Ο Πανιώνιος της Μεγάλης Ιωνίας (Μέρος 2ο)

Ενα οδοιπορικό που ξεκίνησε 132 χρόνια πριν, μια πορεία πολιτιστικού αθλητισμού που χαρακτήριζε τους Σμυρνιούς. Πολιτισμού στα πάντα, απέναντι στην Αθήνα των 100.000 κατοίκων, με δρόμους λασπωμένους χωματόδρομους, με απίστευτη οικοδομική αναρχία, με την πλημμύρα παρέα σε κάθε πρωτοβρόχι, με μουσική ζωή να κλειδώνεται σε μικρές παρέες κανταδόρων, με σχολεία τα περισσότερα καταγώγια, κι ένα λιμάνι, του Πειραιά, μέσα στις χαμοκέλες, τη ρύπανση, τη μόνιμα λερωμένη θάλασσα, με την ημιανύπαρκτη προβλήτα… Απέναντί της φωτογραφίζεις μια ευρωπαϊκή μεγαλούπολη.

Με τη μονάκριβη παραλία της, τ’ αρχοντικά της, την ευταξία της, την Οπερά της, τα μουσικά της θέατρα, τα ευρωπαϊκά σχολικά της ιδρύματα και την απίστευτη κοινωνική της ζωή. Αυτήν τη Σμύρνη έπρεπε ο Πανιώνιος να αποχαιρετήσει και πρόσφυγας να βρει χώρο να στεγαστεί… Και τον βρήκε… Γύρισαν την πλάτη οι Σμυρνιοί στα πλούσια χώματα της Καλλιθέας ή στους προαστιακούς χώρους της Αθήνας – Περισσό, Νέα Φιλαδέλφεια, Καισαριανή και Δουργούτι. Οι άνυδροι και χέρσοι λόφοι που τους διέσχιζε η Φαληρική οδός, που ένωνε την Αθήνα με το αρχαιότερο επίνειό της. Αυτό το μέρος συγκίνησε τους πρόσφυγες που ζήτησαν από την κυβέρνηση να εγκατασταθούν. Και οι 210 κάτοικοι του 1928 γίνανε 15.000 στα πρόθυρα του 1940. Εναν χρόνο νωρίτερα, το 1939, χτίστηκε με προσωπική εργασία από τους Σμυρνιούς οικοδόμους το σπίτι του Πανιωνίου. Δέκα μηνών δουλειά με μισθό τη διατροφή τους και των οικογενειών τους… Στο ξεκίνημα χωρούσε 3.500 θεατές.

Σήμερα 17.000!

Δύο κουβέντες για δύο ξεχωριστά τέκνα της πανιώνιας οικογένειας: τον Δημητρό Δάλλα και τον Δημητρό Καραμπάτη. Ο πρώτος έλεγε πάντα «ο Πανιώνιος είναι ιδέα και οι ιδέες δεν πεθαίνουν ποτέ». Και το έλεγε ο Δάλλας το 1922 όταν στον πρόσφυγα Πανιώνιο παραχωρήθηκε ένα δωμάτιο στο Παναθηναϊκό Στάδιο… Με το σύνολο των αθλητών του να στρατεύονται στον ελληνικό στρατό, με 20 νεκρούς και πολλούς τραυματίες, ο μεγάλος σύλλογος γλείφοντας τις πληγές του ανασυστήνεται και ανασυγκροτείται. Οσο για τον Δημητρό Καραμπάτη, υπήρξε ο πληρέστερος έλληνας αθλητής και κατόπιν πρόεδρος για 25 χρόνια του Πανιωνίου. Το 1922, στις 20 του Νοέμβρη, συγκροτήθηκε συμβούλιο με πρόεδρο τον Γρασομανίδη. Στις 25 του Γενάρη του ’23 κάνει παρθενική εμφάνιση στο 3ο πρωτάθλημα της ΕΠΣ Αθηνών – Πειραιώς με αντίπαλο τον Παναθηναϊκό στο Ποδηλατοδρόμιο του Νέου Φαλήρου. Ο Πανιώνιος κατέλαβε τη 2η θέση στο πρωτάθλημα αυτό και την 3η θέση στο 4ο πρωτάθλημα Αθηνών – Πειραιώς.

Στο 3ο πρωτάθλημα ο Πανιώνιος νίκησε την Κονκόρντια 9-1, τον Ομιλο Φιλάθλων (Ο.Φ.) Πειραιά 2-1 και την Πειραϊκή Ενωση 2-1 και έχασε από τον Παναθηναϊκό 2-0, ισοβαθμώντας στην κορυφή με Πειραϊκό και Παναθηναϊκό. Προκρίθηκαν και οι τρεις και στην τρίτη φάση νίκησε τον Παναθηναϊκό 2-0, τον Απόλλωνα 1-0, ήρθε 0-0 με Πειραϊκή Ενωση και έχασε από τον Πειραϊκό Σύνδεσμο (πρόδρομο του Ολυμπιακού) 3-4. Στο 4ο πρωτάθλημα, με Αθηναϊκό 7-1, Παναθηναϊκό 1-0, Ο.Φ. Πειραιά 0-4, Απόλλωνα 1-0, με Γουδί 4-2. Τρίτος τελικά μετά τον Ο.Φ. Πειραιά και Α.Π.Σ. Πειραιά. Τον επόμενο χρόνο ιδρύεται ο ΕΠΣΑ και ο Πανιώνιος είναι το υπ’ αριθμόν 5 χρονικό μέλος που ενεγράφη. Και το 1926 ιδρυτικό μέλος της ΕΠΟ.

Σημαντικοί παίκτες του στη δεκαετία 1920-30 ο Γροσομανίδης, ο Νικολαΐδης, ο Δάπερος, οι αδελφοί Αμπετιάν, ο Παντάς, ο Κριτίας, ο Μανιατόπουλος, ο Παπάζογλου κ.ά. Ακολούθησαν χρόνια δίσεκτα. Ο σύλλογος χωρίς γήπεδο στεγαζόταν σ’ ένα δωμάτιο στο Παναθηναϊκό Στάδιο, χρησιμοποιούσε γήπεδο τον Πανελλήνιο Γ.Σ. και αργότερα το γήπεδο της Λεωφόρου… Ετσι απομακρύνθηκε από τις επιτυχίες και το 1925 αναφέρεται ένας φιλικός αγώνας με τον Αθηναϊκό 2-1. Το λίαν σημαντικό είναι ότι την ίδια χρονιά δεν έδωσε ούτε έναν ποδοσφαιριστή στη Μεικτή Σμύρνης, η οποία συγκροτήθηκε από παίκτες του Απόλλωνα και της Ενωσης Αρμενίων. Το 1925-26 αγωνίστηκε στην Β΄ κατηγορία. Ακολούθησε μια επταετία ισχνών αγελάδων… με μέγα θέμα το γηπεδικό. Το 1933 βρέθηκε στην Γ΄ κατηγορία. Την ίδια χρονιά η ομάδα διελύθη και οι παίκτες της εντάχθηκαν στην Πράσινη Θύελλα που είχε έδρα τη Λεύκα κοντά στον Αγιο Παντελεήμονα Ιλισού.

Η φήμη όμως του συλλόγου, ακόμα και όταν δεν είχε πρωτάθλημα, είχε φιλικούς αγώνες σε όλη την Ελλάδα προσκεκλημένη από προσφυγικούς συλλόγους. Στη Λέσβο κατανίκησε τον τοπικό Παλλεσβιακό 6-1 και τον Αρη Μυτιλήνης 6-0, αποθεούμενη από τους Μυτιληνιούς. Το 1929 μετέβη στην Καλαμάτα όπου συνέτριψε τον τοπικό Απόλλωνα 7-2 και τον Εθνικό 6-1. Ακολουθεί η δεκαετία της αγωνιστικής σιωπής. Το 1940 έναν χρόνο μετά την απόφαση του Δημητρού Καραμπάτη να χτιστεί γήπεδο στη Νέα Σμύρνη, διαλύεται η Πράσινη Θύελλα και οι παίκτες της εντάσσονται στον Πανιώνιο. Στη διάρκεια της Κατοχής βαθύς ύπνος στα αθλητικά. Ομως ο Ρουσσόπουλος κράτησε ζωντανή την ομάδα.