Ανθρωποι και θηρία

Μια παραβολή που θέτει μια σειρά από ερωτήματα και διλήμματα και μαζί μια σπουδή πάνω στον άνθρωπο, στα ήθη και τα ένστικτά του, είναι το «Dogville» του Λαρς Φον Τρίερ (Lars Von Trier, 1956). Ο δανός, πολυβραβευμένος κινηματογραφιστής, με την πλούσια φιλμογραφία, αρέσκεται στα πειράματα και τις προκλήσεις. Ξέρει πώς να στήνει κόσμους, όπως ξέρει και πώς να τους υπερασπίζεται. Γι’ αυτό και οι ταινίες του έχουν το δικό του, προσωπικό, στίγμα.

Το «Dogville» είναι η πρώτη κινηματογραφική ταινία της τριλογίας του «USA – Land of Opportunities» («Αμερική – Η Γη της Επαγγελίας), και ήταν υποψήφια για τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Καννών το 2003. Το σενάριο είναι άλλωστε και η βάση του θεατρικού έργου που παρουσιάζεται στον Νέο Ακάδημο – σε διασκευή για τη σκηνή του Κρίστιαν Λόλικε (Christian Lolike, 1973).

Ολη η ιστορία εκτυλίσσεται σε ένα απομονωμένο χωριό που ακούει στο όνομα «Dogville». Εκεί οι κάτοικοι ζουν σε συνθήκες ειδικά διαμορφωμένες για να ταιριάζουν στις απαιτήσεις και τις συνήθειές τους. Η όψη, το περιτύλιγμα μοιάζει ιδανικό. Μήπως όμως δεν είναι; Η άφιξη της Γκρέις, μιας νέας, άγνωστης, όμορφης κοπέλας, όχι μόνο θα αναστατώσει την ζωή και τους κατοίκους αυτής της μικρής πόλης, αλλά και θα φέρει στην επιφάνεια πτυχές που ακόμα κι οι ίδιοι αγνοούσαν. Βήμα-βήμα θα αποκαλυφθεί ένας (εσωτερικός) κόσμος όπου η βία, η απειλή, τα κατώτερα ένστικτα, ο ρατσισμός, η εκμετάλλευση και η υποκρισία ζουν και βασιλεύουν. Κι αυτά είναι που θα ενώσουν τους κατοίκους του «Dogville» κόντρα στον ξένο (ή καλύτερα στην ξένη) που έρχεται να τους ζητήσει μια χείρα βοηθείας. Το φιλήσυχο κλίμα που μοιάζει να υποδέχεται, λίγο αβέβαια στην αρχή, τη νεαρή Γκρέις, την οποία κυνηγούν εγκληματίες, δεν θα αργήσει ν’ αλλάξει. Μέχρι να έρθει το τέλος και τα δεδομένα να αντιστρέψουν πλήρως την κατάσταση.

Η Λίλλυ Μελεμέ ανέλαβε τη σκηνοθεσία της παράστασης, ακολουθώντας το μπρεχτικό στοιχείο που χαρακτηρίζει το έργο καθώς και τις επιρροές από την αρχαία τραγωδία. Το δίπολο πάνω στο οποίο κινείται όλη η πλοκή μοιράζεται ανάμεσα σε δύο άκρα: καλό – κακό, άσπρο – μαύρο, εξουσία – υποταγή, εκδίκηση – συγχώρεση.

Ενας αφηγητής ξεκινά την παρουσίαση των χαρακτήρων και ενίοτε μπαίνει μέσα στην παράσταση στον ρόλο του πατέρα. Το σκηνικό έχει χρώματα μουντά, οι μουσικές είναι αθώες αλλά εμπεριέχουν την απειλή που εγκυμονεί. Σκηνή-σκηνή τα πρόσωπα αφήνουν τον φαινομενικά ήπιο χαρακτήρα τους για να εξελιχθούν σε ύπουλα και εκδικητικά αρπακτικά – δέρνουν, βασανίζουν, βιάζουν.

Οι ερμηνείες
Ο Στέλιος Μάινας στον ρόλο του αφηγητή/πατέρα δίνει τον τόνο με την ακρίβεια και την αμεσότητα που τον χαρακτηρίζει. Η Ελλη Τρίγγου ως Γκρέις υπηρετεί τη διαδρομή της ηρωίδας της, από την υπεροπτική και απαστράπτουσα είσοδό της ως την εξευτελιστική κατάσταση στην οποία καταλήγει -πριν βγάλει, στο τέλος, τα «νύχια» της. Ο Θόδωρος Κατσαφάδος, ο Βαγγέλης Αλεξανδρής και ο Αλέξανδρος Μαυρόπουλος ξεχωρίζουν ανάμεσα σ’ έναν θίασο που χωρίς υπερβολές αλλά με κάποιες ευκολίες, σκιαγραφεί και εκφράζει το πνεύμα του Dogville.

Αποφεύγοντας σκηνοθετικά τερτίπια και άσκοπες πρωτοβουλίες, η Λίλλυ Μελεμέ οργανώνει το υλικό της, λίγο συγκρατημένα στην αρχή, για να καταλήξει στην κορύφωση. Σε κάθε περίπτωση ο Λαρς Φον Τρίερ έχει κάνει την πιο πολλή δουλειά…