Ενας διπλωματικός χειμώνας;

Το Project Syndicate Quarterly παρουσιάζει τακτικά προβλέψεις από κορυφαίους στοχαστές και σχολιαστές με μοναδική θέση σε ένα θέμα παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Υστερα από μια ταραχώδη χρονιά που χαρακτηρίστηκε από τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, την επιστροφή της πυρηνικής απειλής, την αύξηση των εντάσεων μεταξύ των παγκόσμιων δυνάμεων, {LF}τις οικονομικές και ανθρωπιστικές κρίσεις και τη συνεχιζόμενη παράλυση πολλών φορέων παγκόσμιας διακυβέρνησης, ζητήθηκε από βασικούς αρθρογράφους {LF}να απαντήσουν – συμφωνώντας ή διαφωνώντας – στην ακόλουθη ερώτηση:

Επειτα από ένα έτος που σημαδεύτηκε από πόλεμο και γεωπολιτικές συγκρούσεις, η ειρήνευση και η διπλωματία θα σημειώσουν ανάκαμψη το 2023;

Beatrice Fihn

Ο κίνδυνος πυρηνικού πολέμου είναι ο μεγαλύτερος που έχει υπάρξει εδώ και πολλά χρόνια και ο φόβος του πυρηνικού Αρμαγεδδώνα έχει επιστρέψει στο προσκήνιο της δημόσιας συνείδησης. Ομως σε όλες τις συζητήσεις του 2022 για το αν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μικρότερα, τα λεγόμενα τακτικά, πυρηνικά όπλα, πολύ λίγη προσοχή δόθηκε στις καταστροφικές επιπτώσεις που θα είχε ακόμη και μια έκρηξη χαμηλής ισχύος στους ανθρώπους και στο περιβάλλον. Αυτό συμβάλλει στη διάβρωση του πυρηνικού ταμπού. Οι ενέργειες της Ρωσίας το 2022 αποκάλυψαν ότι τα πυρηνικά όπλα δεν χρησιμοποιούνται για τη διατήρηση της ασφάλειας και της σταθερότητας μέσω της αποτελεσματικής αποτροπής, αλλά μάλλον για τον εξαναγκασμό, τον εκφοβισμό και τη διευκόλυνση της παράνομης επιθετικότητας. Κοιτάζοντας μπροστά, υπάρχει αυξανόμενος κίνδυνος να μιμηθούν και άλλοι το προηγούμενο που έθεσε ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν.

Οι κίνδυνοι είναι μεγάλοι, αλλά υπάρχει ελπίδα. Η Συνθήκη του ΟΗΕ για την απαγόρευση των πυρηνικών όπλων τέθηκε σε ισχύ το 2021 και έχει πλέον 91 υπογράφοντες και 68 επικυρώσεις. Η Συνθήκη αυτή τοποθετεί τα πυρηνικά όπλα στην ίδια κατηγορία με τα βιολογικά όπλα και τις νάρκες κατά προσωπικού, τα οποία αποφεύγονται από τις περισσότερες χώρες και απαγορεύονται από το διεθνές δίκαιο. Οι πυρηνικές απειλές της Ρωσίας έκαναν το θέμα κυρίαρχο στο μυαλό όλων, κατέβασαν τους απλούς ανθρώπους στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν και ώθησαν περισσότερες κυβερνήσεις να εκφράσουν την απέχθειά τους για την ιδέα της χρήσης πυρηνικών όπλων. Το 2023, περισσότερες χώρες θα προσχωρήσουν στη Συνθήκη για την Κατάργηση των Πυρηνικών Οπλων, ενισχύοντας το ταμπού κατά των πυρηνικών όπλων και φέρνοντάς μας πιο κοντά στην απαλλαγή του κόσμου από αυτή την υπαρξιακή απειλή.

Omezzine Khelifa

Μια χρονιά που σημαδεύτηκε από την επιστροφή των πολεμικών συγκρούσεων σε ευρωπαϊκό έδαφος έθεσε υπό αμφισβήτηση την ικανότητα των ηγετών σε όλο τον κόσμο να αποτρέψουν την παγκόσμια αστάθεια και τις αυξανόμενες ανισότητες. Μπροστά στις κατάφωρες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, είναι αδύνατο να μην επιστήσει κανείς την προσοχή στις αποτυχίες των ειρηνευτικών θεσμών. Οι αδυναμίες της διπλωματίας υποδεικνύουν την ανάγκη για ριζική συστημική αλλαγή. Αλλά οι περισσότεροι διεθνείς ηγέτες σήμερα αδυνατούν να αναγνωρίσουν αυτή την ανάγκη και πιστεύω ότι μόνο μια νέα γενιά πολιτικών μπορεί να σπάσει το αδιέξοδο. Η αναζωογόνηση της βιώσιμης, αποτελεσματικής ειρηνευτικής διαδικασίας απαιτεί καινοτόμες λύσεις. Η συνήθης λειτουργία είναι βέβαιο ότι θα αποτύχει όταν πρόκειται να αντιμετωπιστούν τα πολύπλοκα ζητήματα της κλιματικής αλλαγής, της αυξανόμενης φτώχειας και των ένοπλων συγκρούσεων.
Στην Ευρώπη, στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Αφρική και σε άλλα μέρη όπου με φέρνει η δουλειά μου, έχω δει αυξανόμενη δυναμική προς την κατεύθυνση της συμπερίληψης νέων και περιθωριοποιημένων φωνών σε θέσεις λήψης αποφάσεων. Οι θερμοκοιτίδες πολιτικής ηγεσίας – δηλαδή οι οργανώσεις που υποστηρίζουν ακτιβιστές και κοινοτικούς ηγέτες ώστε να γίνουν ενεργοί πολιτικοί – αποτελούν μια νέα πηγή ελπίδας για όσους από εμάς πιστεύουμε ότι απαιτείται καλύτερη, πιο συνειδητή ηγεσία για την αντιμετώπιση των σημερινών αυξανόμενων προκλήσεων.
Στο σημερινό ζοφερό πλαίσιο, η επιστροφή της ειρήνευσης και της διπλωματίας το 2023 μπορεί να μοιάζει με ευσεβή πόθο. Αλλά, επενδύοντας σε νέα πολιτικά ταλέντα, ίσως μπορέσουμε να καλύψουμε το χάσμα μεταξύ των ηγετών που έχουμε και των ηγετών που χρειαζόμαστε.

Joseph S. Nye, jr

Φοβάμαι ότι το κλίμα για την ειρήνευση και τη διπλωματία δεν θα βελτιωθεί το 2023. Η εισβολή του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία βασίστηκε στον εσφαλμένο υπολογισμό ότι η Ουκρανία ήταν μέρος του «ρωσικού κόσμου» και όχι νόμιμο κράτος. Τώρα, άθελά του βοήθησε στη σφυρηλάτηση ενός ισχυρότερου ουκρανικού πατριωτισμού. Αλλά είναι δύσκολο να δούμε τον Πούτιν να υποχωρεί ή την Ουκρανία να παραδίδει τα εδάφη της.
Στην Ασία, ο κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ εδραίωσε την εξουσία του και επανέλαβε την πρόθεσή του να επιστρέψει την Ταϊβάν στον έλεγχο του Πεκίνου. Καθώς η οικονομική ανάπτυξη της Κίνας επιβραδύνεται, το Κομμουνιστικό Κόμμα στρέφεται όλο και περισσότερο στον εθνικισμό και στη διπλωματία του «πολεμιστή του λύκου» ως πηγής νομιμοποίησης. Καμία από αυτές τις καταστάσεις δεν φαίνεται ελπιδοφόρα για τη διπλωματία.