«Η ευθραυστότητα μας κάνει ανθρώπους»

Την πρώτη γεύση μάς την έδωσε τον περυσινό χειμώνα, όταν προβλήθηκε μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (GNO TV). Tην άνοιξη κατάφερε να ανέβει στην Κοπεγχάγη και τώρα, πριν ταξιδέψει στο Γκέτεμποργκ της Σουηδίας, τον επόμενο προορισμό της, θα βρει επιτέλους τον δρόμο της στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Ο «Ντον Τζοβάνι», η αριστουργηματική όπερα του Μότσαρτ, ανεβαίνει από τις 21 Οκτωβρίου για πέντε παραστάσεις. Η μεγάλη διεθνής συμπαραγωγή της Λυρικής παρουσιάζεται σε μουσική διεύθυνση Οντρέι Ολος και σκηνοθεσία του πρώην καλλιτεχνικού διευθυντή της Βασιλικής Οπερας της Δανίας Τζον Φούλτζεϊμς. Ο διεθνώς καταξιωμένος βαρύτονος Διονύσης Σούρμπης ερμηνεύει τον ρόλο του Ντον Τζοβάνι δίπλα στις υψιφώνους Τσέλια Κοστέα και Μυρσίνη Μαργαρίτη. Ο Τζον Φούλτζεϊμς μίλησε στα «Πρόσωπα».

Προκλήσεις

«Μία από τις προκλήσεις ήταν να βρω την ισορροπία ανάμεσα σε αυτή την τρομακτική υπαρξιακή αγωνία για τη θνητότητά μας και την κωμωδία. Οπως σε πολλά άλλα έργα η ανθρώπινη αποτυχία και η ευθραυστότητα αποκαλύπτονται μέσα από την κωμωδία. Ως προς το καστ, η πρόκληση ήταν να δημιουργήσω μια ομάδα και να βρω ένα περιβάλλον στο οποίο αυτή η κωμωδία θα μπορούσε να έρθει στη ζωή. Και την ίδια στιγμή να μην αναιρεί αλλά να ανοίγει ένα μεγάλο ερώτημα για τη ζωή και τον θάνατο».

Σε ένα ξενοδοχείο

«Βλέπω τον Ντον Τζοβάνι ως μια αστική όπερα. Είναι μια ιστορία που εκτυλίσσεται περίπου τον Μεσαίωνα, οπότε αναδύονται οι πόλεις. Είναι ένα κομμάτι που απαιτεί ένα χωνευτήριο, ένα πλαίσιο όπου πολλοί διαφορετικοί άνθρωποι, διαφορετικών κοινωνικών τάξεων και κοινοτήτων συναντιούνται. Της Τσερλίνα και του Μαζέτο η κοινότητα της εργατικής τάξης αλλά και της ταξιδιώτισσας Ντόνα Ελβίρα. Μετά η καθεστηκυία τάξη του Ντον Οκτάβιο, της Ντόνα Αννα και του Ντον Τζοβάνι. Ολες αυτές οι διαφορετικές κοινότητες συναντιούνται στο ξενοδοχείο. Επομένως, εκεί μπορεί να υπάρξει μεγάλη οικειότητα αλλά και μεγάλη ανωνυμία. Κι αυτά είναι χαρακτηριστικά των πόλεων. Με έναν τρόπο τα ξενοδοχεία είναι ένας μικρόκοσμος των πόλεων. Σε μεταφορικό επίπεδο, το ξενοδοχείο είναι ένα μέρος όπου γνωρίζουμε ότι ο χρόνος μας είναι πεπερασμένος. Θα κάνουμε τσεκ άουτ, θα φύγουμε, και αυτό είναι μια μεταφορά της ζωής. Είναι επίσης ένας τόπος όπου θα φύγουμε και κάποιος άλλος θα καθαρίσει για μας».

Ο Ντον Τζοβάνι και οι «άλλοι»

«Αν προσεγγίσεις το κομμάτι από την οπτική του Ντον Τζοβάνι, τότε πρόκειται για ένα τέρας. Ενας χαρακτήρας ο οποίος εμφανίζεται χωρίς ενσυναίσθηση και σκέφτεται μόνο τον εαυτό του. Προσωπικά το βρίσκω πολύ πιο ενδιαφέρον να αντιμετωπίζω το έργο από την πλευρά όλων των ανθρώπων που τον περιβάλλουν. Και τον βλέπω ως μια έκφραση των δικών τους επιθυμιών, των δικών τους ευχών αλλά και φόβων. Ετσι βγαίνει ένα πολύ ενδιαφέρον έργο. Με έναν τρόπο, ο Ντον Τζοβάνι είναι κάποιος πάνω στον οποίο μπορούν να προβάλλουν αυτά που αναζητούν και αυτά που φοβούνται. Το βλέπουμε αυτό στη μουσική του Μότσαρτ. Η όπερα ονομάζεται “Ντον Τζοβάνι” αλλά στην πραγματικότητα ο Ντον Τζοβάνι δεν τραγουδά ωραίες άριες. Τραγουδάει ένα πανέμορφο καντσονέτο, αλλά η μουσική του είναι πολύ απλή. Τα περισσότερα στοιχεία έρχονται από την υπόλοιπη ομάδα, τους χωρικούς. Τον λόγο παίρνει ο Λεπορέλο, βοηθός του, ο άνθρωπος που πρέπει να τον διαχειριστεί, να τον αντιμετωπίσει, αλλά υφίσταται τον εκφοβισμό του».

Θάνατος

«Ο θάνατος θα έρθει για όλους μας. Είναι κάτι που δεν μπορούμε να αποφύγουμε. Είναι πολύ ενδιαφέρον το πώς ο θάνατος κυριαρχεί στο κομμάτι. Ναι, ο Ντον Τζοβάνι πεθαίνει αλλά έχει με έναν τρόπο έναν υπαρξιακό θάνατο. Τον σέρνουν στην κόλαση, δεν είναι ένας φυσιολογικός θάνατος. Ο Λεπορέλο σε πολλά σημεία του έργου θεωρεί ότι θα τον σκοτώσουν. Η Ντόνα Αννα απειλεί ότι θα αυτοκτονήσει. Ο Οκτάβιο απειλεί ότι θα σκοτώσει τον Λεπορέλο και τον Ντον Τζοβάνι. Αυτοί είναι άνθρωποι που ζουν στα άκρα. Ολα αυτά δείχνουν στο κομμάτι ότι η ζωή είναι πολύτιμη. Αλλά δεν θα συνεχιστεί για πάντα».

Αμετανόητος μέχρι το τέλος

«Ο Ντον Τζοβάνι είναι ευγενώς προκλητικός. Νομίζω ότι δεν υπάρχει καμία συγγνώμη στο τέλος του. Και είναι ο τρόπος με τον οποίο σωματοποιεί την άκρατη ελευθερία. Είναι ο ελευθεριακός άνθρωπος που ανησυχεί μόνο για τον εαυτό του. Θα ήταν σαν να αρνείται την ελευθερία του το να εκφράσει μεταμέλεια. Αν ήταν ένα κλασικό τραγικό δράμα θα έδειχνε μεταμέλεια ώστε να υπάρχει μια τραγωδία που αξίζει να δεις. Εδώ δεν υπάρχει καμία τραγωδία στον θάνατό του. Αισθανόμαστε απελευθερωμένοι όταν ο ελευθεριακός αυτός τύπος πεθαίνει. Επειδή μένει πιστός στις αξίες του με έναν τρομακτικό τρόπο τον σεβόμαστε για αυτό. Ακόμα και αν οι αξίες του είναι τόσο συγκεκριμένες και τόσο στενές. Προσπαθούμε να τον συμπονέσουμε».

Μηνύματα

«Φεύγοντας θέλω οι θεατές να έχουν συγκινηθεί από την ευθραυστότητα των ανθρώπων γύρω από τον Ντον Τζοβάνι. Οι ζωές τους έχουν έρθει τα πάνω κάτω, είτε επρόκειτο να παντρευτούν, είτε τους ράγισαν την καρδιά, είτε δέχτηκαν επίθεση. Και ό,τι πριν ήταν σταθερό τώρα θα είναι ασταθές. Νομίζω ότι στο τέλος το κομμάτι είναι μια αντανάκλαση της ευθραυστότητας της ζωής τόσο στις σχέσεις όσο και στο πώς ζούμε σήμερα. Το μήνυμα είναι ότι είμαστε συναισθηματικά όντα. Και ότι τα συναισθήματά μας είναι εύθραυστα κι εμείς είμαστε εύθραυστοι. Από τη μια πλευρά πρέπει να φροντίσουμε τη συναισθηματική μας ζωή αλλά από την άλλη πρέπει να καταλάβουμε ότι και εμείς και όσοι μας περικλείουν είμαστε ευάλωτοι. Και αυτή η ευθραυστότητα είναι που μας κάνει ανθρώπους».