«Οι ιδέες δεν μπορούν να εξοντωθούν»

«Δεν έκλεισαν στη φυλακή έναν άνθρωπο. Προσπάθησαν να σκοτώσουν μια ιδέα. Αλλά οι ιδέες δεν μπορούν να εξοντωθούν»: αυτή τη δήλωση είχε κάνει ο Λούις Ινάσιο «Λούλα» ντα Σίλβα, ο πρώην πρόεδρος της Βραζιλίας, τον οποίο ο Μπαράκ Ομπάμα είχε κάποτε χαρακτηρίσει «πλέον δημοφιλή πολιτικό στη Γη», στις 8 Νοεμβρίου του 2019. Είχε μόλις αφήσει πίσω του τη φυλακή, έπειτα από συνολικά 580 ημέρες κράτησης. Εχοντας πια απαλλαγεί από τις κατηγορίες της διαφθοράς, ο Λούλα ετοιμάζεται να κάνει αύριο, με τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, μια μεγαλειώδη πολιτική επιστροφή. Ή και όχι.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις τον ήθελαν να προηγείται με βραχεία κεφαλή, από τέσσερις έως έξι ποσοστιαίες μονάδες, του απερχόμενου ακροδεξιού προέδρου της Βραζιλίας Ζαΐρ Μπολσονάρο. Και οι δημοσκόποι δεν είχαν ακριβώς «λάμψει» στον πρώτο γύρο, o Λούλα είχε έρθει μεν πρώτος με 48,4% αλλά ο Μπολσονάρο εξασφάλισε ένα 43,2%, έως και 10 μονάδες περισσότερες σε σχέση με τις προβλέψεις. Αυτή τη φορά, λοιπόν, οι αναλυτές είναι πιο επιφυλακτικοί. Και όταν καλούνται να περιγράψουν την κατάσταση, το κάνουν συχνά με δύο λέξεις: «απόλυτος διχασμός».

«Αυτές οι εκλογές», δήλωσε χαρακτηριστικά στην «Guardian» ο Φελίπε Νούνες, επικεφαλής του ινστιτούτου δημοσκοπήσεων Quaest, «δεν είναι απλά μια αναμέτρηση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους. Είναι μια μάχη ανάμεσα σε δύο κοσμοθεωρίες… και αυτό είναι πρωτοφανές στη βραζιλιάνικη ιστορία. Δεν είχαμε ποτέ άλλες εκλογές σαν αυτές. Εχεις τους φτωχούς να ψηφίζουν τον Λούλα και τους πλούσιους τον Μπολσονάρο. Εχεις τους μαύρους να ψηφίζουν τον Λούλα και τους λευκούς τον Μπολσονάρο. Εχεις τις γυναίκες να ψηφίζουν τον Λούλα και τους άνδρες τον Μπολσονάρο. Εχεις τους ευαγγελικούς να ψηφίζουν τον Μπολσονάρο και τους καθολικούς τον Λούλα. Αυτή είναι μια σύγκρουση δύο Βραζιλιών».

Το διακύβευμα σε μια χώρα που βγαίνει από μια τετραετία Μπολσονάρο αποδυναμωμένη δημοκρατικά και περιβαλλοντικά δεν θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερο. Το ίδιο και οι κίνδυνοι: μπορεί ο Μπολσονάρο να περιόρισε μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου την κριτική στο υποτίθεται-ευάλωτο-στη-νοθεία σύστημα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, έχει εντούτοις δηλώσει πως «μόνο ο Θεός» μπορεί να τον απομακρύνει από το αξίωμά του. Σε ένα τέτοιο κλίμα ακραίας πόλωσης, ο φόβος της βίας είναι και υπαρκτός και βάσιμος: Ενας πρώην βουλευτής του Μπολσονάρο επιτέθηκε το περασμένο Σαββατοκύριακο με χειροβομβίδες σε αστυνομικούς προσπαθώντας να διαφύγει τη σύλληψη.

Στην τελική ευθεία, οι δύο μονομάχοι έκαναν το παν προκειμένου να κερδίσουν το 5% των ψηφοφόρων που δήλωναν ακόμη αναποφάσιστοι και το 21% που απείχαν από τον πρώτο γύρο. Στο τέλος της αυριανής μέρας, επισημαίνει η ισπανική «El Pais», το όνομα του νικητή μπορεί να κριθεί από φαινομενικά ήσσονος σημασίας παράγοντες, όπως η διαθεσιμότητα δωρεάν δημόσιων μεταφορών ή η τήρηση/μετάθεση της αργίας της 28ης Οκτωβρίου, Ημέρα Δημόσιων Λειτουργών στη Βραζιλία: αμφότερα αποφασίζονται από την τοπική αυτοδιοίκηση.

ΟΙ ΔΥΟ ΜΟΝΟΜΑΧΟΙ

Λούις Ινάσιο «Λούλα» ντα Σίλβα

Ετών: 77

Ποιος είναι  Πρώην μεταλλωρύχος και συνδικαλιστής ηγέτης, συνιδρυτής του Κόμματος των Εργατών, διατέλεσε πρόεδρος της Βραζιλίας την περίοδο 2003-2010. Μεταξύ 2018 και 2019, πέρασε συνολικά 19 μήνες στη φυλακή, κατηγορούμενος για παθητική διαφθορά. Το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας ακύρωσε τον Μάρτιο την ποινή 12ετούς κάθειρξής του επικαλούμενο διαδικαστικά λάθη και έναν προκατειλημμένο δικαστή.

Πώς τον βλέπουν   Για τους υποστηρικτές του, είναι ένας πρωταθλητής της κοινωνικής δικαιοσύνης, ένας προστάτης των φτωχών, που βοήθησε επί προεδρίας του να απαλλαγούν εκατομμύρια Βραζιλιάνοι από τη φτώχεια. Για τους αντιπάλους του, είναι ένα σύμβολο διαφθοράς, ένας διεφθαρμένος ακροαριστερός που θα οδηγήσει τη χώρα στην οικονομική και ηθική χρεοκοπία.

Τι υπόσχεται   Να αλλάξει τους κανόνες που περιορίζουν τις δημόσιες δαπάνες, να μεταρρυθμίσει το φορολογικό σύστημα ώστε να πληρώνουν περισσότερα οι πλούσιοι και λιγότερα οι φτωχοί, να διασφαλίσει αυτάρκεια της Βραζιλίας σε πετρέλαιο και καύσιμα και να προστατεύσει το τροπικό δάσος του Αμαζονίου καθιστώντας προτεραιότητα την προστασία του περιβάλλοντος.

Ζαΐρ Μπολσονάρο

Ετών: 67

Ποιος είναι  Πρώην λοχαγός του στρατού, νοσταλγός της χούντας, βουλευτής του Ρίο ντε Ζανέιρο μεταξύ 1991-2008, πρόεδρος της Βραζιλίας από την 1η Ιανουαρίου του 2019. Τον Σεπτέμβριο του 2018, δέχθηκε επίθεση με μαχαίρι στη διάρκεια προεκλογικής συγκέντρωσης στη Ζουίζ ντι Φόρα, και έχει χρειαστεί να νοσηλευτεί έκτοτε αρκετές φορές.

Πώς τον βλέπουν  Για τους υποστηρικτές του, είναι ένας φρουρός των παραδοσιακών οικογενειακών αξιών και ένας σταυροφόρος κατά της διαφθοράς. Για τους αντιπάλους του, είναι ένας απολυταρχικός ακροδεξιός, που προωθεί σεξισμό, ρατσισμό και ομοφοβία και προσπαθεί να διαλύσει τους δημοκρατικούς θεσμούς της Βραζιλίας, όπως και το παγκόσμιο περιβάλλον, μέσω της αποψίλωσης του Αμαζονίου.

Τι υπόσχεται  Να ιδιωτικοποιήσει την κρατική εταιρεία πετρελαίου Petroleo Brasileiro SA και τα εθνικά ταχυδρομεία, να μειώσει τη φορολόγηση των επιχειρήσεων ώστε να ενισχυθούν οι επενδύσεις, να περάσει νόμους που θα χαλαρώσουν ακόμα περισσότερο την οπλοκατοχή και να κάνει ακόμα πιο δύσκολη την πρόσβαση στην (ήδη ποινικοποιημένη, πλην εξαιρέσεων) άμβλωση.