Η παγκόσμια {LF}κούρσα για την τεχνολογική {LF}υπεροχή

Δεν υπάρχει πλέον αμφιβολία αναφορικά με την πρόκληση που συνιστούν η Κίνα, η Ρωσία και άλλα αυταρχικά καθεστώτα για τη διεθνή έννομη τάξη, τον σεβασμό της κυριαρχίας, τις δημοκρατικές αρχές και τους ελεύθερους ανθρώπους. Αυτές οι απειλές έχουν ενισχυθεί, καθώς Κίνα και Ρωσία αξιοποιούν νέες τεχνολογίες για την παρακολούθηση των πληθυσμών τους, τη χειραγώγηση της πληροφορίας και τον έλεγχο της ροής δεδομένων. Λειτουργούν δε ως παράδειγμα για το πώς άλλα αυταρχικά καθεστώτα θα κατορθώσουν να περιορίσουν περαιτέρω την ελευθερία της σκέψης, της έκφρασης και της συλλογικότητας.

Οι τεχνολογικές πλατφόρμες του μέλλοντος αποτελούν το νέο πεδίο στρατηγικής αντιπαράθεσης. Για τον λόγο αυτόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ζωτικό συμφέρον να διασφαλίσουν ότι οι συγκεκριμένες τεχνολογίες θα σχεδιάζονται, θα αναπτύσσονται, θα εγκαθιστώνται και θα ελέγχονται από τις δημοκρατίες.

Το παράδειγμα της Ουκρανίας

Η αντίσταση της Ουκρανίας στη ρωσική εισβολή αποκρυσταλλώνει τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία μετασχηματίζει τη γεωπολιτική. Η Ουκρανία κερδίζει σήμερα τον πρώτο ψηφιακά δικτυωμένο πόλεμο, επειδή έχει αξιοποιήσει την καινοτομία σε επίπεδο λογισμικού και έχει μεγιστοποιήσει τη χρήση της τεχνολογίας ανοιχτού κώδικα και τις αποκεντρωμένες επιχειρήσεις. Οι τεχνολογικές της δυνατότητες είναι άρρηκτα δεμένες με την απρόσκοπτη πρόσβαση στο Internet.

Η Ουκρανία μας προσφέρει, επίσης, μια ιδέα για το πώς θα μπορούσε να είναι μια δημοκρατία βασισμένη στην τεχνολογία: υπηρεσίες βασισμένες στα clouds που θα επιτρέπουν στην κυβέρνηση να επικοινωνεί απευθείας και αδιαμεσολάβητα με τους πολίτες. Νέοι και καινοτόμοι πολιτικοί ηγέτες συνεργάζονται στενά με το ταλαντούχο εργατικό δυναμικό στον κλάδο της τεχνολογίας, ξεπερνώντας δεκαετίες γραφειοκρατικής αρτηριοσκλήρυνσης. Στον βαθμό δε που η Ουκρανία καταφέρνει να καινοτομήσει σε συνθήκες τέτοιου πολέμου, όλες οι υπόλοιπες δημοκρατίες μπορούν και θα όφειλαν να είναι σε θέση να καταφέρουν κάτι ανάλογο.

Ας φανταστούμε τώρα ένα μέλλον στο οποίο τα αυταρχικά καθεστώτα θα έχουν τον έλεγχο των τεχνολογιών και των εταιρειών οι οποίες θα επιβλέπουν την πρόσβαση στο Διαδίκτυο, θα το προστατεύουν από κυβερνοεπιθέσεις, θα κατασκευάζουν τις σημαντικές ψηφιακές υποδομές, θα καθορίζουν ποια μηνύματα πρέπει να λογοκριθούν και θα διαχειρίζονται τη ροή ευαίσθητων δεδομένων. Θα ήταν ένας κόσμος συνεχούς πολιτικού καταναγκασμού και εισβολών στην ιδιωτική σφαίρα, στον οποίο οι βασικοί τρόποι προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης θα είχαν εξαφανιστεί. Ούτε οι Ουκρανοί ούτε κάποια άλλη δημοκρατική πολιτεία θα μπορούσαν να καθορίζουν τη μοίρα τους.

Ουδείς μπορεί να υποθέσει απλώς ότι το προβάδισμα των δυτικών εταιρειών σε τομείς όπως η τεχνολογία των clouds, τα κέντρα δεδομένων και τα κοινωνικά μέσα θα συνεχιστεί φυσιολογικά. Η μετεωρική άνοδος του TikTok και οι ανησυχίες που αυτή προκαλεί για την εθνική ασφάλεια μαρτυρούν του λόγου το αληθές.

Τα διδάγματα
για τις δημοκρατίες

Για τις δημοκρατίες του πλανήτη, οι πολιτικές προκλήσεις είναι σαφείς. Πρώτον, οφείλουμε να εγκαταλείψουμε την πρακτική της προσέγγισης της τεχνολογικής εξέλιξης από απόσταση. Δεύτερον, οι ΗΠΑ και οι εταίροι τους πρέπει να ταυτοποιήσουν τα «chip της επόμενης γενιάς» και να αναπροσαρμόσουν αναλόγως την πολιτική τους. Τρίτον, η Αμερική και οι εταίροι της καλούνται να καθορίσουν και τα επόμενα τεχνολογικά «αντισταθμίσματα», επιταχύνοντας την παραγωγή και εφαρμογή των συγκεκριμένων τεχνολογιών. Τέλος, οι δημοκρατίες καλούνται να διατηρήσουν την αισιοδοξία τους αναφορικά με τη δυνατότητα των νέων τεχνολογιών να προσφέρουν άνευ προηγουμένου ευκαιρίες και οφέλη.

Η κοινωνία των πολιτών, οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον δημοκρατικό κόσμο είναι απολύτως ικανές να βρουν μια ισορροπημένη προσέγγιση στο ζήτημα της διαχείρισης αυτών των τεχνολογιών. Αντιθέτως, τα αυταρχικά καθεστώτα δεν διαθέτουν αντίστοιχη ικανότητα, ούτε όμως και μηχανισμούς που μπορούν να εμποδίσουν το κράτος να εκμεταλλευτεί τις πλατφόρμες της τεχνολογίας με τρόπους που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, είτε για να διευρύνουν τη γεωπολιτική τους επιρροή είτε για να υπονομεύσουν τους εχθρούς τους. Η επικράτηση στον ανταγωνισμό που έχει να κάνει με τις πλατφόρμες δεν θα δώσει λύση στις περίπλοκες συζητήσεις που διεξάγονται εντός των δημοκρατικών κοινωνιών για τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει η διαχείριση της τεχνολογίας, αποτελεί όμως προαπαιτούμενο ακόμη και για να γίνει αυτού του είδους η συζήτηση.

Το σχέδιο που περιγράφεται εδώ θα απαιτήσει ηγετικές ικανότητες σε εθνικό επίπεδο και συστηματική οργάνωση. Οι ΗΠΑ και οι άλλες δημοκρατίες έχουν βρεθεί και στο παρελθόν αντιμέτωπες με τέτοιου είδους προκλήσεις, όπως συνέβη με τον ανταγωνισμό για το Διάστημα στα μέσα του 20ού αιώνα, ο οποίος συνεχίζεται μέχρι και σήμερα.

Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε το εγχειρίδιο του Ψυχρού Πολέμου σε αυτή τη νέα εποχή. Είμαστε αναγκασμένοι να προσαρμοστούμε στην εμφάνιση νέων παικτών στο επίπεδο της τεχνολογικής καινοτομίας και χρηματοδότησης – από το επίπεδο των μαζών μέχρι εκείνο των επενδυτικών κεφαλαίων. Καλούμαστε να αποδεχτούμε το γεγονός ότι οι τεχνολογικές εφοδιαστικές αλυσίδες θα διασχίζουν τον πλανήτη, όπως άλλωστε και τα δίκτυα των πανεπιστημίων, των ερευνητών και των επιχειρήσεων που οικοδομούν το μέλλον, αν και σε εναλλασσόμενα μοτίβα, καθώς προσαρμοζόμαστε στα νέα δεδομένα του στρατηγικού ανταγωνισμού.

Αυτές οι αλλαγές μπορούν να οργανωθούν και να γίνουν με τρόπο που να διασφαλίζει πως οι ΗΠΑ και οι όμορες δημοκρατίες θα διατηρήσουν την τεχνολογική τους ηγεμονία. Ομως, οι δημοκρατίες καλούνται να διδαχθούν από τα μαθήματα του 2022 εάν θέλουν ο κόσμος να μπορεί να επιλέγει τις πλατφόρμες που θα αξιοποιήσει για να οικοδομήσει το μέλλον του.