NON PAPER

Ραντεβού με την Ιστορία…

Χθες ήταν η επέτειος των 41 χρόνων από τότε που το ΠΑΣΟΚ έγινε, για πρώτη φορά, κυβέρνηση. Για πολλά χρόνια, θυμόμουν αυτήν την επέτειο από την προηγούμενη ή και την προπροηγούμενη μέρα. Σαν να προετοιμαζόμουν. Τα τελευταία, τη θυμάμαι ανήμερα και μάλιστα από τις αναρτήσεις στο Διαδίκτυο. Ετσι και εφέτος. Ούτως ή άλλως όμως αυτή η ημερομηνία πυροδοτεί αναμνήσεις. Τα πρώτα χρόνια πανηγυρικές, στη συνέχεια από αυτές που προσομοιάζουν με αυτοκριτική και, πλέον, νοσταλγικές με όλα τα γραφικά συμπαρομαρτούντα τους.

Στις 18 Οκτωβρίου 1981 ψήφισα για πρώτη φορά. Θυμάμαι τη λαχτάρα, την προσμονή, την περηφάνια και τον ενθουσιασμό γι’ αυτήν την επίσημη, ας πούμε, επικύρωση της ενηλικίωσής μου. Ηταν η εποχή που βιαζόμαστε τόσο πολύ να μεγαλώσουμε ώστε, αν μπορούσαμε, θα σπάγαμε τρέχοντας, το φράγμα του χρόνου. Ηδη από το καλοκαίρι είχα σπεύσει να κάνω όλες τις ενέργειες για την έκδοση του, απαραίτητου τότε, εκλογικού βιβλιαρίου. Κατευθείαν από τη θάλασσα είχα πάει στο φωτογραφείο της Σύρου και στη φωτογραφία εκείνου του πρώτου βιβλιαρίου (νομίζω ότι πρόλαβα να αποκτήσω και δεύτερο πριν καταργηθούν) ήμουν με βρεγμένα μαλλιά και μέσα από το υποτυπώδες φουστανάκι παραλίας φαίνονταν οι τιράντες του μαγιό. Δεν βαριέσαι. Ηταν οι καιροί της αλλαγής.

Φυσικά, ψήφισα ΠΑΣΟΚ. Οπως καταδεικνύεται εκ του αποτελέσματος, και η συντριπτική πλειοψηφία των «πρώτη φορά ψηφοφόρος» εκείνη τη χρονιά. Και για να ανασύρω το λανγκάζ της εποχής, ούτε «φλωράκι» ήμουν για να ψηφίσω Νέα Δημοκρατία ούτε «ταγάρι» για να ψηφίσω ΚΚΕ και να αγωνίζομαι για το 17% και τη δεύτερη κατανομή. Το ΠΑΣΟΚ, τότε, δεν ήταν απλώς κόμμα. Ηταν statement – για να το πω στα σύγχρονα.

Ημασταν νέοι, ξεχειλίζαμε από ενθουσιασμό, όχι μόνο θέλαμε να αλλάξουμε τον κόσμο αλλά πιστεύαμε ότι μπορούσαμε και μάλιστα πολύ εύκολα. Και το ΠΑΣΟΚ μας εξασφάλιζε την… πλατφόρμα. Δεν χρειαζόταν να κάνουμε και πολλά, μόνο να την περπατήσουμε. Τα συνθήματά του ήταν οι στόχοι της νιότης μας, σε ελεύθερη μετάφραση της νιότης όλων. «Αλλαγή» και «Εμπρός Ανδρέα για μια Ελλάδα νέα». Και το «Ραντεβού με την Ιστορία» (αν θυμάμαι καλά, πρέπει να ήταν τότε η τελευταία προεκλογική αφίσα του ΠΑΣΟΚ) λες και ήταν γραμμένο στη δική μας ατζέντα.

Τη θυμάμαι εκείνη τη νύχτα της 18ης Οκτωβρίου, θυμάμαι ακόμη και τι φορούσα. Η νίκη έμοιαζε με μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Ηταν κι εκείνο το μοντάζ του Τάσου Μπιρσίμ – τέσσερις μέρες πριν, στην ομιλία του Ανδρέα στο Σύνταγμα – που «μάσκαρε» τον Παπανδρέου και τον έβαλε «ένθετο» στη Βουλή.

…και ραντεβού με την υστερία

Δεν θυμάμαι από πότε ακριβώς το «Ραντεβού με την Ιστορία» έγινε «Ραντεβού με την υστερία». (Πάντως αυτός ήταν τίτλος επιθεώρησης της Ελεύθερης Σκηνής τη σεζόν 1982-83). Είναι, περίπου, αναμενόμενο. Οταν γράφεις Ιστορία και, μάλιστα το ξέρεις, εύκολα εκτρέπεσαι κάποιες φορές σε υστερίες. Ειδικά όταν επενδύεις σε εκείνο το κομμάτι της κοινωνίας που σήμερα η Αριστερά το απαξιώνει αποκαλώντας το «Κυρπαντελήδες» ενώ το ΠΑΣΟΚ είχε την πολιτική ευφυΐα να το αποθεώσει κάτω από την ταμπέλα του «Μικρομεσαίου». Δημιούργησε μια καινούργια, οριζόντια τάξη που, εκείνη την εποχή, μπορούσες να την προσδιορίσεις ακόμη και ενδυματολογικά. Τους Πασόκους. Ή Πασοκαρία. Ή, στον σκληρό πυρήνα τους, τους πρασινοφρουρούς.

Πάντως, ό,τι έταξε σε εμάς, τη νέα γενιά, το πραγματοποίησε. Ολόκληρο υφυπουργείο έκανε για πάρτη μας. Και κατήργησε ό,τι μας έσερνε προς τα κάτω, προς το δυστοπικό παρελθόν μας. Τη σχολική ποδιά, την προίκα, τη μοιχεία, την επίσημη λογοκρισία που υπήρχε ακόμη (μέχρι τότε, πριν δισκογραφηθεί ένα τραγούδι, οι στίχοι του υποβάλλονταν προς έγκριση στο υπουργείο Προεδρίας). Καθιέρωσε τον πολιτικό γάμο, τα μεικτά σχολεία, το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Και κυρίως, αναγνωρίζοντας την Εθνική Αντίσταση, έβγαλε από το περιθώριο τουλάχιστον το ένα τρίτο του ελληνικού λαού. Από κει και πέρα, δεν είναι δύσκολο, όταν οι μικρομεσαίοι γίνονται εξουσία, να συγκροτούν μικρομεσαίωνες.