Το συμβολικό αντίο του Γιάννη Διακογιάννη

Η είδηση του θανάτου του Γιάννη Διακογιάννη με βρήκε στο Κατάρ. Καταθέτω κι εγώ τη θλίψη μου για τη φυγή αυτού του μεγάλου δασκάλου της αθλητικογραφίας, που συγχρόνως ήταν κι ένας υπέροχος κοσμοπολίτης ικανός να δώσει μαθήματα ζωής σε όλους. Από τον μεγάλο «Ζανό» θα έχω να θυμάμαι πάντα πολλά: την αγάπη του για το ποδόσφαιρο και τον στίβο, τη λατρεία του για το πιάνο, την Εντίθ Πιαφ και τη Μαρία Κάλλας, την εξαιρετική του αφοσίωση στη δουλειά του. Κυρίως, όμως, θα έχω να θυμάμαι πως ήταν ένας από τους λόγους που αγάπησα τα σπορ – κι όχι μόνο το ποδόσφαιρο.

Προηγήθηκε

Ο Διακογιάννης υπήρξε πρωτοπόρος και συγχρόνως μοναδικός. Η αντίληψή του για το πώς πρέπει να γίνεται ο τηλεοπτικός σχολιασμός προηγήθηκε της εποχής του δεκαετίες ολόκληρες. Ο «Ζανό» αντιμετώπιζε την περιγραφή των αγώνων ως μια ευκαιρία να μας γνωρίσει ανθρώπους και χώρες. Διατηρούσε για χρόνια ένα αληθινά πρωτοποριακό και τεράστιο αρχείο από το οποίο μπορούσε πάντα να ανασύρει πληροφορίες και ιστορίες και είχε μια υπέροχη φωνή με την οποία κάθε παιχνίδι ποδοσφαίρου ή κάθε κούρσα εκατό μέτρων σε Ολυμπιακούς Αγώνες γινόταν ευκαιρία για μια υπέροχη αφήγηση. Οταν μετέδιδε ο Διακογιάννης ένα παιχνίδι ποδοσφαίρου δεν γινόταν στο Παρίσι, αλλά «στις όχθες του Σηκουάνα». Ο «Ζανό» μας ταξίδεψε, μας γνώρισε ανθρώπους, μας έκανε να θαυμάζουμε τα πεπραγμένα τους σαν να τους ξέρουμε. Ακόμα και τα κλισέ του είχαν μια αφηγηματική ευρηματικότητα: οι Ιταλοί, χάρη στην περιγραφή του, στον τελικό του Μουντιάλ του 1982 δεν κέρδισαν τους Γερμανούς, αλλά απέδειξαν πως «δεν είναι άτρωτο το ποδόσφαιρο των ρομπότ».

Συμβολικό

Βρήκα τη φυγή του εν μέσω Παγκοσμίου Κυπέλλου ως κάτι βαθιά συμβολικό. Ο Διακογιάννης δεν περίμενε να φύγει μετά το τέλος του Μουντιάλ αλλά κατά τη διάρκειά του. Σαν να ήθελε ακόμα και την τελευταία στιγμή να μας πει ότι το ποδόσφαιρο μετρά πιο πολύ από το αποτέλεσμα, σαν να ήθελε ακόμα και την ύστατη ώρα να μας θυμίσει ότι οι ήρωες είναι σημαντικότεροι από τους τελικούς νικητές και πως ο αθλητισμός είναι κυρίως ιστορίες ηρωικές που ο αθλητικογράφος πρέπει να ξέρει να διηγείται. Αυτός το ήξερε καλύτερα από όλους πάντα.

Συνεχίζεται

Στο μεταξύ στο Κατάρ ξεκινά η συγγραφή του τελευταίου κεφαλαίου της ιστορίας του Λίο Μέσι, του καταπληκτικού αυτού ποδοσφαιριστή που ονειρεύεται να κατακτήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο στα 35 του χρόνια κάνοντας ένα καταπληκτικό τουρνουά και κουβαλώντας μαζί του την Αργεντινή. Το να παρακολουθείς ένα ματς του Μέσι σε ένα γήπεδο με παρούσα την εξέδρα των πιστών του είναι πραγματική εμπειρία: η λατρεία στον Μέσι ξεπερνά οποιαδήποτε σχέση έχω δει ανάμεσα σε αθλητή και τον λαό του. Οι Αργεντινοί που βρίσκονται στην Ντόχα είναι κατά κανόνα νέοι άνθρωποι – στη συντριπτική τους πλειονότητα είναι μικρότεροι από 40 χρόνων. Πρόκειται κυρίως για ανθρώπους που δεν έχουν δει τον Ντιέγκο Μαραντόνα επί το έργον κι έχουν βαρεθεί την αγιοποίησή του: τη θεωρούν ένα είδος υπερβολής – μια ιστορία αγάπης που ανήκει όμως στους πατεράδες τους. Η δική τους ιστορία είναι αυτή του Μέσι. Που κάνει ό,τι μπορεί για να τιμήσει αυτό το συμβόλαιο που μοιάζει να έχει συνάψει μαζί τους.

Αστρο

Στο Κατάρ έχει εμφανιστεί ένας άλλος Μέσι που καμία σχέση δεν έχει με τον χαρισματικό αλλά μελαγχολικό σταρ που οδήγησε την Αργεντινή στα τέσσερα προηγούμενα Παγκόσμια Κύπελλα. Είχα ζήσει από κοντά την προσπάθεια της Αργεντινής να βγει πρωταθλήτρια κόσμου το 2018 στη Βραζιλία. Ο Μέσι ήταν τότε οκτώ ολόκληρα χρόνια νεότερος – ο καλύτερος στον κόσμο χωρίς την παραμικρή αμφιβολία. Αλλά ήταν ένας στρεσαρισμένος παίκτης, ένας ηγέτης που δεν απολάμβανε το είδος της αποστολής. Για αυτό δεν σκόραρε ποτέ του στα νοκάουτ ματς και για αυτό κατά τη διάρκεια του τελικού κόντρα στους Γερμανούς έκανε εμετό από την ένταση. Δεν ήταν κακός ούτε τότε: είχε ψηφιστεί καλύτερος ποδοσφαιριστής της διοργάνωσης. Αλλά ήταν φανερό πως η πίεση τον είχε «σκοτώσει» – μολονότι μάλιστα σε εκείνη την Αργεντινή υπήρχαν και παίκτες καλύτεροι. Στην τωρινή δεν υπάρχει Μασεράνο, δεν υπάρχει Ιγκουαΐν, και αν και υπάρχει ο Ντι Μαρία είναι οκτώ χρόνια μεγαλύτερος κι ένας τραυματισμός τού στερεί τη δυνατότητα να είναι όσο χρήσιμος θα ήθελε. Αλλά είναι τέτοιο το άστρο του Μέσι που σιγά σιγά φωτίζει όλους τους υπόλοιπους.

Πέναλτι

Απέναντι στην Κροατία, που έκανε την υπέρβασή της και σε αυτή τη διοργάνωση, η Αργεντινή πέτυχε την πιο άνετη και πειστική νίκη της. Ο παγκόσμιος Τύπος στάθηκε στην καθοριστική παρουσία του Μέσι για μια ακόμα φορά – στην ψυχραιμία του στην εκτέλεση του πέναλτι, στη φοβερή του ενέργεια που έφερε το τρίτο γκολ, στα νέα του ρεκόρ, πιο εντυπωσιακό από τα οποία είναι ότι από τα έντεκα γκολ που μετρά πλέον σε διοργάνωση Παγκοσμίου Κυπέλλου με τα επτά από αυτά έχει ανοίξει το σκορ. Αλλά κατά τη γνώμη μου η αληθινή προσφορά του έτσι όπως φάνηκε στο τελευταίο ματς είναι άλλη: είναι ότι μεγαλώνουν χάρη σ’ αυτόν σιγά σιγά κάποιοι μικρότεροι σε ηλικία που αντλούν δύναμη από την παρουσία του. Και που βρίσκουν και χώρους και τρόπους ώστε να είναι χρήσιμοι.

Αλβαρες

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι ο νεαρός Αλβαρες. Ο αναπληρωματικός του Χάαλαντ στη Μάντσεστερ Σίτι δεν υπολογιζόταν από τον προπονητή Λιονέλ Σκαλόνι για την αρχική ενδεκάδα. Μπήκε σ’ αυτή μετά την ήττα της Αργεντινής από τη Σαουδική Αραβία στην πρεμιέρα. Εκτοτε η προσφορά του μεγαλώνει από παιχνίδι σε παιχνίδι. Στο ματς με την Κροατία εκμεταλλεύτηκε τους κενούς χώρους που δημιουργούσε το γεγονός ότι τρεις παίκτες του Ντάλιτς έπρεπε να παρακολουθούν τον Μέσι: κέρδισε το πέναλτι με το οποίο άνοιξε το σκορ η Αργεντινή, πέτυχε ένα καταπληκτικό γκολ τρέχοντας όλο το γήπεδο, ήταν εκεί που έπρεπε για να πάρει την μπάλα από τον αρχηγό του και να τη στείλει στα δίχτυα. Στα γκολ του έτρεξε αμέσως στον Μέσι. Σαν να ήθελε συμβολικά να δείξει στην ανθρωπότητα πως χωρίς αυτόν δεν θα μπορούσε να κάνει το παραμικρό.

Ποτέ

Δεν ξέρω πώς θα ολοκληρωθεί το πιο μεγάλο ποδοσφαιρικό μυθιστόρημα της μοντέρνας ποδοσφαιρικής μας πραγματικότητας. Αλλά είναι δεδομένο ότι ο Μέσι σε αυτή τη διοργάνωση βρήκε τη δική του διάσταση στην ιστορία των ποδοσφαιρικών ηρώων. Σηκώσει δεν σηκώσει το τρόπαιο, όσα κάνει στο Κατάρ στα 35 του χρόνια δεν θα κάνει άλλος ποτέ.