NON PAPER

Παιδιά και… οδηγίες χρήσης
Κυκλοφορεί εδώ και λίγες μέρες στο Διαδίκτυο με αφορμή την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Ενα κείμενο που αποθεώθηκε, αναδημοσιεύθηκε εκατοντάδες φορές, έγινε viral. Μοιάζει σαν μια ανοιχτή επιστολή προς τους γονείς, με την οποία ο συντάκτης της (το όνομά του κάπου χάθηκε στις αναδημοσιεύσεις) τους ζητά να αφιερώσουν λίγα λεπτά για να μιλήσουν στα παιδιά τους, ώστε να σέβονται τη διαφορετικότητα. Να τους εξηγήσουν ότι δεν πρέπει να κοροϊδεύουν τα άλλα παιδιά για το ύψος, το βάρος, το χρώμα των μαλλιών ή της επιδερμίδας τους. Να τους πουν ότι ένα φθαρμένο σακίδιο χωράει τα ίδια όνειρα με ένα ολοκαίνουργιο. Να τους διδάξουν ευγένεια, στοργή και ανεξαρτησία (ως εκ θαύματος, έλειπε η λέξη «ενσυναίσθηση»). Και να τους υπενθυμίσουν πόσο σημαντικά είναι, διότι με τη συμπεριφορά τους θα επηρεάσουν τον κόσμο.

Να λοιπόν που χρειάζεται να επαναπροσδιοριστεί και να επανεκτιμηθεί το αυτονόητο. Δεν κυκλοφορούσαν, όταν ήμουν εγώ παιδί, ανάλογες… οδηγίες χρήσης προς τους γονείς. Απ’ όσο θυμάμαι, ο πατέρας μου και η μάνα μου τα ίδια πράγματα μού «πέρασαν» όχι με λόγια, διδαχές και τσιτάτα, αλλά διά του παραδείγματος ή διά της παραπομπής σε παραδείγματα άλλων, ακόμη και μέσα από την ποίηση και τη λογοτεχνία. Και το ίδιο έκαναν και οι άλλοι γονείς, συνειδητά ή ασυνείδητα. Ναι, υπήρχαν και τότε τραμπούκοι και τραμπουκάκια όπως υπάρχουν και σήμερα, παρά την εκστρατεία ενημέρωσης που, πολύ σωστά, γίνεται. Και βεβαίως χρειάζεται να γίνει, διότι, όπως λέω και πιο πάνω, στις μέρες μας, δυστυχώς, πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε το αυτονόητο. Ομως…

Πολλά τα «όμως» που αναδύονται από αυτή τη viral δημοσίευση. Και μπορούν να συνοψισθούν στο κατά πόσο ο γονιός έχει γίνει σήμερα ένας ρόλος με πεδίον δόξης λαμπρό τα σόσιαλ μίντια. Ή το σόσιαλ γενικώς. Αυτό, να εξηγηθώ, δεν τον κάνει χειρότερο γονιό. Το πιθανότερο είναι μάλιστα ότι τον κάνει καλύτερο. Μόνο που κι αυτό το αυτονόητο σήμερα θεωρείται εξέχουσα αρετή. Που αξίζει μιας θριαμβευτικής ανάρτησης. Ναι, καταλαβαίνω απόλυτα την περηφάνεια ενός γονιού για το παιδί του που πάει πρώτη μέρα στο νηπιαγωγείο ή στο δημοτικό. Αντε και στο γυμνάσιο. Και επειδή η Ελλάς, εκτός από χώρα των ονείρων, είναι και χώρα των 35άρηδων ημιπιτσιρικάδων, να δεχθώ και το λύκειο. Ομως αναρωτιέμαι αν κάποιοι, αρκετοί γονείς είναι περήφανοι για τα παιδιά τους ή για τους ίδιους που είναι τόσο έξοχοι, τόσο σωστοί, τόσο υπέροχοι ως προς τη γονεϊκή τους ιδιότητα.

Ενίοτε, η ιδιότητα του καλού γονιού εξαργυρώνεται κιόλας. Στον κόσμο του Διαδικτύου και της επιδραστικότητάς του, όλα μπορούν να αποκτήσουν μία σχετική εμπορική αξία. Μαμάδες που, μόλις αποκτήσουν το βλαστάρι τους, στήνουν ένα σάιτ «για γονείς» που μπορεί να δημοσιεύει από συμβουλές, εξαιρετικά κοινότοπες ακόμη και για μένα που δεν έχω γίνει μάνα, έως συνταγές παιδικής μαγειρικής, κυρίως όμως κάνει διαφήμιση σε προϊόντα και υπηρεσίες. Αλλες που βγάζουν βιβλία (κι εγώ θυμάμαι εκείνο το «Αλλος παιδί δεν έκανε, μόνο η Μαριώ τον Γιάννη»). Μπαμπάδες που κάνουν έκθεση φωτογραφίας αποκλειστικά με πορτρέτα των παιδιών τους. Και άλλους που στήνουν εκθέσεις ζωγραφικής με τις μουντζούρες των παιδιών τους, πολύχρωμες, διασκεδαστικές, αλλά μουντζούρες.

Καλές λοιπόν οι οδηγίες χρήσης, καλά τα διαδικτυακά μανιφέστα του καλού γονιού, αλλά αν θεωρούμε το αυτονόητο ως επίτευγμα, κάτι έχουμε κάνει λάθος.

Η μεγάλη αμφιθυμία
Δώδεκα χρόνια τα δικά μου τα σχολικά. Και πάνω από σαράντα όσα μιλάω με πιτσιρικάδες (όχι «ημι» – κανονικούς, ολόκληρους) γι’ αυτήν την περίφημη πρώτη μέρα στο σχολείο. Μέρα χαράς ή «τα κεφάλια μέσα»; Επιστροφή στους φίλους ή στη βαριά σχολική ρουτίνα; Με το βάρος του τέλους του καλοκαιριού ή με την ανανέωση της καινούργιας σεζόν; Η μυρωδιά από τα καινούργια σχολικά αξεσουάρ μπορεί να σβήσει τη νωπή ακόμη ανάμνηση από τη «μυρωδιά» των διακοπών;

Νομίζω ότι πρόκειται για μια από τις πιο μεγάλες, τις πιο εμβληματικές αμφιθυμίες της ζωής μας.