«Τα λόγια του Πούτιν πρέπει να ληφθούν στα σοβαρά»

Με την αποχώρησή της από την καγκελαρία, η Ανγκελα Μέρκελ είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να παρεμβαίνει από τον πάγκο με συμβουλές στον διάδοχό της. Δύο σχεδόν χρόνια κράτησε την υπόσχεσή της. Ειδικά στον πόλεμο του Πούτιν στην Ουκρανία απέφυγε οποιαδήποτε δήλωση για το δέον γενέσθαι, όσο δύσκολο και αν ήταν για την πρώην καγκελάριο, στην παγκόσμια σκηνή είναι εκείνη που γνωρίζει καλύτερα από κάθε άλλον τον ηγέτη του Κρεμλίνου. Η τελευταία τους συνάντηση ήταν τον Αύγουστο του 2021 με την αποχαιρετιστήρια επίσκεψή της στη Μόσχα. Εξι μήνες αργότερα ήρθε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Στην πρώτη δημόσια εμφάνισή της την περασμένη άνοιξη στο θέατρο Berliner Ensemble, η Ανγκελα Μέρκελ μίλησε αποκλειστικά για το παρελθόν, τη δική της ευθύνη για την εξάρτηση της Γερμανίας από το ρωσικό φυσικό αέριο, που πληρώνει τώρα η χώρα. Δεν παραδέχτηκε δικά της λάθη, αυτά που της καταλογίζονται τώρα – εκ των υστέρων. Αλλά ήταν σαφής στην καταδίκη του Πούτιν και του πολέμου στην Ουκρανία.

Την περασμένη Τετάρτη παραβίασε την αυτοδέσμευση σιωπής, περιγράφοντας σε αδρές γραμμές, πώς θα αντιδρούσε η ίδια ως καγκελάριος στον πόλεμο της Ουκρανίας. «Πρέπει να γίνουν τα πάντα για να αποκατασταθεί η κυριαρχία και η ακεραιότητα της Ουκρανίας», είπε η Μέρκελ, μιλώντας σε εκδήλωση στο Βερολίνο για τα εγκαίνια του «Ιδρύματος Χέλμουτ Κολ». Την κυριαρχία και ακεραιότητα της Ουκρανίας υποστηρίζει οικονομικά, πολιτικά, στρατιωτικά και ο διάδοχός της, Ολαφ Σολτς. Αλλά για τη Μέρκελ αυτό δεν αρκεί, πρέπει να συμπληρωθεί με πρωτοβουλίες στο «πνεύμα του Κολ», είπε η Μέρκελ. Ο καγκελάριος της επανένωσης της Γερμανίας, γνώριζε ότι «η δύναμη διαμόρφωσης της πραγματικότητας προϋποθέτει την ικανότητα, να μπορείς να έχεις και την οπτική γωνία του άλλου».

Στα σημερινά δεδομένα, το «πνεύμα Κολ» σημαίνει για τη Μέρκελ να σκεφτεί κανείς και αυτό που τώρα είναι αδιανόητο: τη σχέση με τη Ρωσία. Σημαίνει επίσης ότι πρέπει να ληφθούν στα σοβαρά όσα λέει ο Πούτιν, είπε η Μέρκελ, να μην απορριφθούν εξαρχής ως απλή μπλόφα. «Αυτό δεν είναι σε καμία περίπτωση ένδειξη αδυναμίας ή κατευνασμού, αλλά ένδειξη πολιτικής εξυπνάδας – μια εξυπνάδα που βοηθά να δημιουργηθούν περιθώρια ελιγμών ή, εξίσου σημαντικό, να δημιουργηθούν νέα».

Η Μέρκελ θύμισε μία ακόμη φράση του Κολ από το 1991: «Πρέπει να είμαστε πλέον έτοιμοι για ανάληψη ηγετικής ευθύνης, αλλά συγκρατημένα και χωρίς τυμπανοκρουσίες». Αν αυτό αποτέλεσε τη γραμμή πλεύσης του Κολ έναντι εταίρων και αντιπάλων με την επανένωση της Γερμανίας, αποτελεί για τη Μέρκελ κατευθυντήρια γραμμή για τη Γερμανία και στη σημερινή συγκυρία του πολέμου στην Ουκρανία.

Τι θα έκανε λοιπόν η Μέρκελ, αν ήταν νυν και όχι πρώην καγκελάριος της Γερμανίας; Η συνταγή της, όπως τη διάβασε η «Ντι Τσάιτ», είναι: «Αφενός, αποφασιστική στήριξη της Ουκρανίας με κάθε μέσον. Αφετέρου, στο πλευρό των δυτικών χωρών, αξιοποίηση όλων των καναλιών επικοινωνίας και των δυνατοτήτων για διπλωματική λύση, λαμβάνοντας, στο μέτρο του δυνατού, σοβαρά υπόψη τα λόγια του Πούτιν, για την επίτευξη σταδιακά μίας συνεννόησης».