Μια πρώτη γεύση {LF}από τη συλλογή Στερν

Ενα αγνώστου τύπου μαρμάρινο ειδώλιο που λάξευσε στο λευκό μάρμαρο ο προϊστορικός τεχνίτης πριν από 7.300 χρόνια «συγκατοικεί» με το πέμπτο μεγαλύτερο σε ύψος κυκλαδικό ειδώλιο – 86,3 εκ. -, με ένα από τα τρία γνωστά παγκοσμίως διπλά – μια σύνθεση δύο μορφών με τη μία πάνω από την άλλη -, αλλά και μια μοναδική «καντήλα», ένα μαρμάρινο αγγείο που διακοσμείται με λοξές εγχαράξεις στην εξωτερική του επιφάνεια. Στη συντροφιά τους μπορεί να συναντήσει ακόμη κάποιος την αρχαιότερη τρέχουσα σπείρα χαραγμένη σε ένα κιβωτίδιο (πυξίδα) που φτιάχτηκε το 2.800 π.Χ. Ενα νεότερο μαρμάρινο ειδώλιο, ηλικίας 4.700 ετών με εννέα κόκκινες κουκκίδες στο αριστερό του μάγουλο, ένδειξη άραγε ζωγραφικής διακόσμησης στο πρόσωπο ή μήπως μάρτυρας ενός προϊστορικού τατουάζ που λειτουργούσε ως διακριτικό για εξέχοντα πρόσωπα της κοινωνίας; Κι ένα σπάνιο κύπελλο που αν το παρατηρήσει κάποιος προσεκτικά θα διαπιστώσει πως έχει τη μορφή γυναίκας.

Τούτοι οι ξεχωριστοί «συγκάτοικοι» δεν είναι παρά μερικές μόνο από τις συνολικά 15 αρχαιότητες της συλλογής Λέοναρντ Στερν, που φιλοξενούνται στις τρεις αίθουσες του ισογείου του Μεγάρου Σταθάτου, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, στο πλαίσιο του επαναπατρισμού 161 αντικειμένων της συλλογής Στερν. Τα εν λόγω αντικείμενα επαναπατρίζονται προσωρινά κατόπιν της συμφωνίας που υπεγράφη μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού, του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης και του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης της Νέας Υόρκης.

«Κρυμμένα» πίσω από λευκές κουρτίνες και τοποθετημένα σε λευκές προθήκες και χωρίς καμία σήμανση (δεν υπάρχει εποπτικό υλικό και πινακίδες επί των προθηκών, καθώς ο σχεδιασμός του γραφείου KOIS Associated Architects προβλέπει η ενημέρωση των επισκεπτών να γίνεται μόνο μέσα του συνοπτικού φυλλαδίου που διανέμεται στην είσοδο) τα 10 μαρμάρινα ειδώλια και τα πέντε αγγεία από μάρμαρο, στεατίτη και πηλό, που καλύπτουν ένα ευρύ χρονολογικό φάσμα, από τους χρόνους της Νεότερης Νεολιθικής έως και εκείνους της Πρωτοκυκλαδικής ΙΙ περιόδου (περ. 5300 – 2400/2300 π.Χ.), υπόσχονται να δώσουν μια πρώτη γεύση στο ελληνικό κοινό για τη συλλογή Στερν.

Γυναικείες μορφές

Τα ειδώλια, σύμφωνα με τον επιμελητή της έκθεσης και του συνοδευτικού καταλόγου, δρα Ιωάννη Φάππα, αναπαριστούν αποκλειστικά τη γυναικεία μορφή. Τα αγγεία δε αντιπροσωπεύουν μερικούς από τους χαρακτηριστικότερους τύπους σκευών ολόκληρης της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου.

Κατά τη διάρκεια της εμπεριστατωμένης ξενάγησης που έγινε χθες στον Τύπο παρουσία της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, δεν ήταν λίγες οι φορές που κάποιο από τα εκθέματα χαρακτηρίστηκαν «μοναδικά». Χαρακτηρισμός όμως που θα μπορούσε να προβληματίσει τους επιστήμονες δεδομένου ότι οι αρχαιότητες δεν προέρχονται από ανασκαφές, αλλά από το εμπόριο, γεγονός που σημαίνει ότι δεν είναι γνωστό το πλαίσιο στο οποίο ανήκουν. Ποιος μπορεί να διαβεβαιώσει ότι είναι αυθεντικά; «Αυτό μπορεί να αποτελεί αντικείμενο πολυετών ερευνών και η πάγια αρχή όταν επαναπατρίζονται έργα τέχνης δεν είναι να ερευνάται η γνησιότητα» ανέφερε η υπουργός. Στο ερώτημα δε αν η συμφωνία για τον συγκεκριμένο επαναπατρισμό θα μπορούσε να αποτελέσει βάση και για το ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα η υπουργός απάντησε ότι πρόκειται για «ένα εθνικό ζήτημα που η κυβέρνηση αντιμετωπίζει με διαφορετική πολιτική».