Ηταν η βασίλισσα μεγαλύτερη {LF}από τον θεσμό;

Επί 70 χρόνια, o θεσμός διαμορφώθηκε κατ’ εικόνα της. Οι αντιδράσεις των τελευταίων ημερών αντικατοπτρίζουν αυτή την κληρονομιά – και το πρόβλημα που θα αντιμετωπίσει ο βασιλιάς Κάρολος. Μπορεί να ειπώθηκαν χιλιάδες λέξεις στην κηδεία της βασίλισσας Ελισάβετ Β’, αλλά η πιο έντονα εύγλωττη στιγμή όλων ήταν η σιωπή που ακολούθησε το God save the King. Σε αυτή τη σιωπή ακουμπούσε το εύρος της σημασίας όλης της διαδικασίας, αλλά και η αιώνια ευθραυστότητά του. Για όλα τα δάκρυα που χύνονται, όλα τα συγκινητικά προσωπικά σέβη που αποδίδονται, όλα τα προσκυνήματα στο Λονδίνο, όλες τις αδιαμαρτύρητες ώρες αναμονής στην ουρά, όλα τα λουλούδια που εναποτίθενται με ευλάβεια, αυτά τα πράγματα δεν επιτρέπεται να υπερκεράσουν την ουσιαστική προϋπόθεση της μοναρχίας: ότι κανείς δεν είναι μεγαλύτερος από τον θεσμό.

Κάθε βασιλική τελετή μετάβασης είναι χορογραφημένη για να δημιουργήσει μια αίσθηση ανανέωσης. Από τις γεννήσεις μέχρι τους γάμους, ο λαός ενθαρρύνεται όχι απλώς να γιορτάσει, αλλά να πάρει την αίσθηση ότι ο θεσμός του στέμματος αναζωογονείται και ενισχύεται. Ακόμη και οι κηδείες δεν επιτρέπεται να είναι διαφορετικές. Ποτέ δεν μπορούμε να καταλάβουμε αν θέλουμε οι βασιλείς να είναι ακριβώς σαν εμάς ή να μη μας μοιάζουν καθόλου, αλλά σε αυτό είναι εντελώς διαφορετικοί. Μεταξύ των απλών ανθρώπων, η κηδεία είναι κηδεία και δεν τελειώνει με την αποθέωση των ζωντανών.

Ηταν, λοιπόν, η Ελισάβετ μεγαλύτερη από τον θεσμό; Μετά τον αρχικό σκεπτικισμό σχετικά με τη νεότητά της κατά την ενθρόνισή της, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ πολύ γρήγορα άρχισε να πιστεύει ότι η βασίλισσα ήταν κάτι περισσότερο από απλώς ξεχωριστή. «Ολοι οι κινηματογραφιστές του κόσμου, αν είχαν ψάξει τον πλανήτη, δεν θα μπορούσαν να βρουν κάποιον τόσο κατάλληλο για τον ρόλο», είχε πει. Για 70 χρόνια, η Ελισάβετ Β’ δημιούργησε μια εκδοχή της μοναρχίας που πολλοί από τους υποστηρικτές της άρχισαν να ανησυχούν ότι θα λειτουργούσε μόνο με εκείνη στο επίκεντρο. Τις τελευταίες 10 ημέρες, καθώς ο γιος της ανεβαίνει στον θρόνο σε ηλικία 73 ετών, όλοι κρατούν την ανάσα τους για να δουν αν αυτό ισχύει.

Διότι, χωρίς προηγούμενο στη μνήμη των περισσοτέρων, η περίοδος εθνικού πένθους μετά τον θάνατο της βασίλισσας έχει χρωματιστεί με την αίσθηση ότι δεν θα μπορούσε ποτέ ξανά να είναι έτσι. Υπάρχει κάτι στην ίδια τη μακροβιότητα της βασιλείας της και στο εύρος των ιστορικών ανακατατάξεων μέσα στις οποίες εκείνη παρέμεινε σταθερά, που μοιάζει απλά ανεπανάληπτο. Για πολλούς, η χθεσινή ημέρα έμοιαζε όχι απλώς με την παρατήρηση μιας ιστορικής στιγμής, αλλά με την παρακολούθηση της ενσάρκωσης ενός παρελθόντος που έχει πλέον εξαφανιστεί και περνάει οριστικά στην ιστορία.