Σύγχρονο ντιζάιν με αρχαία «υλικά»

Στον χώρο της σύγχρονης εικαστικής δημιουργίας, των ποπ αντιγράφων, του ντιζάιν και της αρχιτεκτονικής οι αναφορές στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα μοιάζουν να βρίσκονται παντού – άλλοτε με επιτυχία, άλλοτε όχι. Ο γλύπτης Fabio Viale καλύπτει τα μαρμάρινα αντίγραφα με σχέδια που θυμίζουν τατουάζ. Στις φωτογραφίες του ο Mimmo Jodice εντάσσει «ταλαιπωρημένες» αρχαιότητες σε ένα ονειρικό σκηνικό. Κεριά, αξεσουάρ καθημερινής χρήσης και είδη κηπουρικής κατακλύζουν τους λογαριασμούς των influencers στο Instagram και το TikTok με τη μορφή του Δαβίδ του Μικελάντζελο ή της Αφροδίτης της Μήλου.

Στην ομάδα αυτή των σύγχρονων καλλιτεχνών ανήκει και o Σέρχιο Ρότζερ από τη Βαρκελώνη, έργα του οποίου – κεφαλές ανδρών επιφανών, γυναικεία torso μυθολογικών ηρωίδων, θραύσματα από κίονες και μετόπες – έχουν εμφανιστεί στην εβδομάδα ντιζάιν του Μιλάνου, σε βιτρίνα του οίκου Christie’s στο Λονδίνο, σε γκαλερί της Νέας Υόρκης, στο King’s College. Το ξεχωριστό στα έργα του είναι το υλικό του, καθώς κατασκευάζει γλυπτά από ύφασμα που παραπέμπουν σε εμβληματικά κλασικά έργα, στα οποία προσδίδει όγκο με τεχνικές δανεισμένες από επιπλοποιούς ταπετσιέρηδες. «Αυτό που με ενδιαφέρει στην ελληνική και ρωμαϊκή τέχνη είναι η οικουμενικότητά της», σημειώνει στον διαδικτυακό του τόπο. «Η κλασική αρχαιότητα αποτελεί τον κοινό τόπο για τις έννοιες της ομορφιάς στη δυτική αντίληψη. Νομίζω ότι είναι πολύ ενδιαφέρον να προσπαθήσουμε να βρούμε έναν νέο τρόπο να επανεξετάσουμε την ιστορία της τέχνης».

Προσθέτει δε ότι η δουλειά του προκύπτει από το πόσο υποκειμενική μπορεί να είναι η αρχαιολογία και αναφέρεται σε παρανοήσεις όπως η πεποίθηση ότι τα κλασικά μαρμάρινα γλυπτά ήταν πάλλευκα. Μια αντίληψη που χρονολογείται από τις απαρχές της αρχαιολογίας στην Ευρώπη του 15ου και 16ου αιώνα, όταν η ελληνική και ρωμαϊκή τέχνη συλλέγονταν από ιταλούς ευγενείς και οι καλλιτέχνες της Αναγέννησης έψαχναν την έμπνευσή τους στα ίχνη της αρχαιότητας. Ομως τη δεκαετία του 1980 αποδείχθηκε ότι δεν ίσχυε αφού τα γλυπτά και τα αγάλματα ήταν ζωγραφισμένα. Οπως σημειώνει ο Ρότζερ, που αποφοίτησε από την Ακαδημία Καλών Τεχνών του Βερολίνου και έχει κερδίσει το βραβείο «Generation 09 – Caja Madrid», τέτοιες υποθέσεις αντανακλούν μια πολιτισμική προκατάληψη προς τη λευκότητα και όχι προς το χρώμα. «Η αρχαιολογία βασίζεται σε δυτικές, ευρωπαϊκές ιδέες», λέει. «Υπάρχουν πολλά παραδείγματα ερμηνειών της που υποστηρίζουν μια δυτική αφήγηση λευκών ανδρών».

Με λινό ύφασμα 100 ετών

Σε μια σιωπηλή ανατροπή ο Ρότζερ δημιουργεί τα αντίγραφα των μαρμάρινων και χάλκινων πρωτοτύπων του με ύφασμα, ένα μέσο που συχνά συνδέεται με γυναικεία έργα. Και πιο ειδικά χρησιμοποιεί παλιό λινό ύφασμα τουλάχιστον 100 ετών. «Δοκίμασα άλλα υλικά, αλλά αυτό το ύφασμα έχει ιστορία, έχει ψυχή», λέει. Επιπλέον, προσθέτει, τα υφάσματα χρησιμοποιούνται όχι μόνο για πρακτικούς σκοπούς, αλλά και για τελετουργίες που συνδέονται με τη γέννηση και τον θάνατο. «Σχεδόν σε κάθε πολιτισμό σε όλο τον κόσμο, όταν γεννιέται ένα παιδί τυλίγεται σε ύφασμα και όταν πεθαίνει ένα άτομο τυλίγεται πάλι σε ύφασμα, αυτή τη φορά σε σάβανο», αναφέρει με αφορμή την παρουσίασή τους στην γκαλερί του Μιλάνου Ροσάνα Ορλάντι τον περσινό Σεπτέμβριο.

Αφού δημιουργήσει επίπεδα μοτίβα που θυμίζουν πατρόν ρούχων, ο Ρότζερ διακοσμεί το λινό με ραφές. Για να υποδείξει τα μαλλιά και τα γένια στις ανδρικές προτομές του, σχεδιάζει πρώτα τις μπούκλες ή τα κύματα της κόμης πάνω στο λινό και στη συνέχεια σβήνει τις γραμμές αφού τις έχει δουλέψει με κλωστή. Ο Δίας του, για παράδειγμα, έχει γενειάδα, ενώ ο Αύγουστος – βασισμένος σε εικόνες του πρώτου ρωμαίου αυτοκράτορα – έχει πολύ κοντές μπούκλες. Στη συνέχεια, ο Ρότζερ βασίζεται στην τεχνική ενός ταπετσιέρη για να συναρμολογήσει και να γεμίσει το γλυπτό του. Και όταν ντύνει ένα γλυπτό, του κολλάει κομμάτια λινού δημιουργώντας πτυχώσεις πάνω από τη φιγούρα παρόμοιες με τη σαφήνεια των πτυχών που είναι σκαλισμένες στο μάρμαρο των αρχαίων γλυπτών. Οπως το γλυπτό του «Κυρήνη», που αναφέρεται στη γενναία πριγκίπισσα της Θεσσαλίας.

Συχνά εκθέτει τα έργα του πάνω σε βάσεις για να μιμηθεί τον τρόπο με τον οποίο εκτίθενται τα αρχαιολογικά ευρήματα στα μουσεία και για να πει με αυτόν τον τρόπο ότι ο θεατής δεν τα αγγίζει. «Η δουλειά μου έχει χιούμορ, αλλά θέλω να περπατήσω σε αυτή τη λεπτή γραμμή μεταξύ της κλασικής ομορφιάς και της ειρωνείας», λέει.