Το Κατάρ ηττάται στο γεωπολιτικό γήπεδο;

Λίγο πριν από την πρεμιέρα του Παγκοσμίου Κυπέλλου στο Κατάρ, η διεθνής κριτική για μια σειρά θεμάτων έχει «πληγώσει» το μικροσκοπικό αλλά εξαιρετικά πλούσιο εμιράτο και έπονται περαιτέρω εντάσεις.

Το πρώτο Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου που φιλοξένησε ποτέ μια αραβική μουσουλμανική χώρα, αντί να λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών, έχει εξελιχθεί περισσότερο σε μια συνεχή κριτική με κατηγορίες χωρίς να θυμίζει μια μεγάλη γιορτή του αθλητισμού.

Eτσι αντί να προβληθεί η εικόνα του Κατάρ στη Δύση σε αυτή την εποχή της πόλωσης και της παγκοσμιοποίησης, φαίνεται περισσότερο να έχει αμαυρωθεί.

Μάλιστα η κριτική πλέον έχει φτάσει σε τέτοιο βαθμό που μπορεί να ερμηνευτεί από τους ντόπιους ως έκφραση ζήλιας και ρατσισμού.

«Από τότε που κερδίσαμε την τιμή να διοργανώσουμε το Παγκόσμιο Κύπελλο, το Κατάρ έχει υποστεί μια άνευ προηγουμένου εκστρατεία που καμία διοργανώτρια χώρα δεν έχει αντιμετωπίσει ποτέ» είπε φανερά ενοχλημένος σε μια ομιλία του στην αντίστοιχη Βουλή, στις 25 Οκτωβρίου, ο ηγέτης του Κατάρ, σεΐχης Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι και συνέχισε:

«Αρχικά αντιμετωπίσαμε το θέμα καλόπιστα και μάλιστα θεωρήσαμε ότι κάποια κριτική ήταν θετική και χρήσιμη, βοηθώντας μας να αναπτύξουμε πτυχές που πρέπει να αναπτυχθούν. Αλλά σύντομα έγινε σαφές σε εμάς ότι η εκστρατεία συνεχιζόταν, επεκτεινόταν και περιλάμβανε κατασκευές και δύο μέτρα και σταθμά, μέχρι που έφτασε σε ένα επίπεδο που σε κάνει να αμφισβητείς τους λόγους και τα κίνητρά της».

Πολλά μέτωπα

Το Κατάρ έχει δεχθεί αυστηρή κριτική σε διάφορα μέτωπα, αλλά ειδικότερα για τη μεταχείριση των μεταναστών εργαζομένων, τους νόμους κατά των ΛΟΑΤΚΙ+ και τους περιορισμούς στην ελευθερία του λόγου. Και όσο φτάνουμε προς τη σέντρα όλα αυτά θα εντείνονται.

Η ομάδα της Δανίας ετοιμάζεται να φορέσει φανέλες με «ξεθωριασμένο» λογότυπο κατασκευαστή, επειδή ο κατασκευαστής Hummel «δεν θέλει να είναι ορατός σε τουρνουά που κοστίζουν ζωές». Η ομάδα της Αυστραλίας δημιούργησε ένα βίντεο που εκφράζει ανησυχίες για τα «βάσανα» των μεταναστών εργαζομένων και για την αδυναμία των ΛΟΑΤΚΙ+ του Κατάρ «να αγαπήσουν το άτομο που επιλέγουν». Οκτώ από τις 32 ομάδες σχεδιάζουν να φορέσουν ένα περιβραχιόνιο με ουράνιο τόξο για την υποστήριξη των δικαιωμάτων ΛΟΑΤΚΙ+.

Ενα ντοκιμαντέρ του Netflix, το Fifa Uncovered, όχι απλά δεν βελτίωσε την κατάσταση αλλά προκάλεσε ισχυρισμούς -που αρνήθηκαν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη – ότι το Κατάρ δωροδόκησε την επιτροπή επιλογής του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

«Τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης είναι τα χειρότερα. Ολα μπερδεύονται. Είμαστε καταραμένοι αν το κάνουμε και καταραμένοι αν δεν το κάνουμε» τόνισε ένας άλλος αξιωματούχος του Κατάρ.

Με αφορμή και ένα άρθρο του «Guardian» από το 2021 που ανέφερε ότι 6.500 μετανάστες εργάτες είχαν πεθάνει στο Κατάρ από τότε που του απονεμήθηκε το τουρνουά το 2010.

Ολοι πλέον έχουν άποψη για το Κατάρ και όχι μόνο στη Δύση. Σε social media της Μέσης Ανατολής, έχει αναπτυχθεί μια διάθεση θυμωμένης, πατριωτικής αραβικής ενότητας, συμπεριλαμβανομένων των κρατών του Κόλπου που βρίσκονται σε διαμάχη με το Κατάρ για μια δεκαετία. Ενα δημοφιλές hashtag λέει στα αραβικά: «Είμαι Αραβας και υποστηρίζω το Κατάρ».

Σε μια ανάρτηση που είναι χαρακτηριστική της διάθεσης, ένα άτομο είπε: «Οποιος ισχυρίζεται ότι αγαπά το Κατάρ πρέπει να αποδείξει αυτό που λέει. Η Ντόχα σήμερα δέχεται τις πιο αποτρόπαιες επιθέσεις από την αλαζονική Δύση, η οποία μας βλέπει ως απλώς αραβικές κοινωνίες από τον τρίτο κόσμο και θεωρεί ότι η φιλοξενία του Παγκοσμίου Κυπέλλου στο Κατάρ είναι λάθος απόφαση».

Ο θυμός δεν φαίνεται να είναι τεχνητός. Σε έναν πρόσφατο αγώνα στο Ιράκ, οπαδοί από το κλαμπ της Πολεμικής Αεροπορίας με έδρα τη Βαγδάτη άνοιξαν ένα πανό που έγραφε: «Στεκόμαστε στο Κατάρ 2022».

Μια πρόσφατη γελοιογραφία στο εξώφυλλο του γαλλικού σατιρικού περιοδικού «Le Canard enchaîné», που δείχνει γενειοφόρους ποδοσφαιριστές του Κατάρ να κραδαίνουν τσεκούρια, όπλα και εκτοξευτές ρουκετών, προκάλεσε περαιτέρω κατακραυγή.

Δύσκολο να αγνοηθεί

Το Al Jazeera Arabic, που ανήκει εν μέρει στην κυβέρνηση του Κατάρ, διαφήμισε έντονα ένα ντοκιμαντέρ που ερευνούσε τη μεταχείριση αράβων και αφρικανών μεταναστών κατά μήκος των συνόρων της Ελλάδας με την Τουρκία. Το τρέιλερ της ταινίας έλεγε: «Η Ελλάδα στρατολογεί σκιώδεις μισθοφόρους του στρατού για να εκδιώξει, να χτυπήσει, να εκφοβίσει και να αποτρέψει τους πρόσφυγες». Θέλοντας έτσι να δείξει ότι και η Ευρώπη δεν έχει φερθεί – διαχρονικά – σωστά στους εργάτες μετανάστες.

Τα εργατικά συνδικάτα καθώς και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας του ΟΗΕ, η οποία έχει μόνιμο γραφείο στην πρωτεύουσα του Κατάρ την Ντόχα από το 2018, λένε ότι τώρα δεν υπάρχει απλώς ενασχόληση με το πρόβλημα αλλά «μεταμόρφωση» στην προσέγγιση του Κατάρ για τους μετανάστες εργάτες.

Ανεξάρτητα από το φυσικό του μέγεθος, το Κατάρ θα παραμείνει μια χώρα που η Δύση δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοήσει. Παράγει 77 εκατομμύρια τόνους υγροποιημένου φυσικού αερίου ετησίως, περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας παραγωγής, καθιστώντας το τόσο μεγάλο παίκτη όσο η Αυστραλία και οι ΗΠΑ.

Αυτός ο αριθμός θα αυξηθεί σε 126 εκατομμύρια τόνους έως το 2026-27, μια επέκταση που πραγματοποιείται σε συνδυασμό με τη Shell και τη γαλλική εταιρεία Total. Με τις γερμανικές τιμές φυσικού αερίου για ιδιωτικά νοικοκυριά να αυξάνονται κατά 17,7% το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους καθώς απομακρύνεται  από τις προμήθειες ρωσικού φυσικού αερίου, το Κατάρ γίνεται κομβικό.