτος; Απαγόρευσε από τα τέλη Νοεμβρίου τις εξαγωγές και όταν οι ελλείψεις εντάθηκαν, ο αρμόδιος υπουργός άρχισε να στέλνει τελεσίγραφα προς τις φαρμακαποθήκες αναγνωρίζοντας εμμέσως ότι η κατάσταση ξέφυγε. Τι έπρεπε να κάνει; Να ρυθμίσει την αγορά ώστε να γίνει ξανά συμφέρουσα η πώληση φαρμάκων στην Ελλάδα και άφθονα σκευάσματα να υπάρχουν διαθέσιμα για τους πολίτες…