Ηχοδύναμα

Ρίχαρντ Βάγκνερ: Το Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν. Σολίστ, Φιλαρμονική της Βιέννης, Γκέοργκ Σόλτι, DECCA. Πλήρης έκδοση σε τέσσερις ενότητες ανά όπερα, σε δίσκους βινυλίου 180 γραμμαρίων και σε SACD με νέο HD remastering 2022

Είναι περίπου κοινή η παραδοχή ότι πρόκειται για το σημαντικότερο επίτευγμα στην ιστορία της δισκογραφίας, η ολοκλήρωση του οποίου απαίτησε χρόνια. Και που, ασφαλώς, δεν ήταν μόνον το πρώτο «Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν» που ηχογραφήθηκε ποτέ σε στουντιακές συνθήκες (υπάρχουν ασφαλώς άλλες προγενέστερες «ζωντανές» ηχογραφήσεις ιδίως από το Μπάιροϊτ), αλλά και εκείνο που έθεσε τις προδιαγραφές που όλοι οι άλλοι έπρεπε εν συνεχεία να ακολουθήσουν – και που ακόμα και σήμερα ακολουθούν όταν καταπιάνονται με αυτό το θηριώδες αριστούργημα, το κολοσσιαίο επίτευγμα της οπερικής μουσικής. Και όλα αυτά γιατί; Επειδή σε αυτό το «Δαχτυλίδι» συνέργησαν ορισμένες από τις πιο σημαντικές δυνάμεις της μουσικής στον κόσμο, σε μία εποχή που αυτό σήμαινε πάρα πολλά: ανάμεσα στους πρωταγωνιστές του, οι μεγαλύτερες βαγκνερικές φωνές της ώριμης μεταπολεμικής περιόδου.

Η ορχήστρα, μία από τις κορυφαίες της γης, στα καλύτερά της. Ο μαέστρος, ο μέγας Γκέοργκ Σόλτι, αντίστοιχα. Τέλος, η ηχογράφηση: ο παραγωγός Τζον Κάλσοου, ένας από τους ανθρώπους με τη μεγαλύτερη επίδραση στην ιστορία της μεταπολεμικής δισκογραφίας, είχε σχεδιάσει από πολύ νωρίς και πολύ καθαρά το τι ήθελε να πετύχει. Τίποτα δεν έγινε τυχαία: ο σκοπός του ήταν ξεκάθαρος: όχι μόνον να συγκεντρώσει ό,τι πιο κορυφαίο υπήρχε σε ερμηνευτικό επίπεδο, αλλά, παράλληλα, και να θέσει στην υπηρεσία της μουσικής του Βάγκνερ και τις εκπληκτικές τεχνικές δυνατότητες και την εμπειρία της DECCA που βρισκόταν επίσης στη χρυσή εποχή της. Για τον Κάλσοου, στον Βάγκνερ ο ήχος «είναι τα πάντα» – και είχε δίκιο. Είναι αλήθεια. Κατάφερε λοιπόν και αποτύπωσε αυτόν τον βαγκνερικό ήχο όπως δεν είχε γίνει ποτέ έως τότε και δεν είναι σίγουρο να πει κανείς ότι έγινε και μετά, παρά το πέρασμα μισού αιώνα έκτοτε.

Το «Δαχτυλίδι» υπό τον Σόλτι δεν έλειψε όλο αυτό το διάστημα ούτε μία ημέρα από τον κατάλογο. Πέρα από την ποιότητά του, αλλά φυσικά εξαιτίας αυτής, είναι μία από τις πιο μεγάλες επιτυχίες στην ιστορία της δισκογραφίας γενικά. Στην εποχή του CD έχει ήδη επανεκδοθεί με δύο ούτως ή άλλως πολύ καλά remastering, σε έναν ήχο που, ακόμα και χωρίς αυτά, ήταν από την πρώτη στιγμή καθηλωτικός εξίσου όσο και η μουσική, η ερμηνευτική διάσταση του έργου που παραμένε ι εντελώς αξεπέραστη.

Τώρα, αυτό που συμβαίνει, δεν έχει προηγούμενο: το «Δαχτυλίδι» επιστρέφει ακόμα πιο εντυπωσιακό από ποτέ, ακόμα πιο κοντά στον πραγματικό του ήχο, δίνοντας ακόμα περισσότερο την αίσθηση ότι είσαι εκεί, μπροστά, την ώρα που η μουσική εξελίσσεται. Ενα νέο ηχητικό «θαύμα» έχει μόλις αποκαλυφθεί με τη χρήση εντελώς νέων τεχνικών και με μία εξαιρετικά λεπτομερή και προσεκτική δουλειά που έφτασε στο σημείο να περιλαμβάνει ακόμα και το δεκάωρο «ψήσιμο» τμημάτων των tapes στους 50 βαθμούς, σε ειδικούς φούρνους, σε κάποια σημεία που ο χρόνος τους είχε επιφέρει φθορές και έτσι θα μπορούσαν να αποκατασταθούν. Αυτή η HD επεξεργασία και μεταφορά, ιδίως τώρα που αξιοποιείται, ευτυχώς, σε μορφή SACD και βαρέος βινυλίου και όχι απλού CD, κάνει τη θρυλική ηχογράφηση να λαμβάνει εντελώς νέα ηχητική και οργανική διάσταση με τις τέσσερις όπερες να εκδίδονται σταδιακά, με πρώτες τον «Χρυσό του Ρήνου» και τις «Βαλκυρίες».

Οσο σπουδαίες κι αν ήταν οι προηγούμενες επανεκδόσεις, εδώ είμαστε πια αλλού. Μιλάμε για, ας επιτραπεί ο όρος, αποκάλυψη. Για ηχητική απόδοση ισάξια των ερμηνειών της και, κυρίως του έργου και του συνθέτη του. Που δεν υπάρχουν λόγια αρκετά, όσο της αξίζουν…