Ακούγοντας τον νέο Κιθ Τζάρετ

Υπάρχουν δημιουργοί που τα λόγια και οι χαρακτηρισμοί περισσεύουν λόγω των όσων έχουν καταφέρει στη διαδρομή τους, των δρόμων που έχουν ανοίξει και όλων όσοι έχουν επηρεαστεί από το έργο τους. Ο λόγος για τον σπουδαίο αμερικανό πιανίστα Keith Jarrett. Στην περίπτωσή του ο καθένας από τους ακροατές ή θεατές του, έχοντας τις δικές του προσλαμβάνουσες (μουσικές, κοινωνικές), μπορεί να τον προσεγγίσει με τον δικό του τρόπο. Κι αυτό είναι το μεγαλείο του έργου του.

Στις 30 Σεπτεμβρίου, ακόμη μια «κατάθεσή» του θα παρουσιαστεί ενώπιον του κοινού, διεθνούς και ελληνικού. Ο λόγος για το διπλό CD «Bordeaux Concert» (ECM Records), την τελευταία δισκογραφική εργασία που φέρει την υπογραφή του και αναφέρεται στην τελευταία ευρωπαϊκή περιοδεία του. Ουσιαστικά πρόκειται για μοναδικό ντοκουμέντο, αφού ο αμερικανός δημιουργός δεν μπορεί να παίξει από το εγκεφαλικό επεισόδιο τον Φεβρουάριο του 2018. Ενα δεύτερο εγκεφαλικό, τον Μάιο της ίδιας χρονιάς, τον έχει αφήσει μερικώς παράλυτο.

Κι όμως όλα είχαν αρχίσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Ο Keith Jarrett ξεκίνησε την καριέρα του παίζοντας με τους Αρτ Μπλέικι, Τσαρλς Λόιντ και Μάιλς Ντέιβις. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, τόσο ως ιθύνων νους μπάντας ή ως σόλο καλλιτέχνης, έγινε γνωστός μέσω της τζαζ, της τζαζ fusion και της κλασικής μουσικής. Οι αυτοσχεδιασμοί του αντλούνται από τις παραδόσεις της τζαζ και άλλων ειδών, ιδιαίτερα της δυτικής κλασικής μουσικής, του γκόσπελ, της μπλουζ και της έθνικ λαϊκής μουσικής. Το 2003, ο Jarrett έλαβε το Polar Music Prize, για την προσφορά του τόσο στη σύγχρονη όσο και στην κλασική μουσική, ενώ το επόμενο έτος ακολούθησε το βραβείο μουσικής Léonie Sonning. Το 2008, εισήχθη στο Down Beat Jazz Hall of Fame στην 73η ετήσια ψηφοφορία των αναγνωστών του περιοδικού.

Ανάμεσα σε πολλά η προσφορά του Jarrett έγκειται στο γεγονός ότι τα άλμπουμ προστέθηκαν σε δισκοθήκες ακροατών που αν έβλεπαν τζαζ δίσκο σε προσθήκη βιβλιοπωλείου θα άλλαζαν πεζοδρόμιο. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’70, οι συναυλίες του άρχισαν να μοιάζουν με θρησκευτικές τελετουργίες, τις οποίες παρακολουθούσαν «πιστοί». Γι’ αυτό το άλμπουμ «Köln Concert» που παίχθηκε live προφανώς, σε ελαττωματικό πιάνο και κυκλοφόρησε από την τότε νεοσύστατη δισκογραφική εταιρεία ECM, παραμένει το σόλο άλμπουμ με τις μεγαλύτερες πωλήσεις στην τζαζ και το σόλο άλμπουμ πιάνου με τις περισσότερες πωλήσεις (πάνω από 4.000.000 αντίτυπα) σε οποιοδήποτε είδος. Για την ιστορία το άλμπουμ ηχογραφήθηκε στη συναυλία της Κολωνίας, 24 Ιανουαρίου 1975.

LIVE ΣΤΟ ΜΠΟΡΝΤΟ. Σαράντα επτά χρόνια μετά, ο 77χρόνος Τζάρετ (γεννήθηκε 8 Μαΐου 1945) επιστρέφει στη δισκογραφία με το «Bordeaux Concert», που δόθηκε στη γαλλική πόλη. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2016, η κάθε συναυλία που έδωσε ο αμερικανός δημιουργός είχε τον δικό της ξεχωριστό χαρακτήρα. Στο Μπορντό στο προσκήνιο βρίσκεται ο λυρισμός. Κατά τη διάρκεια αυτής της αυτοσχέδιας σουίτας του (13 μερών) γίνονται ενδιαφέρουσες ανακαλύψεις με τρόπο ήσυχο. Χωρίς τυμπανοκρουσίες και υπερβολές. Είναι διάχυτη η συγκινητική φρεσκάδα που έχουν οι συνθέσεις του, στο σύνολό τους με παράλληλη αίσθηση οικειότητας. Σε αυτό το άλμπουμ ο συνθέτης παρουσιάζει ένα απίστευτα όμορφο σύνολο. Τρυφερός, στο παίξιμό του κατορθώνει να μας βάλει στη χρονοκάψουλά του και να μας μεταφέρει στον δικό του κόσμο, έξω από τον θόρυβο και την κούραση της καθημερινότητας. Καθαρτικός και αναζωογονητικός, σαν άλλοτε, αφήνει τις συνθέσεις του ελεύθερες να ταξιδέψουν έτσι όπως εκείνες θέλουν. Από ένα σημείο και μετά, το έργο του Jarrett όπως και κάποιων λίγων ευφυών συνοδοιπόρων του, λειτουργεί έξω από το προφανές. Ναι μεν είναι απαραίτητη η παρουσίασή του από τον δημιουργό του, αλλά παράλληλα πρέπει από ένα σημείο και μετά να φύγει από τα χέρια του, για να μπορέσει να αναπνεύσει.

Το ταλέντο του στο πιάνο έγινε αντιληπτό από τότε που ήταν παιδί, όταν ανακάλυψαν ότι είχε τέλειο τόνο. Εδινε ρεσιτάλ σε ηλικία επτά ετών, ανακατεύοντας τον Μότσαρτ και τον Μπαχ με δικές του συνθέσεις. Παράλληλα, σπούδασε κλασική μουσική, έλαβε υποτροφία για το Ωδείο του Παρισιού και από την εφηβεία του παραμένει ένθερμος εραστής και μαθητής της αβανγκάρντ τζαζ. Στον δρόμο που επέλεξε από τη δεκαετία του ’60 έως σήμερα, δεν έχει παρεκκλίνει κεραίας. Ευρηματικός, ιδιαίτερος, εμπνευσμένος και ενίοτε ιδιότροπος. Απαγορεύει τις φωτογραφίες στη διάρκεια των συναυλιών του και για αυτό τον λόγο πολλές από αυτές τις έχει δώσει σε απόλυτο σκοτάδι. Σε συνέντευξη στο δίκτυο πολυμέσων NPR για τα 70ά του γενέθλια το 2015, ο Jarrett εξήγησε τις ακούσιες φωνές του, κατά τη διάρκεια των εμφανίσεών του: «Είναι δυνητικά άπειρο αυτό που νιώθω εκείνη τη στιγμή. Αν το σκεφτείς, είναι συχνά σε ένα κενό μεταξύ φράσεων, που σκέπτομαι τη στιγμή εκείνη “Πώς έφτασα σε αυτό το σημείο που νιώθω τόσο γεμάτος;”. Και μου απαντώ “αν ένιωθες γεμάτος με κάποιο είδος συναισθήματος, θα έπρεπε να βγάλεις έναν ήχο”. Ευτυχώς για μένα, δεν το κάνω με την κλασική μουσική».

info

Keith Jarrett, «Bordeaux Concert», ECM