Η γοητεία των αουτσάιντερ

«Είμαστε οι Ρόκι αυτού του Παγκοσμίου Κυπέλλου», είπε ο προπονητής της Εθνικής Μαρόκου Ουαλίντ Ρεγκραγκί, που έβλεπε την ομάδα του να νικά τον έναν Απόλλο Κριντ μετά τον άλλο, να αποθεώνεται από τους θεατές και να διεκδικεί μια θέση στο βάθρο. H σκηνή του Σοφιάν Μπουφάλ που χόρευε με τη μητέρα του στο γήπεδο μετά τον θρίαμβο επί της Πορτογαλίας ήταν σίγουρα η πιο συγκινητική εικόνα αυτού του Μουντιάλ. Επειδή δεν αποτύπωνε εκδίκηση, αλλά ελπίδα. Επειδή δεν εμπεριείχε αλαζονεία, αλλά χαρά. Κι επειδή έκλεινε με συμβολικό τρόπο μια χρονιά όπου θριάμβευσαν τα αουτσάιντερ.

Στο βιβλίο του «Δαβίδ και Γολιάθ», που κυκλοφόρησε το 2013, ο Μάλκολμ Γκλάντγουελ υποστηρίζει ότι διαβάζουμε λάθος τη γνωστή βιβλική ιστορία. Ο ευάλωτος ήταν ο Γολιάθ, γράφει. Το γεγονός ότι ήταν γίγαντας τον έκανε αδέξιο και δυσκίνητο. Οι υπερβολικές αυξητικές του ορμόνες επηρέαζαν την όρασή του. Ο μόνος τρόπος να εξουδετερώσει τον αντίπαλό του ήταν να τον σκεπάσει με τα χέρια του, αλλά ο Δαβίδ δεν είχε λόγο να τον πλησιάσει: είχε τη σφεντόνα του και μερικές πέτρες. Ηξερε σημάδι. Και είχε την υποστήριξη της εξέδρας.

Οι ισχυροί είναι πολλές φορές απροσδόκητα αδύναμοι, σημειώνει ο συγγραφέας. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα των ημερών είναι η Ρωσία απέναντι στην Ουκρανία. Υποτίθεται ότι ο Πούτιν θα καταλάμβανε με τη συντριπτική στρατιωτική του υπεροχή το Κίεβο σε τρεις ημέρες και την Ουκρανία σε έξι εβδομάδες. Υποτίθεται ότι  θα καθυπέτασσε την Ευρώπη χρησιμοποιώντας το όπλο του φυσικού αερίου. Υποτίθεται ότι θα τρομοκρατούσε τον πλανήτη με την απειλή ότι θα χρησιμοποιούσε πυρηνικά όπλα. Μόνο που δεν έγινε έτσι. Οι Ουκρανοί αντιστάθηκαν με πείσμα και αυταπάρνηση. Και δεν ανάγκασαν μόνο τον εισβολέα να υποχωρήσει και να αλλάξει ριζικά τα σχέδιά του. Ανάγκασαν και τη Δύση να τους πάρει στα σοβαρά, να επενδύσει σ’ αυτούς και να τους οπλίσει για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, τη χώρα τους και τις δημοκρατικές αξίες.

Κάπως έτσι, τα τραγούδια της αντίστασης, το «Let It Go» της Αμέλια Ανίσοβιτς και το «Chervona Kalyna”» που τραγούδησε ο Αντρι Χλιβνιούκ μπροστά στον καθεδρικό ναό της Αγίας Σοφίας, έγιναν σάουντρακ της χρονιάς.

Θα νικήσουν οι Ουκρανοί σε αυτόν τον πόλεμο; Το ερώτημα αυτό, και το τι μπορεί να σημαίνει, έχει συζητηθεί πολύ. Οπως επισημαίνει ο Economist, όμως, τα αουτσάιντερ μερικές φορές θριαμβεύουν ακόμη κι όταν, από τεχνική άποψη, χάνουν. Αρκεί να δούμε τους Σπαρτιάτες απέναντι στους Πέρσες στις Θερμοπύλες. ‘Η τους Φινλανδούς απέναντι στους Σοβιετικούς στον Χειμερινό Πόλεμο του 1939. Με την έννοια αυτή, οι Ουκρανοί έχουν ήδη νικήσει, ακόμη κι αν τελικά αναγκαστούν να αποχωριστούν ένα μέρος των εδαφών τους ή να απεμπολήσουν ένα μέρος της κυριαρχίας τους.

H γοητεία που ασκούν τα αουτσάιντερ αποτυπώθηκε φέτος και στην τηλεοπτική και την κινηματογραφική οθόνη, σημειώνει το βρετανικό περιοδικό. Στη σειρά «Severance», εργαζόμενοι που οι αναμνήσεις τους έχουν χειρουργικά διαχωριστεί ανάμεσα στη δουλειά τους και την προσωπική τους ζωή προσπαθούν να απελευθερωθούν από μια δυστοπική εταιρεία. Σε μια άλλη σειρά, την «Bad Sisters», μια κακοποιημένη γυναίκα και οι αδελφές της τα βάζουν με μια πανίσχυρη ασφαλιστική εταιρεία. Στο «Slow Horses», μια παρέα από κατασκόπους βρίσκεται σε παρακμή, αλλά δεν έχει πει ακόμη την τελευταία της λέξη. Στο «Τρίγωνο της Θλίψης», μια καθαρίστρια ενός πλοίου που ναυαγεί στη Χιλιαδού αναδεικνύεται σε κεντρικό πρόσωπο, καθώς είναι η μόνη που ξέρει να ψαρεύει. Και στη «Ματίλντα», ένα κορίτσι με κοφτερό μυαλό και πλούσια φαντασία επιλέγει να αλλάξει τη ζωή του, με θεαματικά αποτελέσματα. Είναι αλήθεια ότι έχει μαγικές ικανότητες, ένα προσόν που στερούνται τα περισσότερα αουτσάιντερ. Είναι όμως και ένα κλασικό προϊόν αυτού που οι ψυχολόγοι αποκαλούν «επιθυμητές δυσκολίες».

Λίγο πριν απογειωθεί η πυγμαχική καριέρα του Ρόκι, ο εργοδότης του θέλει να τον ενθαρρύνει και μια μέρα του λέει: «Αυτή τη φορά, η Θεά Τύχη μπορεί να είναι με το μέρος σου». Μα δεν πρόκειται για τύχη, αλλά για δικαιοσύνη, αναφωνεί ο Economist, σε μια απροσδόκητη αναγνώριση μιας αξίας που δεν εκτιμούσε ποτέ ιδιαίτερα ο καπιταλισμός. Τα αουτσάιντερ κερδίζουν επιτέλους αυτό που τους αξίζει.

Μια ζεστή αγκαλιά

Δεν έχει σχέση με τον Ρόκι. Δεν φιλοδοξεί να κερδίσει έναν ισχυρότερο αντίπαλο σε κάποιο ρινγκ. Θέλει απλώς να ματαιώσει την επιθυμία του να εξαφανίσει την ίδια και το έθνος της από προσώπου γης. Εγινε διάσημη τραγουδώντας σε ένα καταφύγιο ένα τραγούδι από το γνωστό μιούζικαλ της Disney «Frozen». Κι ύστερα κατάφερε να δραπετεύσει μαζί με τον 15χρονο αδελφό της από τη βαρβαρότητα του πολέμου και να καταφύγει στην Πολωνία, όπου ζουν η γιαγιά της και άλλοι συγγενείς. Οι γονείς της έμειναν πίσω, να μαγειρεύουν για τους μαχητές του Κιέβου. Εκείνη τραγούδησε τον περασμένο Μάρτιο τον εθνικό ύμνο της χώρας της στην Atlas Arena του Λοτζ, στην Πολωνία, μπροστά σε 10.000 ανθρώπους. Κι αυτά τα Χριστούγεννα κέρδισε στην Ovo Arena του Γουέμπλεϊ αυτό που της αξίζει: μια ζεστή αγκαλιά από τους αληθινούς ηθοποιούς του «Frozen», στο West End.