Ηχοδύναμα

Μπετόβεν: Τα Πέντε Κοντσέρτα για Πιάνο. – Arthur Pizarro, Συμφωνική Ορχήστρα του Βούπερταλ, Julia Jones, ODRADEK, 3 CD
– Haochen Zhang, Ορχήστρα της Φιλαδέλφειας, Nathalie Stutzmann, BIS, 3 SACD

Οταν, πριν από δύο χρόνια, τελείωνε το μεγάλο επετειακό έτος Μπετόβεν, ένα έμοιαζε σχεδόν βέβαιο: ότι οι εκδόσεις των έργων του θα καταλάγιαζαν σημαντικά για κάποιο διάστημα μετά τον παρατεταμένο οργασμό που είχε προηγηθεί όλον τον προηγούμενο καιρό, πολύ πριν φτάσουμε στην επέτειο και, ασφαλώς, σε όλη τη διάρκειά της. Η δισκογραφία εμπλουτίστηκε εκείνη την περίοδο με μεγάλες ποσότητες υλικού του (για πολλούς, ανάμεσά τους και γι’ αυτή τη στήλη) σημαντικότερου συνθέτη που έζησε ποτέ: τόσο σε επανεκδόσεις που ύστερα από νέα επεξεργασία επέστρεψαν στη «ζωή» έπειτα από δεκαετίες, όσο και σε νέες εκδόσεις που έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους. Γενικά, ένας καταιγισμός δίσκων με έργα του Μπετόβεν έπεσε στην παγκόσμια μουσική κοινότητα, η οποία και τους κατάπινε πανευτυχής τον έναν μετά τον άλλον.

Τελικά, όμως, το «εκδοτικό μορατόριουμ» δεν κράτησε και πολύ – το αντίθετο. Αρκετές εκδόσεις που είχαν προγραμματιστεί για εκείνο το έτος αλλά είχαν αργήσει ήρθαν στο φως στις αρχές του επόμενου και, μέχρι τότε, ήδη είχαν ξεκινήσει οι νέες, άσχετες με την επέτειο, όπως αυτές οι δύο εδώ των Πέντε Κοντσέρτων για Πιάνο που μόλις είδαν ταυτόχρονα το φως. Και που έχουν ένα σπάνιο κοινό χαρακτηριστικό: από τις πολλές δεκάδες ήδη υφιστάμενες εκδόσεις, είναι ανάμεσα στις μετρημένες στα δάκτυλα του ενός χεριού που στο πόντιουμ βρίσκονται γυναίκες μαέστροι.

Γενικά, όταν μιλάμε για κοντσέρτα, η πρώτη αναφορά έχει να κάνει με τον σολίστ – εκτός κι αν ο μαέστρος είναι κάτι εξαιρετικά μεγάλο. Εδώ όμως, αυτή η σύμπτωση έχει το δικό της ενδιαφέρον: τόσο η γαλλίδα τραγουδίστρια (όπως την ξέρουν οι περισσότεροι) και αρχιμουσικός, όσο και η αγγλίδα συνάδελφός της (με τη δεύτερη ιδιότητα) είναι σε αυτές τις ηχογραφήσεις επικεφαλής σπουδαίων σχημάτων στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Η Stutzmann στη Φιλαδέλφεια και η Jones στη για καιρό ορχήστρα της, στο Βούπερταλ. Και οι δύο εξαιρετικές – αν και εντελώς διαφορετικές, όπως και οι ορχήστρες τους, καθώς και οι σολίστ τους, που αποδεικνύουν, για μυριοστή φορά, αυτό που τόσο συχνά και επίμονα έχει από εδώ επισημανθεί: ότι η ερμηνευτική πολλαπλότητα είναι ένα μέτρο που απλώς δείχνει κάτι από τη δύναμη της μουσικής. Αλλά και κάτι ακόμα: την εκπληκτική δύναμη και την ευαισθησία που μπορεί να εκλύσουν οι γυναίκες μαέστροι σε έργα που πριν από 20 ή 30 χρόνια αν το έλεγε κανείς θα τον περνούσαν για τρελό…

Τα κεντρικά πρόσωπα σε αυτές τις ηχογραφήσεις είναι, ασφαλώς, ο Pizarro και ο Zhang. «Βετεράνος» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ο πρώτος, πυρηνικός πύραυλος που μόλις πριν από λίγο καιρό εκτοξεύθηκε ο δεύτερος και οι δύο κάνουν εντυπωσιακή δουλειά. Και οι δύο, στην υπηρεσία των έργων που ερμηνεύουν.

Το γεγονός ότι οι δύο αυτές εκδόσεις φιλοξενούνται εδώ μαζί ακριβώς επειδή έτυχε να εκδοθούν παράλληλα και, κυρίως, με τη σπάνια ιδιαιτερότητα που προαναφέρθηκε, δεν οδηγεί και στη λογική να επιχειρηθούν «συγκρίσεις»: γενικά, αυτές είναι ρηχό και επιπόλαιο, ενίοτε τελικά άδικο να γίνονται. Και δεν έχουν και κανένα ουσιαστικό νόημα. Νόημα έχει ότι ο ακροατής μπορεί να απολαύσει δύο ακόμα πολύ καλές εκδόσεις των Πέντε Κοντσέρτων για Πιάνο του Μπετόβεν, που συνιστούν τη ραχοκοκαλιά του είδους τους και που η γοητεία τους δεν τελειώνει ποτέ. Που έπειτα από ατελείωτες άλλες σπουδαίες ερμηνείες, έρχονται σήμερα ακόμα δύο, να φωτίσουν όψεις τους που σε κάνουν να λες, εντελώς αυθόρμητα: «Κοίτα να δεις!…». Αυτό έχει νόημα. Και το πετυχαίνουν και οι δύο, η καθεμία με τον δικό της τρόπο.