Χριστιανισμός εναντίον Αθήνας και Ρώμης

Ο Edward Gibbon (1737-1794) – στη γλώσσα μας Εδουάρδος Γίβων – στη μνημειώδη πολύτομη πραγματεία του για την παρακμή και πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας υποστηρίζει πως η κατάρρευση εκείνης της οικουμενικής εξουσίας ήταν το αποτέλεσμα των επελάσεων βαρβάρων και, κυρίως, του χριστιανικού φανατισμού. Bάρβαροι ήταν τα πολυάριθμα φύλα που προερχόμενα από τη Βόρεια Ευρώπη εισέβαλλαν επί τέσσερις αιώνες (200-600 μ.Χ.) στα εδάφη των Ρωμαίων από τη Σκωτία στη Βόρεια Αφρική και δυτικά ως τον Δούναβη. Στην υπηρεσία της Ρώμης εναντίον άλλων βαρβάρων ή υπέρ ενός διεκδικητή της αυτοκρατορικής εξουσίας, στρατηλάτες, όπως ο Ούννος Αττίλας, μιμητές των ρωμαϊκών θεσμών, όπως ο Βάνδαλος Θεοδώριχος ο Μέγας, απόκτησαν δικά τους βασίλεια και έλαβαν τον τίτλο του Καίσαρα.

Η κατάρρευση και διάλυση εκείνων των βασιλείων πιστώνεται, μετά τις εκστρατείες του στρατηγού Βελισάριου σε Καρχηδόνα, Σικελία, Δαλματία και Ιταλία, στον Αγιο της Ορθοδοξίας Ιουστινιανό τον Μέγα (στο θρόνο κατά την περίοδο 527-565), που έχτισε την Αγια-Σοφιά, σφαγίζοντας το τέλος της ρωμαϊκής κατάρρευσης και τον θρίαμβο του χριστιανισμού. Ο Γκίμπον, ανατρέχοντας επί δώδεκα έτη σε αρχεία, ανακαλύπτοντας πρωτογενείς πηγές, ψάχνοντας σε βιβλιοθήκες, συζητώντας με ιστορικούς του καιρού του, διαγράφοντας την πορεία του χριστιανισμού προς τον θρίαμβό του, υπέδειξε πως οι βάρβαροι είχαν μερίδιο στην κατάρρευση της Ρώμης μέσω πολέμων, ο χριστιανισμός όμως είχε το δόγμα, τις γραφές, το πνεύμα, τη συστηματική κατεδάφιση της Ρώμης και τη θανάτωση της αρχαιότητας (τόμος 4, κεφ. 40, έκδοση 1788-1789). Με άλλα λόγια, ήταν υπεύθυνος του θανάτου της αρχαιότητας. Υπήρξαν υποστηρικτές αυτού του συμπεράσματος, υπερίσχυσαν όμως οι αρνητές και το έργο του Γκίμπον μπήκε στον Κατάλογο Απαγορευμένων Βιβλίων (Index) της Καθολικής Εκκλησίας.

Είναι βέβαιο πως αν το βιβλίο της Βρετανίδας Κάθριν Νίξι (απόφοιτης Κλασικών Σπουδών του Κέιμπριτζ και με διδακτική εμπειρία σε αυτόν τον τομέα) είχε κυκλοφορήσει τότε, θα είχε παρόμοια τύχη, μια και ο υπότιτλος είναι σαφής: «Η κατάρρευση του κλασικού κόσμου από τον χριστιανισμό». Αν διατρέξουμε τα δημοσιεύματα και τα σχόλια για την αξιοπιστία του περιεχομένου και των συμπερασμάτων από τον χρόνο έκδοσης (2017) ως σήμερα, το βιβλίο τοποθετείται μεταξύ των «αξιοσημείωτων βιβλίων» από τους «New York Times» για το έτος 2018, αναφέρεται ως «βιβλίο της χρονιάς 2018» στους καταλόγους των εφημερίδων «Telegraph», «Spectator», «Observer» και στη σειρά «BBC History», έχει βραβευτεί μεταφρασμένο σε αρκετές χώρες, εξαιρετικές είναι οι ομιλίες και συνεντεύξεις της συγγραφέως στο Διαδίκτυο, όπου πρόσθετα στοιχεία ενισχύουν τις θέσεις της. Αναμενόμενο ήταν να υπάρξουν, υπήρξαν και συνεχίζονται αντιδράσεις εκ μέρους πανεπιστημιακών και θρησκευτικών προσωπικοτήτων για ελλείψεις και σκοπιμότητες, υπενθυμίζοντας επιπροσθέτως ότι πρόκειται για το πρώτο βιβλίο της Νίξι και για το γεγονός ότι είναι δημοσιογράφος στους βρετανικούς «Times» και αντιμετωπίζει το θέμα της δημοσιογραφικά.

Πράγματι είναι το πρώτο βιβλίο της Νίξι, αναθρεμένης ως καθολικής από δύο καθολικούς γονείς αφιερωμένους στη μοναστική ζωή, οι οποίοι αποφάσισαν να εγκαταλείψουν τα μοναστήρια τους και να παντρευτούν. Η κόρη τους δεν αρνείται την πίστη της, τη διαχωρίζει απολύτως από τη μεθοδολογική τεκμηρίωση των δεδομένων της έρευνάς της. Από την άλλη πλευρά, η θητεία της σε μια εφημερίδα κύρους την έχει διδάξει να είναι σαφής, αποδεικτική, καταγγελτική και όχι αφοριστική, απευθυνόμενη στον επαρκή αναγνώστη, που αναζητεί το τι και γιατί των πραγμάτων. Με λίγα λόγια, πρόκειται για ένα κείμενο που δεν ολισθαίνει σε καμία υπερβολή. Καθώς έχει το υπόβαθρο της πίστης, λέει πόσο κρίμα είναι αυτό που έγινε, παρόλο που δεν μπορούσε να γίνει αλλιώς, επειδή έτσι ήταν από τα γεννοφάσκια του και έτσι προχώρησε ως την επικράτησή του, ήταν ο πρώτος και παραδειγματικός ολοκληρωτισμός.

Το παραδειγματικό στοιχείο δεν επιδέχεται ιδιαίτερους σχολιασμούς. Οι ιστορικοί συμφωνούν (π.χ. Αγγελος Χανιώτης, Η εποχή των κατακτήσεων, ο ελληνικός κόσμος από τον Αλέξανδρο στον Τραϊανό – 336 π.Χ-138 μ.Χ., Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2021) πως το 90% του ελληνικού πολιτισμού λεηλατήθηκε, καταστράφηκε, ισοπεδώθηκε από τον χριστιανικό φανατισμό. Η Νίξι αναφέρει: «Εχει υπολογιστεί πως μόλις το δέκα τοις εκατό από το σύνολο της αρχαίας γραμματείας έχει φτάσει στη σημερινή εποχή. Για τα λατινικά, το ποσοστό είναι ακόμα χειρότερο. Υπολογίζεται ότι μόλις σώζεται το ένα εκατοστό της λατινικής γραμματείας», αποτέλεσμα της χριστιανικής λογοκρισίας, της πυράς, των διώξεων των πιστών της ειδωλολατρευτικής θρησκείας.

Καταστροφές

Η Ρώμη ήταν ανεκτική στις θρησκείες εντός της αυτοκρατορίας και εντός της ίδιας της Ρώμης. Λίγη σημασία έδωσε στις μικρές ομάδες της πίστης σε έναν θεό, ανέχθηκε τις εχθρότητες των θεοφωτισμένων, αποφάσισε διωγμούς, οι οποίοι αντιμετώπιζαν διωγμούς εκ μέρους των εκκλησιαζόμενων, δεν μπόρεσε να αποφύγει τις εφόδους των οργανωμένων ορδών στις μεγάλες πόλεις, όπως η Αλεξάνδρεια, δεν πρόλαβε τις καταστροφές μνημείων, βιβλιοθηκών, ιερών και βωμών. Σαν να επρόκειτο για κάτι ακατανόητο, η Ρώμη έχασε χρόνο να το κατανοήσει. Ούτε το κατανόησε όταν η Ανατολή χωρίστηκε από την Δύση και ανέτειλε το Βυζάντιο. Στον πρώτο κιόλας μ.Χ. αιώνα πολλοί έγραψαν κατά των χριστιανών. Τα έργα τους χάθηκαν, κάηκαν, πετάχτηκαν. Ο,τι διασώθηκε είναι αποσπάσματα και σπαράγματα, που οι χριστιανοί χρησιμοποίησαν για να αποδείξουν τις δαιμονικές επιπτώσεις τους. Αυτή η πρώιμη περίοδος ωρίμασε με την επιλογή του Μεγάλου Κωνσταντίνου υπέρ του χριστιανισμού, με την ολοκληρωτική υποστήριξη του δόγματος από τον Θεοδόσιο τον Μέγα και κορυφώθηκε με τον Ιουστινιανό, ο οποίος διέταξε το κλείσιμο της επί χίλια χρόνια ζωντανής Ακαδημίας του Πλάτωνα, το 529, επισφραγίζοντας τον θρίαμβο του χριστιανισμού.

Στο μεταξύ, είχε ολοκληρωθεί η καταστροφή του ναού της Αθηνάς στην Παλμύρα της Συρίας (περί το 385), είχε ισοπεδωθεί το Σαραπείο (391) στην Αλεξάνδρεια με απόφαση του Πατριάρχη Θεόφιλου και αφορμή το έδικτο που απαγόρευε αιματηρές θυσίες σε ναούς, είχε δολοφονηθεί (415), κομματιαστεί και γδαρθεί η νεοπλατωνική φιλόσοφος, αστρονόμος και μαθηματικός Υπατία, είχαν καεί οι βιβλιοθήκες σε όλες τις πόλεις της αυτοκρατορίας, είχαν γκρεμιστεί και κομματιαστεί αγάλματα θεών, βασιλέων και αυτοκρατόρων, είχαν σπάσει οι μύτες, τα χέρια προτομών και ανδριάντων, είχαν πελεκηθεί τα μαρμάρινα στήθη της Αφροδίτης και κάθε άλλης θεάς, είχαν χαραχτεί σταυροί στα μαρμάρινα και χάλκινα μέτωπα θεών, ποιητών και φιλοσόφων, προς αποτίναξη του Σατανά του πνεύματός τους.

Η Νίξι μπορεί να εγγράφεται στην παράδοση που ξεκίνησε από τον Γκίμπον, δεν αναιρεί όμως, παρόλο που δεν το διατυπώνει επαρκώς, τη σημασία του νέου πολιτισμού που οικοδόμησε ο χριστιανισμός. Υποθέτω πως το κάνει επειδή η Ιστορία έχει στους ώμους της δύο σακούλια: βλέπει αυτό που είναι μπροστά, βασανίζεται από αυτό που έχει πίσω.

{1BSYG}Catherine Nixey{1BSYG}{CR}{2BTIT}Η εποχή {LF}του λυκόφωτος{2BTIT}{CR}{3BEKD}Μτφ.. Μιχάλης Λαλιώτης{CR}Εκδ. Αλεξάνδρεια, 2022{3BEKD}{CR}{4BTIM}Τιμή 21 ευρ{4BTIM}ώ