Μουντιάλ του Ρίο 1950: ένα καρναβάλι που κατέληξε σε κηδεία – Μέρος 2ο

Δεκαέξι Ιουλίου η ημέρα του μεγάλου τελικού. Ημέρα πεντακάθαρη και δροσερή. Συνθήκες ιδανικές για ένα ευτυχισμένο μουντιαλικό happy end. Απαντες απολύτως βέβαιοι για το αποτέλεσμα. Ο λόγος του κυβερνήτη του Ρίο Ντε Τζανέιρο, χαρακτηριστικό της σιγουριάς τους, τους αποθέωνε και τους χαρακτήριζε πρωταθλητές πριν καν αρχίσει ο αγώνας. Ο μόνος που κρατούσε μικρό καλάθι, ο έμπειρος προπονητής των Βραζιλιάνων, ο Φλάβιο Κόστα, που προσπαθούσε να ξυπνήσει τους μαγεμένους του ποδοσφαιριστές, αλλά εις μάτην! Το ίδιο πρωί η εφημερίδα «Ο Mundo» βγήκε με πρωτοσέλιδο «Brazil πρωταθλήτρια 1950». Είχαν συνθέσει και μια σάμπα με τίτλο «Βραζιλία, οι νικητές». Θα τη χόρευαν κατά την απονομή των μεταλλίων. Και ο Ζιλ Ριμέ είχε ετοιμάσει λόγο πανηγυρικό στα πορτογαλικά…

Αλλά η Ουρουγουάη είχε άλλη σκέψη… Στο ξενοδοχείο ο αρχηγός, Ομπιντούλιο Γιασίντο Μουνιόζ Βαρέλα, διαβάζοντας το πρωτοσέλιδο αρπάζει την εφημερίδα και μπροστά στα μάτια των συμπαικτών του την ουρεί. Η ψυχολογία των Γαλάζιων αλλάζει. Γυρίζει το μάτι τους. Δένουν τα χέρια τους και δίνουν λόγο τιμής «να τα δώσουν όλα». Ζούσαν στο πετσί τους την απαξία του περίγυρου. Καμιά πεντακοσαριά φίλαθλοι της Ουρουγουάης τους περίμεναν και τους συνόδευσαν τραγουδώντας στο Μαρακανά. Το θράσος τους παραξένεψε τους Βραζιλιάνους και τους άφησαν ανενόχλητους να ενθαρρύνουν τους συμπατριώτες τους. Το σημαντικότερο όμως συνέβη με τον μεγάλο Λεόνιντας Ντα Σίλβα, τον σούπερ σταρ στο Μουντιάλ του 1938, αγωνιζόμενο στα 37 του με τη Σάο Πάολο – την ομάδα στην οποία πέντε χρόνια αργότερα άνοιξε τα φτερά του ο μαγικός πιτσιρίκος, ο γνωστός Πελέ (Εντσον Αράντες ντο Νασιμέντο) που πάντα θεωρούσε τον Λεόνιντας ίνδαλμά του.

Ο Λεόνιντας λοιπόν, ήταν ένας από τους ελάχιστους Βραζιλιάνους που κατέθεσε την ιδιαίτερη άποψή του σε μια συνέντευξή του στη «Φρανς Σονάρ» λέγοντας: «Το ποδόσφαιρο είναι ανοιχτό και βαθιά ψυχολογικό άθλημα… Σε θέλει πάντα διψασμένο για διάκριση, πάντα ετοιμοπόλεμο… Εμείς πηγαίνουμε με έναν εφησυχασμό απίστευτα επικίνδυνο, με μια σιγουριά που μας την επιβάλλουν εφημερίδες, ραδιόφωνα, λόγοι επισήμων και η βεβαιότητα του κόσμου. Ολα αυτά για οποιαδήποτε ομάδα είναι μεγάλη παγίδα. Και ιδιαίτερα όταν μιλάμε για ποδόσφαιρο, ένα σπορ με μεγάλες εκπλήξεις. Παράδειγμα ο αποκλεισμός της Αγγλίας από μια παρέα αμερικανών ερασιτεχνών. Εύχομαι να τα καταφέρουμε…».

Πρωτοσέλιδα την ίδια μέρα από παραρτήματα όλων των εφημερίδων τον κατακεραύνωναν ότι ζηλεύει γιατί δεν παίζει, ότι δεν πιστεύει στην ομάδα της χώρας του, και κάποιοι τον χαρακτήρισαν προδότη, γιατί με τη δήλωσή του ρίχνει την ψυχολογία των πρώην συμπαικτών του… Το ματς τον επιβεβαίωσε. 16η Ιουλίου και το Μαρακανά ασφυκτιούσε από τους 200.000 επισήμως καταγεγραμμένους, 250.000 ανεπισήμως! Μαρτύριο για όλους η ασφυκτική κατάσταση στις εξέδρες. Ενα μικρό τμήμα του ήταν υπό κατασκευή. Σκαρφάλωσαν στα μαδέρια σαν μαϊμούδες. Κάθε λίγο κάποιος έπεφτε αλλά κανέναν δεν απασχολούσε. Τέτοια η αφοσίωση, ενός λαού που πίσω από το νικηφόρο αποτέλεσμα νιώθει δικαιωμένος ο ίδιος.

Από τη μια μεριά λοιπόν, ένας λαός που ζει μέσα στο όνειρο, και μαζί επίσημοι και ανεπίσημοι, σε δεύτερη έκδοση η διαβόητη «O Mundo», εφημερίδα τεράστιας κυκλοφορίας, με πηχυαίο τίτλο που συνοδεύει τη φωτογραφία της Εθνικής Βραζιλίας «ESTES SAO OS CAMPEOES» (Να τοι οι Παγκόσμιοι Πρωταθλητές)… Την ίδια ώρα ο Ζιλ Ριμέ γράφει στα πορτογαλικά τον νικητήριο λόγο του για τους βραζιλιάνους νικητές… Τότε ακριβώς οι Βραζιλιάνοι παίρνουν δώρο χρυσούν ωρολόιον με σκαλιστή επιγραφή: «Στους Παγκόσμιους Πρωταθλητές». Ολα έτοιμα, όλα στην εντέλεια, για το ποδοσφαιρικό πανηγύρι… Με μια εξαίρεση, που επιβεβαιώνει τη ρήση του Ωριγένη: «Μια σταγόνα αγαθού αγιάζει έναν ωκεανό μισαλλοδοξίας». Και η σταγόνα υπήρχε: ένας Ουρουγουανός βετεράνος – γιατί στα 33 σου τότε φάνταζες ηλικιωμένος ποδοσφαιριστής, παππούς. Μιλάω για τον Ομπιντούλιο Γιασίντο Μουνιόζ Βαρέλα, μισό Ισπανό, μισό Ινδιάνο, μισό Ελληνα, οικοδόμο, σκληρό συνδικαλιστή, έναν άντρακλα 1,83, αμυντικό χαφ. Μικρή τεχνική, αλλά πνευμόνια, δύναμη, θυμό, 90 λεπτά θυμωμένος.

Μέσα στα αποδυτήρια είπε πέντε κουβέντες, και όταν μίλαγε όλοι τον ακούγανε… Και μετά τις παρατηρήσεις του προπονητή της Σελέστε Λόπες όταν βγήκε έξω, ο Βαρέλα κλείνει την πόρτα και τους λέει: «Μην κοιτάξετε τις κερκίδες, μη σηκώσετε τα μάτια σας ψηλά. Τι λαχταρούν 200.000 τρελαμένοι είναι δικό τους πρόβλημα. Το παιχνίδι παίζεται κάτω. Οσοι και να είναι από πάνω σας να σκέφτεστε ότι είναι από ξύλο. Μέσα στο γήπεδο είμαστε 11 εναντίον 11. Μη νομίζετε ότι θα μας συμβεί κάτι κακό αν θα νικήσουμε. Τίποτα δεν θα συμβεί. Για να κερδίσουμε όμως πρέπει να βάλουμε τα αρχίδια μας στις άκρες των παπουτσιών μας. Ας το γλεντήσουμε… Οσο για το παιχνίδι μας, ξεχάστε το ταμπούρωμα. Στα ίσια, αλλιώς θα πάθουμε ό,τι οι Σουηδοί και οι Ισπανοί. Επτά γκολ οι Σουηδοί και έξι οι Ισπανοί, γιατί ταμπουρωθήκανε».

Και η αλήθεια είναι ότι η Ουρουγουάη δεν είχε καμία ενθάρρυνση. Ως και η εθνική της ομοσπονδία διεμήνυσε στους παίκτες να κάνουν ό,τι μπορούν… Αρκεί να αποφύγουν τον διασυρμό… Και όντως, ο αγώνας ξεκίνησε μαρτυρικός. Πίεση αφόρητη από το πρώτο λεπτό, αλλά οι Ουρανί – το παρατσούκλι των Ουρουγουανών – απτόητοι. Κανένα ταμπούρωμα. Man to man του κερατά, με αποτέλεσμα το σχέδιο της Σελέστε να λειτουργεί… Και ο Μάσπολι κρατάει το μηδέν. Κάποια στιγμή κοντά στο ημίωρο, έγινε μια φάση που άλλαξε τη ροή του παιχνιδιού. Κατά τη διάρκεια μιας αψιμαχίας ο Βαρέλα έριξε γροθιά στον αριστερό μπακ των Βραζιλιάνων, τον γνωστό για τη σκληρότητά του Μπιγκόντε. Το έκανε σκόπιμα, για να σηκώσει το ηθικό της Σελέστε…

Με την έναρξη του 2ου ημιχρονίου το όνειρο γίνεται πραγματικότητα. Και αρχίζει η σάμπα μέσα στο Μαρακανά… Εκμεταλλευόμενος την ασίστ του Αντεμίρ, ο Φριάσα καρφώνει τον άναυδο Μάσπολι και γράφει το Βραζιλία – Ουρουγουάη 1-0. Και μαζί με τις επευφημίες 200.000 τρελαμένων Βραζιλιάνων, ο διάσημος σπίκερ Λουίς Μεντές ούρλιαξε «Γκόοολ ντο Μπραζίιου». Αμέσως μετά ο Βαρέλα παίρνει την μπάλα, γκρινιάζει στον επόπτη για οφσάιτ, και στήνει την μπάλα στο κέντρο φωνάζοντας: «Ωραία, τώρα πάμε να νικήσουμε». Στο 66′, με πρησμένο τον αστράγαλο, δίνει στον Γκίτζια που περνάει τον Βραζιλιάνο Μπιγκόντε και κινούμενος δεξιά πασάρει στον Πέπε Σιαφίνο και ο γκολτζής φορ νικάει τον Μπαρμπόζα… Βουβαμάρα, μούγκα, ομαδική αφωνία. Αλλά ακόμα κι έτσι η Βραζιλία ήταν η πρωταθλήτρια. Αρκεί να κράταγε την ισοπαλία. Ομως, η πίεση του κόσμου, το άγχος της νίκης, αλυσόδεσε τα πόδια της Σελεσάο. Λάθος ενέργειες, εκνευρισμός, που μεγάλωνε κάθε λεπτό. Οι φωνές του Φλάβιο Κόστα, προπονητή της Βραζιλίας, εκνεύριζαν αντί να βοηθούσαν.

Η Ουρουγουάη ήλεγχε το παιχνίδι. «Τέσσερις άνθρωποι έχουν σιγήσει το Μαρακανά με μία κίνηση», είπε ο δαιμόνιος μέσα δεξιά της Ουρουγουάης: «Ο Αλτσίδες Γκίτζια, ο Φρανκ Σινάτρα, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β’, κι εγώ». Οντως, ο παμπόνηρος Γκίτζια, όπως και στο πρώτο γκολ, έτσι και στο 79′ πέρασε πάλι τον Μπιγκόντε, αλλά, αντί να πασάρει, επιλέγει να αιφνιδιάσει τον άτυχο Μπαρμπόζα σουτάροντας στην κλειστή γωνία. «Γκόοοολ ντο Ουρουγουάη» φώναξε σαν να μην πίστευε στα μάτια του ο σπίκερ Λουίς Μεντές. Το Μαρακανά βουβάθηκε… Η εκκωφαντική σιωπή 200.000 κόσμου που κατέκλυσε τον ναό του ποδοσφαίρου και πάγωσαν ζώντας τον απόλυτο εφιάλτη. Εκατοντάδες αυτοκτονούσαν μη αντέχοντας τον πόνο. Αλλοι πηδούσαν από τις εξέδρες του Μαρακανά, άλλοι σάλταραν από τα μπαλκόνια του σπιτιού τους, αφήνοντας ορφανούς γονείς και οικογένειες… «Ολα αυτά την ώρα που ο Ομπιντούλιο Βαρέλα παρελάμβανε το τρόπαιο από τα χέρια του κατάχλωμου Ζιλ Ριμέ», ο οποίος, μετά την απονομή, παίρνοντας το πρώτο αεροπλάνο για Ευρώπη, ακύρωσε όλα τα ραντεβού με Πρόεδρο της Δημοκρατίας και Ομοσπονδίες…

Η Βραζιλία βυθιζόταν σε μια οκτάχρονη νάρκη. Οσο για τον Ομπιντούλιο Βαρέλα, μιλώντας με τον Λεόνιντας ενώπιον ρεπόρτερ είπε: «100 φορές να παίζαμε τις 99 θα χάναμε. Τέτοια η διαφορά μας». Το ίδιο βράδυ ο αρχηγός της Σελέστε έπινε σε ένα μπαρ έξω από το ξενοδοχείο, με θλιμμένους και απογοητευμένους Βραζιλιάνους…