ΗχοΔύναμα

Βλαντίμιρ Ασκενάζι: Οι πλήρεις σόλο ηχογραφήσεις στην DECCA, 89 CD

Από την πρώτη κιόλας ημέρα που ο Βλαντίμιρ Ασκενάζι βρέθηκε στη Δύση φεύγοντας από το ασφυκτικό γι’ αυτόν (όπως και για αμέτρητους άλλους) σοβιετικό καθεστώς, συνάρπασε το κοινό της, το οποίο παραμένει εξίσου πιστό στην τέχνη του μέχρι και σήμερα, ουσιαστικά δύο γενιές αργότερα. Στις έξι αυτές δεκαετίες καθιερώθηκε περίπου ως συνώνυμος συνθετών σαν τον Σοπέν και τον Ραχμάνινοφ, αλλά και ως κορυφαίος ερμηνευτής περίπου όλων των μεγάλων συνθετών από τον Μότσαρτ και μετά. Ο Μπαχ είχε έναν παράξενο κύκλο στην πορεία του Ασκενάζι: ξεκίνησε με αυτόν στο Λονδίνο, αλλά έμεινε έξω από τα κύρια ενδιαφέροντά του μέχρι τα τελευταία χρόνια της πορείας του και, κατά κάποιον τρόπο, κλείνει τώρα με τα βασικά του έργα την καριέρα του.

Επειτα από μία προ λίγων ετών έκδοση με όλες τις ηχογραφήσεις του σε κοντσέρτα, η DECCA επανέρχεται τώρα με μια ογκώδη συλλογή με όλες τις ηχογραφήσεις του Ασκενάζι για σόλο πιάνο. Φυσικά, οι περισσότεροι από τους γνώστες της τέχνης του δύσκολα θα έχουν αφήσει κάτι να τους έχει «ξεφύγει» όλα αυτά τα χρόνια, καθώς πρόκειται για έναν πιανίστα που το κοινό του μπορεί να μη διακρίνεται για τον «φανατισμό» που έχουν λ.χ. εκείνα του Ρίχτερ ή της Αργκεριχ, αλλά είναι κοινό εξαιρετικά σταθερό και προσηλωμένο σε αυτόν. Είναι ένα χαρακτηριστικό ως έναν βαθμό κάπως παράλληλο με τον τρόπο που και ο ίδιος προσεγγίζει τη μουσική: δεν είναι εύκολο να μιλήσεις εδώ για κάποια ιδιοφυΐα των μεγάλων στιγμών και των σπουδαίων εξάρσεων, όμως, αυτό κάθε άλλο παρά σημαίνει κάτι μειωτικό. Αντίθετα, ο Ασκενάζι, όπως ο Αράου, σε κάνει πολύ συχνά να σκέπτεσαι ότι η πραγματική ιδιοφυΐα του ερμηνευτή πιθανότατα κρύβεται στο να είναι τόσο συμπαγής υπηρέτης του έργου, που να μην ασχολείσαι με εκείνον παρά μόνον με αυτό όταν τον ακούς. Είναι κάτι εξαιρετικά δύσκολο, που απαιτεί πολύ υψηλή τεχνική και αισθητική, όπως και πνευματικό και μουσικό ήθος και αυτοπειθαρχία, καθώς και μία βαθιά συνείδηση αποστολής του ερμηνευτή. Ο Ασκενάζι πάντοτε, όλες αυτές τις δεκαετίες, έπεισε ότι όλα αυτά τα διαθέτει. Και ότι ουδέποτε έκανε μουσική για τον αυτοθαυμασμό του, κάτι που έχουν πράξει αμέτρητοι ομότεχνοί του, με απείρως πιο περιορισμένα προσόντα.

Κλασική έκδοση. Ολα τα παραπάνω, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι είχε την τύχη να δουλέψει με τους μηχανικούς της χρυσής περιόδου της DECCA, καθιστούν αυτή την έκδοση αναμφίβολα κλασική: η πιανιστική τέχνη του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς αυτόν.

Εξίσου, κατά κάποιον τρόπο, δεν μπορεί να νοηθεί και η ιστορία της μουσικής στα πλαίσια του Ψυχρού Πολέμου. Σε τέτοιο βαθμό, που ο ίδιος ο Χρουστσόφ αναφέρει την «υπόθεση Ασκενάζι» στα απομνημονεύματά του: όταν οι σοβιετικές Αρχές του επέτρεψαν, ύστερα από πολλές ταλαιπωρίες, να ταξιδέψει για να παίξει για πρώτη φορά στη Δύση, στο Λονδίνο, εκείνος εμφανίστηκε εν τέλει στη σοβιετική πρεσβεία της αγγλικής πρωτεύουσας και δήλωσε την πρόθεσή του να μην επιστρέψει στη Μόσχα. Το θέμα έφτασε μέχρι τον ίδιο τον Χρουστσόφ που, σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, Στάλιν, προέκρινε μία άλλη γραμμή: δεν θέλησε να τον… επικηρύξει, ούτε να του προκαλέσει αντίμετρα μέσα στη Ρωσία, για να μην τον εμφανίσει στα μάτια όλου το κόσμου ως εχθρό του σοβιετικού κράτους… Κι έτσι ήταν που ξεκίνησε αυτή η ανεπανάληπτη καριέρα, που το μεγαλύτερο τμήμα της αποτυπώνεται σε αυτήν εδώ την έκδοση…