«Ακόμα και {LF}οι μικρές αντιστάσεις είναι απαραίτητες»

Την περασμένη Παρασκευή το μεσημέρι, αν περνούσες δίπλα από ένα παραδοσιακό καφενείο επί της κεντρικής οδού Ανδρέα Παπανδρέου στα Χανιά θα άκουγες μια παρέα ηλικιωμένων να συζητά με έντονο ύφος για ξένο κινηματογράφο. Για την ακρίβεια, η κουβέντα ανάμεσα στους συζητητές σχετιζόταν με κάποια ταινία στην οποία δεν ήταν βέβαιοι αν έπαιζε ή όχι η Ζαν Μορό. Ανέκαθεν τα Χανιά ήταν μια σινεφίλ πόλη τής οποίας πολλοί κάτοικοι αντιμετώπιζαν την 7η Τέχνη ως κάτι παραπάνω από απλή ψυχαγωγία. Διόλου τυχαία είχε (και έχει) μία από τις πιο δραστήριες κινηματογραφικές λέσχες. Οπότε γι’ αυτό ακριβώς το προφίλ η επιλογή της πόλης, πριν από 10 χρόνια, ως χώρου διεξαγωγής ενός κινηματογραφικού φεστιβάλ αποδεικνύεται πολύ σωστή.

Υπό τη συστηματική καθοδήγηση του καλλιτεχνικού διευθυντή Ματθαίου Φραντζεσκάκη, ο οποίος είναι κατά των «πυροτεχνημάτων» για την πρόκληση εντυπώσεων, το φεστιβάλ έχει πλέον αποκτήσει χαρακτήρα ουσίας. Αρκεί να πούμε ότι κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης που ολοκληρώνεται το ερχόμενο Σάββατο, σε καθημερινή βάση περί τα 1.000 παιδιά, όχι μόνο χανιώτικων σχολείων αλλά και άλλων πόλεων, επισκέπτονται το Πνευματικό Κέντρο Χανίων για να παρακολουθήσουν ταινίες. Αλλωστε, τόσο η φωτογραφική έκθεση «Το βλέμμα της αιωνιότητας» του Ηλία Μπουργιώτη με φωτογραφίες από γυρίσματα ταινιών του Θόδωρου Αγγελόπουλου όσο και η έκθεση αφισών και αντικειμένων σχετικών με το σινεμά του Λευτέρη Λαμπράκη, που επίσης φιλοξενούνται εκεί, προκαλούν επίσης το ενδιαφέρον.

Ο Κώστας Γαβράς

Το ζήτημα της εκπαίδευσης εξάλλου ήταν αυτό στο οποίο το τιμώμενο πρόσωπο της φετινής διοργάνωσης, ο διεθνής σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς, αναφέρθηκε επισταμένα στη συνέντευξη Τύπου το περασμένο Σάββατο. «Οι ταινίες είναι ένας καθρέφτης της κοινωνίας, και αυτό είναι κάτι που τα παιδιά οφείλουν να μάθουν από πολύ νωρίς. Οπως μαθαίνουν το Α, Β, Γ, Δ στο σχολείο έτσι πρέπει να μάθουν πώς γίνεται μια ταινία σε μια εποχή που οι εικόνες βρίσκονται παντού και τα πάντα αλλάζουν πολύ γρήγορα. Και αυτό που βλέπω να γίνεται εδώ στα Χανιά είναι πολύ σημαντικό» ανέφερε. Ειδικά για το ζήτημα της κινηματογραφικής πολιτικής αλλά και της εκπαίδευσης αναφέρθηκε στην τεράστια διαφορά με τη Γαλλία όπου ζει και εργάζεται. «Ο λόγος για τον οποίο η Γαλλία έχει αποκτήσει τόσο μεγάλη δύναμη στον κινηματογράφο είναι ότι μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο πάρθηκε πολιτική απόφαση ότι η Γαλλία θα πρέπει να έχει το σινεμά της, έτσι όπως έχει τον πύργο του Αϊφελ, τα μουσεία της, την εκπαίδευσή της. Αυτή η απόφαση ακολουθήθηκε από όλες τις κυβερνήσεις, γι’ αυτό και ο γαλλικός κινηματογράφος προχώρησε. Στην Ελλάδα πάντα κάτι γίνεται για λίγο και μετά ξεχνιέται».

Οπως ήταν φυσικό, ο Κ. Γαβράς ρωτήθηκε για μια ποικιλία ζητημάτων. Για το θέμα της Ακροδεξιάς είπε «θα ρωτήσω εγώ με τη σειρά μου πώς δέχθηκε η ελληνική κοινωνία να βάλει 30 φασίστες στη Βουλή της;». Για το θέμα της πολιτικής κατάστασης στην Ελλάδα δήλωσε ότι δεν θέλει να κάνει κριτική της κυβέρνησης, αλλά δεν μπορεί παρά να αναρωτηθεί «πώς γίνεται ενώ το χρέος εξακολουθεί να υπάρχει, η Ευρώπη να μη φωνάζει πια; Γιατί η τρόικα δεν είναι τόσο αυστηρή όσο ήταν τα προηγούμενα χρόνια;». Δεν είναι καθόλου τυχαίο εξάλλου
που η λογική του συγκεκριμένου καλλιτέχνη είναι ότι «ακόμα και οι μικρές αντιστάσεις είναι
απαραίτητες» όπως ανέφερε μιλώντας για τη
δύναμη του κινηματογράφου. Και όσο για τη γενικότερη εικόνα που η Ευρώπη παρουσιάζει σήμερα «είναι καταστροφή» είπε ο Κ. Γαβράς. «Χαλάνε οι σχέσεις των χωρών μεταξύ τους και δεν υπάρχει τρόπος για να σωθούν. Δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω τα σχέδια του Πούτιν, αλλά νιώθω ότι βρισκόμαστε μπροστά στο χείλος της καταστροφής».

Οσο για την «επιτροπή Γαβρά» που είχε συσταθεί το 2009 για τη βελτίωση του κινηματογραφικού νόμου είπε ξεκάθαρα ότι «χρησιμοποιήθηκα ως άλλοθι για τον νόμο Γερουλάνου» (οι προτάσεις της επιτροπής παραδόθηκαν στο ΥΠΠΟΑ επί θητείας κ. Γιώργου Βουλγαράκη, τον οποίο αντικατέστησε ο κ. Παύλος Γερουλάνος όταν ήρθε και πάλι το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία). Οι προτάσεις της επιτροπής έγιναν, αλλά το τι ακολουθήθηκε από αυτές (και αν) ο ίδιος ποτέ δεν το έμαθε. Ακόμα μια μεγάλη διαφορά σχετικά με τον χειρισμό τέτοιων υποθέσεων (πολιτισμού και μη) ανάμεσα στη Γαλλία και την Ελλάδα. Ενώ στην Ελλάδα αναζητούν κάποιο όνομα, κυρίως ως «κράχτη» για την πρόκληση εντυπώσεων, στη Γαλλία γίνεται μια πιο συστηματική δουλειά με στόχο τη διάρκεια.

Μέχρι και για τη μεγάλη γκάφα των γαλλικών ΜΜΕ, που πριν από μερικά χρόνια ανακοίνωσαν τον θάνατό του, ερωτήθηκε ο σκηνοθέτης, απαντώντας με χιούμορ: «Το καλό ήταν ότι δέχθηκα πολλά λουλούδια από τις τηλεοράσεις και τα ραδιόφωνα που είχαν κάνει το λάθος».

Αγγελόπουλος – Παναγιωτόπουλος

Το ίδιο Σάββατο ο Κ. Γαβράς παρακολούθησε σε παγκόσμια πρώτη την ταινία των Αντώνη Κόκκινου και Γιάννη Σολδάτου «Θ. Αγγελόπουλος – Ν. Παναγιωτόπουλος, ο καθένας με τη μουσική του» στην αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου. Το ανορθόδοξο μα και εμπνευσμένο αυτό ντοκιμαντέρ πατά πάνω σε μια επί χρόνια εξαφανισμένη ηχογραφημένη συνομιλία των δύο σκηνοθετών, αποσπάσματα της οποίας σχολιάζουν άνθρωποι του κινηματογράφου όπως και συνεργάτες των δύο σκηνοθετών. Ετσι βγαίνουν στην επιφάνεια οι διαφορές αλλά και οι ομοιότητες των δύο δημιουργών. Ο Γαβράς σχολίασε με τα καλύτερα λόγια τη δουλειά των Κόκκινου – Σολδάτου και δήλωσε μάλιστα ότι η ταινία αυτή του δίνει την ευκαιρία να ανακαλύψει το έργο του Ν. Παναγιωτόπουλου, το οποίο σε αντίθεση με εκείνο του Θ. Αγγελόπουλου γνωρίζει ελάχιστα.