Συναγερμός στο λιμάνι του Οσλο

Το «Πίσω από τον καπνό» (εκδ. Διόπτρα, μτφ. Βαγγέλη Γιαννίση) αποτελεί τη δεύτερη εμφάνιση στην Ελλάδα ως συγγραφικού ζεύγους των Jorn Lier Horst και Thomas Enger. Ο Lier Horst είναι πολύ γνωστός και εμπορικά δημοφιλής σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ο Enger βρίσκεται στο πρώτο στάδιο οικοδόμησης μιας υποσχόμενης καριέρας.

Η υπόθεση ξεκινάει σ’ ένα τυπικά σκανδιναβικό σκοτεινό σκηνικό, στημένο στο λιμάνι του Οσλο, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Το πλήθος συρρέει, χοροί, τραγούδια, ξεφάντωμα με βεγγαλικά, όλα δείχνουν υπέροχα και συναρπαστικά μέχρι την κακή στιγμή που διακόπτονται βίαια από μια τρομακτική έκρηξη με αρκετούς νεκρούς και τραυματίες. Οι Αρχές θέτουν την πόλη σε κατάσταση συναγερμού, θεωρώντας την έκρηξη τρομοκρατικό χτύπημα και φοβούμενες ότι θα υπάρξουν και άλλες ενέργειες στη συνέχεια. Στο σημείο βρίσκεται ο αστυνομικός Αλεξάντερ Μπλιξ με τη συνεργάτιδά του Σοφία Κόβιτς και κάμποσα μέτρα πιο μακριά περιδιαβαίνει η δημοσιογράφος Εμα Ραμ. Ο Μπλιξ και η Ραμ έχουν μεταξύ τους ένα περίεργο καρμικό δέσιμο, καθώς είχαν συνεργαστεί στο παρελθόν στην εξιχνίαση της υπόθεσης της σειράς των δολοφονιών της «αντίστροφης μέτρησης».

Και αυτή την αποφράδα ημέρα, η μοίρα θα τους δώσει στην ταινία της βραδιάς ένα νσημαντικό ρόλο. Ο Μπλιξ θα βουτήξει στα παγωμένα νερά του λιμανιού να σώσει μια γυναίκα, που ταυτοποιείται ως η μητέρα της μικρής Πατρίτσια Σμέμπλας, που απήχθη πριν από δέκα χρόνια και δεν βρέθηκε ποτέ. Η δε Ραμ θα ανακαλύψει ανάμεσα στα τραγικά θύματα της έκρηξης τον ατυχή σύντροφο της Κάσπερ, εκ Δανίας καταγόμενο.

Οι έρευνες για την ανακάλυψη στοιχείων για το τρομοκρατικό χτύπημα θα απασχολήσουν σχεδόν όλο το δυναμικό της νορβηγικής αστυνομίας, με την εξαίρεση μιας μικρής ομάδας υπό την ηγεσία των Μπλιξ και Κόβιτς. Ο λόγος είναι η επιμονή του Μπλιξ να διερευνήσουν τις, όσο μικρές κι αν φαίνονται, πιθανότητες να υπάρχει κάποια σύνδεση ανάμεσα στην έκρηξη στο λιμάνι και την υπόθεση εξαφάνισης της Πατρίτσια προ δεκαετίας. Το μοναδικό στοιχείο που προκαλεί τις λεπτές, δυσδιάκριτες αμφιβολίες στο μυαλό του είναι η συμπτωματική(;) παρουσία της μητέρας της εξαφανισμένης μικρής στο σημείο και τη στιγμή της έκρηξης. Και αυτές οι μικρές σπίθες φουντώνουν λίγο περισσότερο με την, εμμονική σχεδόν, επιμονή του πατέρα της Πατρίτσια, ο οποίος από τη φυλακή όπου διαμένει διατείνεται ότι η μικρή θεωρούμενη πιθανότατα ως νεκρή, είναι ακόμη ζωντανή και θα πρέπει να αρχίσουν ξανά έρευνες για τον εντοπισμό της.

Η ιστορία έχει μακρύ δρόμο μέχρι το τέλος. Η πλοκή είναι ενδιαφέρουσα, στο πλαίσιο πάντα ενός κλασικού police procedural, ενός αστυνομικού μυθιστορήματος όπου οι διαδικασίες έρευνας των Αρχών διαδραματίζουν τον σημαντικότερο ρόλο. Ο Horst με την πολυετή πείρα του ως αστυνομικού ερευνητή παίζει με μεγάλη άνεση στο δικό του γήπεδο. Η περιγραφή των ερευνών, των σχέσεων ανάμεσα στους αστυνομικούς, του κλίματος και της ατμόσφαιρας που επικρατούν είναι απόλυτα αντιπροσωπευτική και ρεαλιστική, διατηρώντας ωστόσο μια απόμακρη, μυστηριώδη γοητεία και ισχυρή έλξη για τον αναγνώστη. Παράλληλα βέβαια με το police procedural, το μυθιστόρημα ακολουθεί πιστά τις βασικές και ελκυστικές αρχές του Nordic noir, πράγμα που εντείνει σε μεγαλύτερο βαθμό την εμπορικότητά του.

Τα ζεύγη συγγραφέων

Η δημιουργία και λειτουργία ενός ζεύγους συγγραφέων απαιτεί πολλά προαπαιτούμενα. Οι Σκανδιναβοί έχουν παραδείγματα στη δική τους ιστορία της αστυνομικής λογοτεχνίας, το σημαντικότερο και φωτεινότερο παράδειγμα της οποίας θεωρώ ότι είναι το ζεύγος των πρωτοπόρων Maj Sjowall και Per Wahloo, που αποτελεί ακόμη σήμερα πηγή έμπνευσης (και αντιγραφής) πολλών σκανδιναβών συγγραφέων. Εχοντας διαβάσει κάμποσα μυθιστορήματα του Horst, τολμώ να μαντέψω ότι σε αυτό το μυθιστόρημα η συγγραφική του προσωπικότητα μάλλον επιβάλλεται του Enger, ο οποίος με τη σειρά του προικοδοτεί το δίδυμο με την εμπειρία του ως δημοσιογράφου.

Το αποτέλεσμα βέβαια είναι λειτουργικό. Η πλοκή αναπτύσσεται ορθολογικά και σε διαφορετικά επίπεδα, ακολουθώντας τις σύγχρονες τηλεοπτικές επιταγές. Γρήγορος ρυθμός, μικρές σκηνές / κεφάλαια, ανάπτυξη πολλών παράλληλων μικρών υποθέσεων και δευτερευόντων χαρακτήρων, σκοτεινή ατμόσφαιρα (κλασικό στοιχείο του Nordic noir) και οι απαραίτητες μικρές ανατροπές συντελούν στην αυξομείωση του ενδιαφέροντος του αναγνώστη.

Η ψυχολογική σκιαγράφηση των κύριων χαρακτήρων εντάσσεται στα πλεονεκτήματα του μυθιστορήματος. Εδώ, ο Horst απαλλαγμένος από το βάρος του κλασικού ήρωα του επιθεωρητή Βίστιν, επικεντρώνεται στον αστυνομικό Μπλιξ και τη δημοσιογράφο Ραμ και δημιουργεί ένα ενδιαφέρον όσο και αντιφατικό δίδυμο χαρακτήρων, με συναισθηματικό δέσιμο, που λειτουργεί αρμονικά. Επίσης, πολύ πειστική είναι και η απεικόνιση των παράνομων και περιθωριακών τύπων, που συμπληρώνουν το καστ των χαρακτήρων. Η μετάφραση του Βαγγέλη Γιαννίση δείχνει την άνεση του γνωστού συγγραφέα στην απόδοση αστυνομικών κειμένων.

{1BSYG}Jorn Lier Horst – {LF}Thomas Enger{1BSYG}{CR}{2BTIT}Πίσω από {LF}τον καπνό{2BTIT}{CR}{3BEKD}Μτφ. Βαγγέλης Γιαννίσης{CR}Εκδ. Διόπτρα, {LF}σελ. 468{3BEKD}{CR}{4BTIM}Τιμή 14,94 ευρ{4BTIM}ώ