Και με τον αστυφύλαξ και με τον χωροφύλαξ

Ηταν μία από τις αγαπημένες συριανές ιστορίες του Μάνου Ελευθερίου, χαρακτηριστική της ηθογραφίας του νησιού. Μας πάει πίσω, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, με το ΠΑΣΟΚ φρέσκο ακόμη στην εξουσία. Ο «άνθρωπός μας», τυπικό δείγμα ΟΦΑ (Οπου Φυσάει ο Ανεμος) που έλεγε τη χούντα «επανάσταση» και αποθέωνε, στη συνέχεια, τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, όταν είδε τα ποσοστά του ΠΑΣΟΚ να ανεβαίνουν, άρχισε να ορκίζεται στο όνομα του Ανδρέα Παπανδρέου. Και κάπως έτσι, βρέθηκε να είναι «τελετάρχης» στην υποδοχή της Μαργαρίτας Παπανδρέου όταν η σύζυγος του τότε πρωθυπουργού επισκέφθηκε το νησί ως πρόεδρος της Ενωσης Γυναικών Ελλάδας. Επειδή, ωστόσο, επρόκειτο για «γυναικεία υπόθεση» έπρεπε να επιστρατεύσει, κυρίως, τη σύζυγό του. «Το απόγευμα θα πας με τις ΕΓΕς (όπως έλεγαν τότε τις γυναίκες της ένωσης) και τη Μαργαρίτα» της ανακοίνωσε. «Και τι είναι οι ΕΓΕς;» τον ρώτησε εκείνη και κάπως έτσι άκουσε για πρώτη φορά τη λέξη «φεμινίστριες». Σκορδοκαΐλα της. Είχε πολλές δουλειές στο σπίτι, ρούχα να σιδερώσει, ψάρια να τηγανίσει. Ο άντρας της όμως ήταν ανένδοτος και τα πνεύματα άρχισαν να ανάβουν. «Θα πας», «Δεν θα πάω», «Θα πας», «Δεν θα πάω» μέχρι που ο Συρανός εκστόμισε το αμίμητο. «Μωρή ή θα γίνεις φεμινίστρια ή θα σε πλακώσω στο ξύλο».

Αυτή η «ψυχολογία συριανού συζύγου» (για να θυμηθώ τον συμπατριώτη μου Εμμανουήλ Ροΐδη) αποτυπώνεται, κατά κάποιον τρόπο, και στη στάση μίας μερίδας του γυναικείου κινήματος. Αμφιθυμία, υποκρισία και «κοπτοραπτική» ώστε να έρθουν τα πάντα στα μέτρα ενός ιδεολογήματος που προσπαθεί να χωρέσει στον ίδιο ντορβά το metoo, την ισλαμολαγνεία, τα δικαιώματα των γυναικών και διάφορες «άδειες» κραυγές. Δεν πάει όμως έτσι. Δεν αρκεί να αποκαλέσεις τις γυναίκες του Ιράν «αδελφές μας». Δεν είναι αδελφές μας αυτές οι γενναίες γυναίκες που δίνουν εδώ και δύο εβδομάδες τον υπέρτατο, ιερό αγώνα τους, δεν είναι αυτό το credit τους (για να το πω στα σύγχρονα) και δεν τους νοιάζει να είναι. Δεν μπορεί να συμπαραστέκεσαι στις Ιρανές και να σπαράζεις από συγκίνηση όταν βλέπεις νέα κορίτσια με χιτζάμπ να παρελαύνουν στη χώρα μας. Εξωτισμός λέγεται αυτό και στην πραγματικότητα, εξισώνει τη μαντίλα με τα λουλούδια που κρεμάνε στον λαιμό τους τα κορίτσια στην Πολυνησία.

Να το ξαναπούμε; Η μαντίλα «πουλάει», συνειδητά σε ένα ριζοσπαστικοποιημένο και ασυνείδητα σε ένα ευρύτερο κοινό. Ως απάντηση στην «κακιά Δύση» που καταπιέζει τους μουσουλμάνους. Και αν το ακάλυπτο κεφάλι σημαίνει στο Ισλάμ πρόκληση, τι λέει το metoo που ξιφουλκεί εναντίον του στερεότυπου «δεν φταίει μόνο ο βιαστής, φταίει και αυτή που τον προκάλεσε»; Δεν γίνεται να είσαι «και με τον αστυφύλαξ και με τον χωροφύλαξ». Δεν γίνεται να είσαι και υπέρ των κοριτσιών που κόβουν τα μαλλιά τους στο Ιράν και κατά της απαγόρευσης της μαντίλας στην Ευρώπη. Δεν υπάρχει εδώ «φεμινισμός εσωτερικού» και «φεμινισμός εξωτερικού».

Πρώτα ο σύντροφος,
μετά η γυναίκα

Εγώ αλλιώς τα ήξερα, αλλιώς τα είχα καταλάβει. Χρόνια τώρα. Οτι η Αριστερά ήταν πάντα παρούσα και μπροστάρισσα στα διεκδικητικά κινήματα και στους αγώνες για τις αρχές της ισότητας, πόσω μάλλον των γυναικών. Φαίνεται όμως ότι πρέπει να το πιάσω από την αρχή.

Διαβάζω στην κομματική εφημερίδα της αξιωματικής αντιπολίτευσης άρθρο, υπογεγραμμένο μάλιστα από γυναίκα, όπου γράφει, αναφερόμενη στην επιχείρηση της Αστυνομίας στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου ότι «μια αστυνομικός πυροβόλησε στα πόδια άνθρωπο». Είτε αυτό μεταφράζεται «η γυναίκα και ο άνθρωπος» είτε «η αστυνομικός και ο άνθρωπος» είναι εξίσου ακραία σεξιστικό και ρατσιστικό. Και αν είχα κάποια αμφιβολία, διαλύθηκε όταν πιο κάτω διάβασα αναφορές στις ορμονικές αντιδράσεις που πιθανόν να οφείλονται στην περίοδο της αστυνομικού. Ακόμη κι αν κάτι τέτοιο γράφεται ειρωνικά ανοίγει πόρτες και παράθυρο σε ένα παρελθόν που ήθελε τις γυναίκες προβληματικές «λόγω περιόδου».