Τηλέφωνα, μπουνίδια {LF}και… ο Λένιν

Με το τέλος του 2022 κλείνουν και τα εκατό χρόνια από το δραματικό – τουλάχιστον για τη χώρα μας – 1922. Στο ίδιο μοτίβο και σήμερα με εκείνο του προηγούμενου Γλωσσίδιου (Πρωτοχρονιά γαρ), δεν θα σταθώ σε μίση και πάθη της εποχής, σε ξεριζωμούς και σε αντεκδικήσεις, αλλά σε στιγμιότυπα και στοιχεία που δίνουν μια άλλη εικόνα των ημερών εκείνων.

Και πρώτα αξίζει νομίζω μια αναφορά στο «Βήμα», του οποίου το 1922 ήταν η πρώτη χρονιά κυκλοφορίας (τα «Νέα», που φιλοξενούν τα «Γλωσσίδια», ακολούθησαν αρκετά αργότερα, τον Μάιο του 1931). Το «Βήμα» λοιπόν, για την ακρίβεια «Ελεύθερον Βήμα» μέχρι το 1945, στεγαζόταν στη λεωφόρο(sic) Πανεπιστημίου 25, εκεί όπου σήμερα είναι η στοά που βγαίνει επίσης και στη Σταδίου και στην Κοραή. Η τιμή του ήταν 20 λεπτά, ποσόν που αγνοώ τι μπορεί να σημαίνει σε σημερινές τιμές. Εκδότης του ήταν, βέβαια, ο Δημήτρης (Μήτσος) Λαμπράκης και διευθυντής του, σε αρκετά νεαρή ηλικία, ο Γεράσιμος Λύχνος (1894-1976), βουλευτής του Κόμματος των Φιλελευθέρων το 1936, το 1950 και το 1951 και ένας ακόμα βενιζελικός που μετά το 1952 ακολούθησε τον Παπάγο, και κατ’ επέκταση τον Καραμανλή. Και κάτι ακόμα, γέφυρα με το επόμενο σχόλιό μου: το τηλέφωνο του «Ελεύθερου Βήματος» ήταν 145.

Τριψήφια ήταν, λοιπόν, τα τηλέφωνα στην Αθήνα του 1922. Και όχι μόνο των εφημερίδων, αλλά και των κάθε είδους επιχειρήσεων και καταστημάτων που διαφημίζονται στις στήλες του (125, 361, 551, 410). Εντόπισα, μάλιστα, και ένα διψήφιο: 56. Αυτός ή θα είχε μέσον, ή θα ήταν από τους πολύ πρώτους που απέκτησαν τηλέφωνο. Επτά ή οκτώ ψηφία λιγότερα απ’ ό,τι οι σημερινοί αριθμοί δεν είναι και λίγο.

Μερικά ακόμα περιστατικά ή στοιχεία δίνουν ακόμα περισσότερο την ατμόσφαιρα της εποχής. Ετσι, τις πρώτες μέρες του Σεπτεμβρίου, με το κίνημα των Πλαστήρα – Γονατά να έχει μόλις εκδηλωθεί στη Μυτιλήνη και στη Χίο, διαβάζω ότι, στο θρυλικό ως πολιτικό στέκι καφενείο του Ζαχαράτου, στο Σύνταγμα, βενιζελικοί και αντιβενιζελικοί πλακώθηκαν στο ξύλο, όπως θα λέγαμε σήμερα. Μάλιστα, έπειτα από επέμβαση χωροφυλάκων αλλά και στρατιωτικής περιπόλου, ένας συνταγματάρχης, ένας πρώην νομάρχης, ένας πρώην ιδιαίτερος του Βενιζέλου και άλλοι «ὠδηγήθησαν εις το Φρουραρχείον».

Τελειώνω με ένα μικρό μονόστηλο από τα διεθνή: «Ο Λένιν ασθενεί». Εχοντας πάθει το πρώτο εγκεφαλικό ήδη από τον Απρίλιο του 1922, αυτό ήταν προφανώς το δεύτερο. Ετσι, θα πάψει σταδιακά να ασκεί ουσιαστικά τα καθήκοντά του, έστω και αν μέχρι τον θάνατό του, τον Ιανουάριο του 1924, παρέμενε τυπικά επικεφαλής της σοβιετικής κυβέρνησης. Οσο για το Κόμμα, ο Στάλιν είχε αναλάβει γραμματέας ήδη από τον Απρίλιο του 1922.

Η έμμηνος ρήση (επίκαιρη;)

Ο σοσιαλισμός μοιάζει λίγο με τον χριστιανισμό. Συχνά η μεγαλύτερη δυσφήμηση για αυτόν είναι όσοι μιλούν στο όνομά του.

Τζορτζ Οργουελ