Σκοτάδια

Το φως της ημέρας επισήμως από την περασμένη Κυριακή λιγόστεψε. Και καθώς το τέλος φθινοπώρου μας μυεί στα σκοτάδια της εποχής, η συζήτηση των ημερών για τη λειψή φωταγώγηση των πόλεων ανακατευθύνει τους συλλογισμούς σε άλλη πίστα. Ολες οι προτάσεις εξοικονόμησης ενέργειας που πέφτουν στο τραπέζι της σύγχρονης διακυβέρνησης δεκτές. Οχι όμως και αυτές που σβήνουν τα φώτα της πόλης. Μία βαθμιαία υποχώρηση της έντασής τους θα σημάνει οπισθοδρόμηση. Διαγραφή της πολιτισμικής μας διαδρομής προς την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών. Γιατί μια πόλη χωρίς φωταψίες γίνεται το κατώφλι από όπου αναδύεται το ψυχικό σκοτάδι.

Η μόνη περίπτωση που έχει νόημα μία τέτοια συνθήκη έχει να κάνει με το ότι γεννά αστυνομική λογοτεχνία. Οπως την αριστουργηματική κληρονομιά των ιστοριών μυστηρίου του Εντγκαρ Αλαν Πόε, των γρίφων του Σέρλοκ Χολμς, των κοινωνικών σχολιασμών ενός Καρόλου Ντίκενς ή ενός Βίκτωρος Ουγκό. Στην πορεία των αφηγήσεών τους ο μακρύς 19ος ευρωπαϊκός αιώνας άλλοτε αφέθηκε να πέσει στα σκοτάδια των πόλεων για να συμβούν εγκλήματα, ανομίες, μετασχηματισμοί κι άλλοτε να δείξει προς την πρόοδο των επιτευγμάτων της βιομηχανικής νέας εποχής κάτω από τους πρώτους φανοστάτες γκαζιού που άρχισαν να στήνονται στην πλατεία Βαντόμ στο Παρίσι του Ναπολέοντα Γ’ όπου οι πλάνητες κυκλοφορούσαν παρατηρώντας το πλήθος της νεωτερικότητας. Ομως αυτά αφορούν εμπειρίες του παρελθόντος. Σαν αυτές που σημειώνει ο Μπένγιαμιν για τον Ντίκενς όταν ο άγγλος συγγραφέας στη λίμνη της Γενεύης αναπολούσε με νοσταλγία τη Γένουα, όπου είχε στη διάθεσή του δύο μίλια δρόμου, στο φως του οποίου μπορούσε να τριγυρίζει τη νύχτα.

Σήμερα σε μία καμπή της ιστορικής συγκυρίας οι ενεργειακοί χειρισμοί εξωθούν στην απώλεια αυτής της κατάκτησης που λογοτεχνία και κοινωνικές επιστήμες την ονόμασαν περιδιάβαση. Ας μην ξεχνάμε ότι είναι αυτά τα φώτα της πόλης που βγάζουν τον κόσμο από το σπίτι του και τον καλούν να τριγυρίσει ανενόχλητος στην ασφαλή ανωνυμία. Αν όμως εκλείψουν οι φωτεινές δέσμες τι θα σημαίνει αυτή η υποφωτισμένη νέα νυχτερινή πραγματικότητα αν όχι την κατάργηση του δημόσιου χώρου;