Η Ιστορία που γράφει η διπλωματία

«Η αποτύπωση της αλήθειας είναι πολλές φορές βασανιστική για έναν κρατικό λειτουργό. Και αυτό γιατί πρέπει να επιβάλλει στον εαυτό του ένα είδος λογοκρισίας και να αποφεύγει την κοινολόγηση ζητημάτων που μπορούν να βλάψουν τα εθνικά συμφέροντα. Συγχρόνως όμως δεν πρέπει να αποκρύπτει την αλήθεια ούτε να αλλοιώνει την ουσία των γεγονότων […]». Σε ένα βιβλίο με διπλωματικές ιστορίες μιας εξαιρετικά πλούσιας καριέρας, με τύχη να βρίσκεται εκεί που γραφόταν η Ιστορία την κατάλληλη στιγμή, ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Γεννηματάς στο βιβλίο του ήδη από την πρώτη παράγραφο προειδοποιεί πως δεν θα πει όσα δεν λέγονται αλλά θα τα περιγράψει. Θα δώσει την αλήθεια μέσα από τις δικές του εμπειρίες, ανοίγοντας στον αναγνώστη ένα παράθυρο στη ζωή ενός διπλωμάτη καριέρας. Σε ένα βιβλίο που διάβασα σε δύο ημέρες. Το έκλεινα με ιδιαίτερη δυσαρέσκεια, μόνο γιατί έπρεπε, επιστρέφοντας για να διαβάσω την επόμενη ιστορία.

Διπλωμάτης ή διπλωματικός; Οπως σημειώνει με χιούμορ ο Γ. Γεννηματάς, «ο όρος “διπλωμάτης” χρησιμοποιείται καταχρηστικά. […] Θυμάμαι σε κάποια κοινωνική εκδήλωση μία περιχαρής κοσμική κυρία με πλησίασε και με θριαμβευτικό ύφος, μη επιδεχόμενο την παραμικρή αμφισβήτηση, μου ανακοίνωσε ότι έχει και εκείνη γιο “διπλωμάτη”. Τη ρώτησα από πότε έγινε διπλωμάτης ο γιος της. Εκπληκτη για την προφανή άγνοιά μου, με κεραυνοβόλησε: “Μα, κύριε Πρέσβη, πώς και εσείς δεν το ξέρετε; Την περασμένη εβδομάδα πέτυχε στις εξετάσεις!”».

Μέρες πραξικοπήματος 1974

Η καταιγίδα πλησιάζει στην Κύπρο, «ο Αλέξανδρος εισέρχεται νοσοκομείο και η Αϊσέ πάει διακοπές». Οπως γράφει ο Γεννηματάς φωτίζοντας τα όσα συνέβησαν, «με το σύνθημα “Αλέξανδρος εισήλθε στο νοσοκομείον”, το πρωί της Δευτέρας 15 Ιουλίου 1974 ξεσπάει το πραξικόπημα κατά του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου που πυροδότησε όλες τις τραγικές εξελίξεις. […] Δεν ήταν δύσκολο να αντιληφθεί κανείς τι θα επακολουθούσε». Φτάνοντας στην 20ή Ιουλίου σημειώνει μεταξύ άλλων: «Θυμάμαι ακόμα ότι επικοινωνούσα μέσω τηλετύπου, που ήταν συνεχώς ανοιχτό, με τον αείμνηστο και αγαπητό μου φίλο και συνάδελφο Μανώλη Καλαμίδα, που υπηρετούσε τότε στην Πρεσβεία της Λευκωσίας. Σε πολλές στιγμές διακόπταμε την επαφή και με ενημέρωνε: “Πάω στο υπόγειο γιατί πέφτουν βόμβες… Θα σκοτωθούμε”. Εχω κρατήσει ακόμη το κομμάτι χαρτιού του τηλέτυπου και κάθε φορά που το διαβάζω φορτίζομαι συναισθηματικά».

Απαγόρευση εξόδου

«Αμέσως μετά την ορκωμοσία της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, ήταν επιτακτική η ανάγκη της άμεσης αποκατάστασης και επαναφοράς της χώρας σε ορισμένους διεθνείς οργανισμούς από τους οποίους λόγω του δικτατορικού καθεστώτος είχαμε αποβληθεί. Οταν λοιπόν αποφασίστηκε για τον λόγο αυτόν να αναχωρήσει άμεσα για το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο ελληνική αντιπροσωπεία, αποτελούμενη από βουλευτές της τελευταίας προ του χουντικού πραξικοπήματος Βουλής, διαπιστώθηκε ότι έπρεπε να κινηθεί τάχιστα η διαδικασία έκδοσης διαβατηρίων, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι οι ενδιαφερόμενοι έπρεπε πρώτα να διαγραφούν από τις σχετικές καταστάσεις απαγόρευσης εξόδου από τη χώρα στις οποίες η χούντα τούς είχε περιλάβει. […] Τότε συνειδητοποίησα το μέγεθος της ευθυνόφοβης ελληνικής γραφειοκρατίας σε όλο της το μεγαλείο».

Μιτεράν – Καντάφι στην Κρήτη

«Η επίσκεψη που είχε συγκρατηθεί ιδιαίτερα και από τον διεθνή Τύπο ήταν τον Νοέμβριο του 1984, όταν, με μεσολάβηση του Ανδρέα Παπανδρέου, συναντήθηκαν στην Κρήτη ο Μιτεράν και ο συνταγματάρχης Καντάφι»…

Στο Συμβούλιο Ασφαλείας

Με την Ιστορία να κάνει κύκλους ο Γεννηματάς αναφέρεται και στην υποψηφιότητα της Ελλάδας για μία θέση στα μη μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, την οποία συνδιαχειρίστηκε ως επικεφαλής της Διεύθυνσης Διεθνών Οργανισμών. Οπως επισημαίνει, «η διαδικασία της εκλογής στο Συμβούλιο Ασφαλείας είναι πολύπλοκη, επίπονη και απαιτεί σωστή προετοιμασία, επιμονή και κυρίως αξιοποίηση στελεχών με εμπειρία λειτουργίας μηχανισμών στα Ηνωμένα Εθνη και με αίσθηση πεποίθησης ότι το επιδιωκόμενο εγχείρημα μπορεί να επιτευχθεί». Μια συμβουλή και στους νεότερους ίσως, αφού στις «15 Οκτωβρίου 2004 η Ελλάδα εξελέγη ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας για τη διετία 2005-2006 με 187 ψήφους, επί συνόλου 189 μελών της Γενικής Συνέλευσης».

Στην Τουρκία

Περιγράφοντας την αρχή της θητείας του στην Τουρκία, ο Γεννηματάς σε ιντριγκάρει να διαβάσεις τη συνέχεια, δείχνοντας και μιαν άλλη εποχή στις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας. «Εφτασα στην Αγκυρα την 1η Αυγούστου 2005. Η εντυπωσιακά οργανωμένη από τουρκικής πλευράς υποδοχή έδινε την εντύπωση άφιξης κάποιας μεγάλης εμβέλειας προσωπικότητας. Εντύπωση που έντεχνα καλλιεργούν οι Τούρκοι σε όλους τους νεοαφικνούμενους ξένους πρέσβεις, ειδικά μάλιστα στον “φίλο γείτονα”»…

Το βιβλίο κλείνει με την ολοκλήρωση της θητείας στην Αγκυρα που συνέπεσε με την αφυπηρέτησή του από το Διπλωματικό Σώμα.

Ο συγγραφέας ολοκληρώνει με αναφορά στους «πολλούς έλληνες συνεργάτες και συναδέλφους, άνδρες και γυναίκες, οι οποίοι υπηρετώντας πιστά και αθόρυβα, πολλές φορές μάλιστα υπό εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες, προάσπισαν τα εθνικά μας συμφέροντα – μακριά από τους προβολείς της δημοσιότητας, που ποτέ δεν επεδίωξαν. Ονόματα που παραμένουν άγνωστα στον πολύ κόσμο».

Γιατί, όπως σημειώνει ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Γεννηματάς στον τίτλο, «Ακόμη και με δανεικό στυλό γράφεται η Ιστορία». Εχοντας υπηρετήσει μεταξύ άλλων ως πρέσβης στη Ρωσία, τη Γαλλία, τη Συρία, την Τουρκία, αλλά και ως ΓΓ και πολιτικός διευθυντής του ΥΠΕΞ, γνωρίζει πολύ καλά πως, σε στιγμές μεγάλων αλλά και μικρότερων κρίσεων, ένας «διπλωματικός» μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμος διπλωμάτης ή όχι. Αλλά και ότι οι απαντήσεις για το ποια είναι η σωστή απόφαση τις ώρες που γράφεται η Ιστορία δεν μπορεί να δοθούν ελαφρά τη καρδία.