Τα χιτζάμπ στο Ιράν και οι δικές μας μάσκες

Εχουν περάσει ήδη τρεις εβδομάδες από τότε που η Μαχσά Αμινί, ετών 22, συνελήφθη στην Τεχεράνη από την αστυνομία ηθών και ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου. «Δι’ ασήμαντον αφορμή» για εμάς, τις γυναίκες της Δύσης. Ούτε καν για ένα ολόκληρο «αδειανό χιτζάμπ» αλλά για μερικές μπούκλες που ξέφευγαν από το κεφαλομάντιλό της. Η δολοφονία της Μαχσά ήταν ο πυροκροτητής της εξέγερσης των γυναικών που κρατά ακόμη στο καθεστώς των μουλάδων. Οχι μόνο κρατάει δηλαδή αλλά διογκώνεται και εξαπλώνεται. Και, παρά τον κόφτη που έχει επιβάλει το καθεστώς ως προς την επικοινωνία με τον υπόλοιπο κόσμο, τα νέα και τα στιγμιότυπα «δραπετεύουν» προς τον δυτικό πολιτισμό. Και μιλάνε για εκατοντάδες νεκρούς αλλά και για μια «γυναικεία άνοιξη» που, ακόμη και αν κατασταλεί τελικά, έχει ήδη καρποφορήσει.

Βλέπω «απαγορευμένα» πλάνα και αναρωτιέμαι από τι ευγενές και συγχρόνως σκληρό μέταλλο είναι φτιαγμένα αυτά τα κορίτσια. (Ναι, ξέρω. Είναι αυτό το αμάλγαμα απελπισίας και αποφασιστικότητας, το «υλικό της ευψυχίας» των ανθρώπων που μπορούν να τα δίνουν όλα διότι ξέρουν ότι δεν έχουν να χάσουν τίποτα). Βλέπω πρωτοέφηβες μαθήτριες, παιδιά ακόμη, να πετάνε, μέσα στις τάξεις, τι μαντίλες τους και να σηκώνουν το μεσαίο δάχτυλο στις φωτογραφίες των Αγιατολάχ, κορίτσια που η «ελεύθερη γυναίκα» είναι, γι’ αυτά, παραμύθια της γιαγιάς αφού, ακόμη και οι μανάδες τους, γεννήθηκαν μετά την επικράτηση των ισλαμιστών. Και άλλα κορίτσια, σε σχολείο της πόλης Σιράζ που σκίζουν τις πρώτες σελίδες των βιβλίων τους με τα πορτρέτα των αγιατολάδων και άλλα που γιουχάρουν απροκάλυπτα τους «Φρουρούς της Επανάστασης» που θέλουν να τα νουθετήσουν. Βλέπω και τα γενναία αγόρια του Ιράν που συμπαραστέκονται και χειροκροτούν τα κορίτσια τους, τους ποδοσφαιριστές που φόρεσαν μπουφάν για να κρύψουν το εθνόσημο της ντροπής.

Βλέπω και τις εκδηλώσεις συμπαράστασης στον δυτικό κόσμο. Τις διαδηλώσεις, τις δηλώσεις, τα happening διαμαρτυρίας, το εκπληκτικό γλυπτό του αρχιτέκτονα Τιμ Φου που, αναπαριστώντας τα «ελεύθερα μαλλιά» των γυναικών του Ιράν, συμβολίζει την κίνηση, την έξοδο προς την ελευθερία. Διότι, βέβαια, το χιτζάμπ είναι η αφορμή. Θεμελιώδης αιτία είναι το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση. Είδα και το συγκλονιστικό βίντεο με γαλλίδες καλλιτέχνιδες όπως η Ζιλιέτ Μπινός, η Ιζαμπέλ Ιπέρ, η Μαριόν Κοτιγιάρ, η Τζέιν Μπίρκιν να κόβουν τα μαλλιά τους σε ένδειξη συμπαράστασης προς τα κορίτσια του Ιράν. Είδα και τη σουηδή βουλευτή που έκανε το ίδιο στην αίθουσα του Κοινοβουλίου της χώρας της.

Σιγά, τα (δικά μας)
κορίτσια κοιμούνται

Μόνο στην Ελλάδα δεν είδα, σχεδόν, τίποτα. Στη χώρα που αρκεί μια διάτρητη καταγγελία κακοποίησης ή υποτιθέμενης στέρησης δικαιωμάτων φυλακισμένου για να κατεβούν πάσης φύσεως συλλογικότητες στους δρόμους σπάζοντας και τραμπουκίζοντας, μια υποτονική συγκέντρωση έξω από την πρεσβεία του Ιράν έγινε μόνο και κάποιες γραφικές δηλώσεις για τις «Ιρανές αδελφές μας». (Οπως άλλωστε δεν είχε γίνει και κάποια ουσιαστική διαμαρτυρία για τους βιασμούς στην Ουκρανία).

Τα δικά μας αγωνιζόμενα κορίτσια είναι, γενικά, με τον άνθρωπο. Τι να κάνουν κι αυτά που τόσα χρόνια πασχίζουν να μας πείσουν για την ελευθερία της επιλογής της μαντίλας, για την «κακιά Δύση» που καταδυναστεύει την «καλή Ανατολή», για τη διαστροφική εξίσωση του θύτη με το θύμα στο όνομα έωλων ιδεολογημάτων. Τι να κάνουν και οι ακτιβιστές που κατηγόρησαν και μήνυσαν τη Σώτη Τριανταφύλλου για ακραίο ρατσιστικό λόγο όταν δήλωσε δημόσια την απέχθειά της για τη μαντίλα; Τι να κάνουν όταν ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση αναζητούν τις ευθύνες της Ευρώπης;

Εδώ είχαμε και αντιδράσεις για το βίντεο με τις γαλλίδες σταρ που – κατά την άποψη των δικών μας κοριτσιών – «κόβουν την ψαλίδα τους». Είναι, σου λέει, γελοίο και υποκριτικό. Εντάξει, ας κοιμηθούν ήσυχα τα κορίτσια. Αν κι εμείς αποφασίσουμε, σε ένδειξη συμπαράστασης, να κόψουμε τα μαλλιά μας, θα φροντίσουμε να βάλουμε σιγαστήρα στα ψαλίδια μας για να μην τα ξυπνήσουμε από τον ύπνο τους στα ακρογιάλια της Νεφελοκοκκυγίας και αντιληφθούν, κατά λάθος, την αξία του συμβολισμού.