Ολα είναι σουρεαλισμός

Εδώ και δέκα χρόνια οι εκθέσεις γύρω από το κίνημα του σουρεαλισμού, τόσο δημοφιλές στο ευρύ κοινό, πολλαπλασιάζονται. Σχεδόν εκατό χρόνια μετά την εμφάνισή του το 1924, το κίνημα που ανέτρεψε την ακαδημαϊκή πρόσληψη για τις εικαστικές τέχνες, συμπαρασύροντας στο νέο ρεύμα του τη λογοτεχνία, την ποίηση, τη μουσική και το θέατρο επιστρέφει. Η λέξη έχει γίνει μέρος της καθημερινής γλώσσας για να ορίσει οτιδήποτε θεωρείται αταίριαστο, παραληρηματικό ή παράλογο, σημειώνει σε αφιέρωμά της η «Le Monde». Αυτό υπογραμμίζουν άλλωστε οι εκθέσεις που παρουσιάζονται αυτό το διάστημα στη Γαλλία και την Ιταλία.

Το Μουσείο Καλών Τεχνών στη Ρουέν με την έκθεση «Νάντια, μία σουρεαλιστική διαδρομή» αναβιώνει το σύντομο πάθος μεταξύ του θεμελιωτή και εμπνευστή του σουρεαλιστικού Μανιφέστου ποιητή Αντρέ Μπρετόν και μιας νεαρής περαστικής γυναίκας, της Νάντιας, την οποία ανέδειξε σε λογοτεχνικό μύθο. Το ίδιο διάστημα στο μουσείο LaM στη γαλλική πόλη Βιλνέβ – ντ’ Ασκ παρουσιάζεται η έκθεση «Αναζητώντας το χρυσάφι του χρόνου. Σουρεαλισμός, φυσική τέχνη, τέχνη του περιθωρίου, μαγική τέχνη». Ενώ στη Βενετία συνεχίζονται η Μπιενάλε Τέχνης με αφετηρία το έργο της σουρεαλίστριας καλλιτέχνιδος και συγγραφέως Λεονόρα Κάρινγκτον «Το γάλα των ονείρων» και στο μουσείο των συλλογών της Πέγκι Γκούγκενχαϊμ η έκθεση «Σουρεαλισμός και μαγεία».

«Ο σουρεαλισμός είναι στον αέρα, αναμφίβολα» δηλώνει η καλλιτεχνική διευθύντρια της Μπιενάλε Τσετσίλια Αλεμάνι, η οποία προσεγγίζει τη σύγχρονη τέχνη μέσω των σουρεαλιστικών κειμένων του Ζορζ Μπατάιγ. Κατά τη διάρκεια των δύο ετών που πέρασε μιλώντας μέσω τηλεδιάσκεψης με τους καλλιτέχνες που επιλέχθηκαν για την Μπιενάλε της Βενετίας, η ιταλίδα επιμελήτρια βρήκε σε αυτούς όλα όσα, χρόνια πριν, τη γοήτευσαν στους συνεχιστές του Αντρέ Μπρετόν: τη μεταμόρφωση του σώματος, την ερωτική φαντασία, την επιθυμία ανατροπής της πραγματικότητας, την ανυπακοή.

Σε αυτό το αυξημένο ενδιαφέρον για το κίνημα που συμπληρώνει έναν αιώνα ο Κριστόφ Μπουλανζέ, συν-επιμελητής της έκθεσης «Αναζητώντας το χρυσάφι του χρόνου», αναφέρει τη σχέση των σουρεαλιστών με τον ορθολογισμό και τις παγίδες του, καθώς και τον αντιαποικιοκρατισμό τους, «θέσεις δηλαδή που απηχούν τα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι νέοι σήμερα», προσθέτοντας: «Η ιδέα της σύνδεσης με το σύμπαν, τόσο αγαπητή στους σουρεαλιστές, προϊδεάζει τις πρόσφατες συζητήσεις για την οικολογία και τη σημασία που δίνεται στους τοπικούς και αυτόχθονες πολιτισμούς».