Μια «άσβεστη φλόγα» και μια «γέφυρα φιλίας»

Διπλωματικές ισορροπίες, μετρημένους τόνους και υψηλούς συμβολισμούς επεδίωξε η Αθήνα με το χθεσινό – εξ αναβολής από τις 7 Δεκεμβρίου – ταξίδι του Κυριάκου Μητσοτάκη στα χωριά όπου ζει η ελληνική μειονότητα της Αλβανίας. Δύο εβδομάδες μετά το τετ α τετ του Μητσοτάκη και του αλβανού ομολόγου του, Εντι Ράμα, με αιχμή τόσο τα προβλήματα της μειονότητας όσο και την εκκρεμότητα της ΑΟΖ, καθώς και μερικές ώρες μετά τις συναντήσεις που είχε στα Τίρανα ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας, ο Πρωθυπουργός περιόδευσε σε Χειμάρρα, Λιβαδειά και Δερβιτσάνη για να μεταφέρει τη στήριξη του ελληνικού κράτους. Για τον Μητσοτάκη επρόκειτο για ταξίδι – ορόσημο στη θητεία του, καθώς ο τελευταίος έλληνας πρωθυπουργός που είχε βρεθεί στη Δερβιτσάνη ήταν ο πατέρας του τον χειμώνα του 1991. «Θυμάμαι την επίσκεψη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη σε αυτά τα χώματα, αισθάνομαι τιμή που είμαι ο πρώτος έλληνας πρωθυπουργός που επισκέπτεται τη Χειμάρρα» ήταν τα πρώτα λόγια του, απευθύνοντας «ένα ευχαριστώ» στους παρευρισκόμενους που κράτησαν «άσβεστη τη φλόγα του ελληνισμού και της ορθοδοξίας σε δύσκολα χρόνια».

«ΦΙΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗΣ». Στην περιοχή υπήρξε μεγάλη κινητοποίηση, ώστε να μην υποδαυλιστεί ένταση από οποιαδήποτε πλευρά. Αλλωστε κύριο μέλημα του Μητσοτάκη, ο οποίος αναχώρησε από την Αθήνα μαζί με τον καταγόμενο από τη Χειμάρρα, Πύρρο Δήμα, ήταν να συναντήσει μέλη και εκπροσώπους της μειονότητας ώστε να ακούσει προβληματισμούς και να εκπέμψει μηνύματα ενότητας. «Στο πρόσωπό μου», τόνισε, «θα έχετε πάντα έναν φίλο και έναν συμπαραστάτη στα δίκαια αιτήματά σας. Είστε γέφυρα φιλίας και συνεργασίας Ελλάδας – Αλβανίας». Ο ίδιος τόνισε ότι παραμένει υποστηρικτής της ευρωπαϊκής πορείας της Αλβανίας. «Και βέβαια υποχρέωση της Αλβανίας είναι ο πλήρης σεβασμός των δικαιωμάτων σας», είπε, με ειδική αναφορά στο ζήτημα προστασίας των περιουσιών.

Οτιδήποτε φέρει τη σφραγίδα της μειονότητας – ελληνικά σχολεία, εκκλησίες, οργανώσεις, πολιτιστικά κέντρα – μπήκαν στο πρόγραμμα, ενώ τον Μητσοτάκη υποδέχθηκε στη Δερβιτσάνη ο Εντι Ράμα. Ο αλβανός πρωθυπουργός άλλωστε είχε επιχειρήσει από τη δική του πλευρά να κάνει ανοίγματα στα χωριά όπου ζει η ελληνική εθνική μειονότητα, περιοδεύοντας εκεί προ μηνών, στο πλαίσιο της προεκλογικής κινητοποίησης για τις δημοτικές εκλογές του 2023.

Από τα Τίρανα είχαν προηγηθεί τα «μηνύματα» Ράμα και Δένδια. Ο πρώτος εμφανώς θέλησε να προφυλάξει τις καλές σχέσεις Τιράνων – Αγκυρας – ο ίδιος, άλλωστε, παραμονή της επίσκεψης Μητσοτάκη παρευρέθηκε σε υπογραφή συμφωνίας για την απόκτηση τουρκικών drones. Και ο υπουργός Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι η Αθήνα δεν έχει πρόβλημα με οποιαδήποτε συνεργασία των Τιράνων, αλλά δεν θα πάψει να καταγγέλλει τον τουρκικό αναθεωρητισμό.

Η ΑΟΖ και η Χάγη. Τη στιγμή που ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν διατηρεί πολύ στενές σχέσεις με την Αλβανία και επιχειρεί να τις αξιοποιήσει αναλόγως, στο ελληνοαλβανικό τραπέζι των συζητήσεων παραμένει ως εκκρεμότητα η προοπτική της Χάγης για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Το ζήτημα είχαν κουβεντιάσει ο Μητσοτάκης και ο Ράμα στο τελευταίο ραντεβού τους στα Τίρανα, στο περιθώριο της πρόσφατης συνόδου κορυφής ΕΕ – Δυτικών Βαλκανίων. Ο έλληνας Πρωθυπουργός εκτιμούσε τότε ενώπιον του ομολόγου του ότι «προσεγγίζουμε την ώρα που θα υπογράψουμε το σχετικό συνυποσχετικό για παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο», αν και υπογράμμισε τις πολυπλοκότητες στις  συζητήσεις. Στοχευμένα ωστόσο έχει μιλήσει για «πρόοδο» στο θέμα που γυρνά χρόνια πίσω. Τελευταία, μετά την πολιτική συμφωνία τον Οκτώβριο του 2020, είχε «παγώσει» ξανά. Ακόμη πιο πίσω, τον Απρίλιο του 2009, οι τότε πρωθυπουργοί, Κώστας Καραμανλής και Σαλί Μπερίσα, είχαν παραστεί στην υπογραφή συμφωνίας από τους τότε υπουργούς Ντόρα Μπακογιάννη και Λουλζίμ Μπάσα. Η συμφωνία ουδέποτε εφαρμόστηκε με την Τουρκία να κάνει μια «πραγματικά ισχυρή παρέμβαση» (μετά την υπογραφή), σύμφωνα με όσα αναφέρει σήμερα και ο Μπερίσα:  «Ο Ράμα ήταν αυτός που προσέφυγε στο Συνταγματικό Δικαστήριο (…) Απέρριψε μια πολύ καλή συμφωνία. Μετά την ένσταση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, είπα στην κυβέρνηση (σ.σ. την ελληνική) ότι είμαι υποχρεωμένος να σεβαστώ την απόφαση». Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας χθες σε κατοίκους είπε ότι η προσφυγή στη Χάγη «είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος επίλυσης των διαφορών ανάμεσα σε πολιτισμένες χώρες».