Σε πρώτο πλάνο οι γυναίκες!

Ξεκινάμε με το «Εισιτήριο στον Παράδεισο» («Ticket to Ηeaven», ΗΠΑ, 2022) του Ολ Πάρκερ, ίσως όχι την καλύτερη ταινία της εβδομάδας, σίγουρα όμως την ελκυστικότερη για το ευρύ κοινό. Ενα ρομάντζο της παλιάς κοπής με ένα πολύ δυνατό πρωταγωνιστικό ζευγάρι, τον Τζορτζ Κλούνεϊ και την Τζούλια Ρόμπερτς και έναν πανέμορφο χώρο εξέλιξης της ιστορίας, το Μπαλί. Θα μπορούσες μάλιστα να πεις ότι οι Κλούνεϊ και Ρόμπερτς σκέφτηκαν να συνδυάσουν τις διακοπές τους με τη δουλειά παίζοντας σε αυτή την ταινία, η οποία από την αρχή ως το τέλος μοιάζει με τουριστικό διαφημιστικό του Μπαλί. Το σενάριο διακρίνεται από τη χαριτωμένη αφέλεια που το Χόλιγουντ λατρεύει σε αυτού του τύπου τις ταινίες: το χωρισμένο ζευγάρι που ενώνεται για να εμποδίσει τον γάμο της κόρης του, η οποία δείχνει αποφασισμένη να εγκαταλείψει μια καριέρα στη δικηγορία για να ζήσει τη ζωή του μεγάλου έρωτα και της ξεγνοιασιάς στο Μπαλί μαζί με έναν εκτροφέα φυκιών. Οι τσακωμοί διαρκείας των δύο γονέων που ανταλλάσσουν κακιούλες ανάμεσά τους σαν να παίζουν πινγκ πονγκ, δίνουν το τέμπο της ταινίας και από τους δύο σταρ η Ρόμπερτς κερδίζει στα σημεία γιατί ο Κλούνεϊ ίσως το παρακάνει με τις μούτες. Ωστόσο, η cool διάθεση όλων φαίνεται και ίσως αυτό να βοηθήσει το «Εισιτήριο στον Παράδεισο» να κόψει πολλά εισιτήρια στις αίθουσες.

Γαλλικές. Από τις τρεις καινούργιες γαλλικές ταινίες, η πιο σημαντική είναι το «Ολα πήγαν καλά» («Tout s’est bien passé», 2021) του Φρανσουά Οζόν, σκηνοθέτη εξαιρετικά παραγωγικού και ανήσυχου σε ό,τι αφορά την ποικιλία των θεμάτων των ταινιών του. Οι συνέπειες στον περίγυρο ενός ανθρώπου που όχι απλώς έχει αποφασίσει να θέσει τέλος της ζωής του, αλλά ζητά από την κόρη του να τον βοηθήσει να το κάνει, κινητοποιούν τα γρανάζια της ταινίας. Πολλά έχουν συμβάλει στην απόφασή του – η κατάσταση της υγείας του το σημαντικότερο. Ποια όμως θα μπορούσε να είναι η διαχείριση μιας τέτοιας κατάστασης από τους οικείους του; Από μόνη της μια τέτοια ιδέα, αναμφισβήτητα ακραία, ακόμα και μακάβρια αν και καθόλου απίθανη, προκαλεί την περιέργεια. Ενα ενδιαφέρον ερώτημα που ο Οζόν θέτει προσεκτικά (και με αρκετό χιούμορ) είναι όχι τόσο αν ο ηλικιωμένος πραγματικά πιστεύει αυτό που λέει ότι θέλει να κάνει, αλλά κατά πόσο η κόρη έχει πιθανότητες να τον μεταπείσει. Παράλληλα η ταινία με έναν κάθε άλλο παρά δυσάρεστο τρόπο, μας δίνει μια ιδέα για την περιπλοκότητα μιας τέτοιας απόφασης από τη στιγμή που στη χώρα αυτού που έχει αποφασίσει να τερματίσει τη ζωή του απαγορεύεται διά νόμου μια τέτοια πράξη. Υπάρχουν ολόκληρες «επιχειρήσεις θανάτου» που μπορούν να βοηθήσουν τον πελάτη τους να υλοποιήσει την επιθυμία του σε κάποια χώρα του εξωτερικού, αλλά και πάλι οι τεχνικές λεπτομέρειες είναι τεράστιες και μπορούν να… ταλαιπωρήσουν αφάνταστα αυτόν που απλώς θέλει να πεθάνει. Αν όλα τα παραπάνω δεν στηρίζονταν από πειστικές ερμηνείες, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι γκροτέσκο. Εδώ συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο διότι με έναν σχεδόν μαγικό τρόπο η χημεία ανάμεσα στη Σοφί Μαρσό που υποδύεται την κόρη και τον Αντρέ Ντισολιέ που παίζει τον πατέρα, λειτουργεί σαν το τέλειο γρανάζι της μηχανής της ταινίας. Αφήνοντας κατά μέρος τις ανάλαφρες κομεντί, η Μαρσό δοκιμάζεται σε έναν πραγματικά δραματικό ρόλο και πετυχαίνει διάνα, ενώ η εικόνα και μόνο του Ντισολιέ στον ρόλο του ηλικιωμένου που δεν θέλει να χάσει αυτό που τελικά του έχει μείνει, την αξιοπρέπεια, είναι με μια λέξη, αξέχαστη.

Ο έρωτας ενός παθιασμένου με τη δουλειά του ογκολόγου (Μελβίλ Πουπό) με μια μεγαλύτερή του κατά 30 ολόκληρα χρόνια καλοστεκούμενη γυναίκα (Φανί Αρντάν) βρίσκεται στην καρδιά της ιστορίας της ταινίας «Νεαροί εραστές» («Les jeunes amants», Γαλλία,  2021), που σκηνοθέτησε η Καρίν Ταρντιέ (η δημιουργός του επιτυχημένου «Για καλό και για κακό», 2017, όπου επίσης μια ανορθόδοξη ερωτική σχέση βρισκόταν σε πρώτο πλάνο). Με την παράξενη έλξη που νιώθει για αυτή τη γυναίκα, ο γιατρός θα λάβει καταλυτικές αποφάσεις με επιπτώσεις στην οικογένειά του (έχει μια σύζυγο που τον λατρεύει – Σεσίλ Ντε Φρανς – και δύο παιδιά). Είναι πολύ δύσκολο να μη σου περάσει από το μυαλό ότι ο γάμος του νυν πρωθυπουργού της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν με την κατά 25 χρόνια μεγαλύτερή του Μπριζίτ Τρονιέ δεν συνέβαλε κάπως ως «πηγή έμπνευσης» αυτής της ταινίας, όμως πέρα από αυτό, η Ταρντιέ χειρίζεται την ιστορία με ευγένεια και σεβασμό στα πρόσωπα, χωρίς να επιτρέψει τίποτα το εξεζητημένο να λειτουργήσει ως μπανανόφλουδα στο σενάριο. Αρντάν και Πουπό βρίσκονται σε καλή φόρμα, έχοντας προφανώς πιστέψει στο όραμα της σκηνοθέτριας. Δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό – ιδίως η Αρντάν σε μια πραγματικά γενναία ερμηνεία μέσω της οποίας δέχεται να «ξεγυμνώσει» τον εαυτό της.

Χαριτωμένη, ανάλαφρη, αλλά και με μια έντονη πολιτική χροιά λόγω των ταξικών διαθέσεών της, η ταινία «Χάρηκα που σας γνώρισα» («La pièce rapportée», 2021) του Αντονίν Περετζάτκο, τρίτη γαλλική αυτής της εβδομάδας, βρίσκει την ηθοποιό Ζοσιάν Μπαλασκό σε ένα τερέν που ως κωμικός ηθοποιός παίζει στα δάχτυλα. Υποδύεται την παρακμασμένη πάλαι ποτέ αριστοκράτισσα με το πληθωρικό ονοματεπώνυμο Αντελαΐντ Σατό Τετάρ – Ντιτ Λα Ρεν Μερ, η οποία δεν μπορεί να χωνέψει το γεγονός ότι ο γιος της (Φιλίπ Κατερίν) έχει ερωτευτεί μια υπάλληλο του μετρό (Αναΐς Ντεμουστιέ). Η ανάγκη της πεθεράς να απομακρύνει την ασήμαντη νύφη από τη ζωή του κανακάρη της τροφοδοτεί το βιτριολικό χιούμορ της ταινίας, στοιχείο του οποίου είναι και η απόφαση της πρώτης να προσλάβει έως και… ιδιωτικό ντετέκτιβ προκειμένου να αποδείξει ότι η απαράδεκτη μέλλουσα νύφη απατά τον γιο της. Με γνώμονα αυτό το χιούμορ, που μπορεί να κάνει ασυναγώνιστη την Μπαλασκό, η ταινία σε κερδίζει παρότι στην ουσία αναμοχλεύει ιδέες που οι κωμωδίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου έχουν χειριστεί με πολύ πιο ψυχαγωγικό τρόπο, αρκεί να θυμηθεί κανείς την Τασώ Καββαδία και τη Μαίρη Αρώνη σε ανάλογους ρόλους.

Από τη Φινλανδία. Εξαιρετικά δύσκολο μα και πολύ θαρραλέο το εγχείρημα που αποπειράθηκαν οι δημιουργοί της φινλανδικής ταινίας «Ο τυφλός που δεν ήθελε να δει τον Τιτανικό» («Sokea mies joka ei halunnut nähdä Titanicia», 2021). Σε όλη τη διάρκειά της, το μόνο πρόσωπο που βλέπουμε είναι αυτό του πρωταγωνιστή της, Πέτρι Ποϊκολάινεν, ο οποίος εκτός από παράλυτος, «καρφωμένος» σε αναπηρικό καροτσάκι είναι και τυφλός. Το πώς ο ήρωας του «Τυφλού» βρέθηκε στην κατάσταση που βλέπουμε δεν έχει καν σημασία μπροστά στο τώρα, την αφόρητη ζωή του την οποία προσπαθεί να ζήσει με μόνα του όπλα το χιούμορ και τις κινηματογραφοφιλικές αναφορές του. Ο άνθρωπος αυτός, τον οποίο ο φακός του σκηνοθέτη δεν αφήνει ποτέ έξω από το κάδρο, είναι ένας φανατικός σινεφίλ που κάνει διαρκώς αναφορές σε ταινίες είτε μιλώντας στο τηλέφωνο, είτε με τη νοσοκόμα του (την οποία παρομοιάζει με τη Μίζερι του Στίβεν Κινγκ), είτε ακόμα και με τους κακοποιούς που θέλουν να τον ληστέψουν. Από μόνη της αυτή η ιδέα μπορεί να προκαλέσει δυσφορία, να όμως που ο σκηνοθέτης Τέεμου Νίκι βρίσκει τον τρόπο να σε παγιδεύσει μέσα στον κόσμο της ταινίας και να δημιουργήσει συναίσθημα περίπου όπως είχε καταφέρει ο Στίβεν Νάιτ στην εξαιρετική ταινία «Locke», όπου το μόνο που βλέπουμε είναι ο Τομ Χάρντι να μιλά στο τηλέφωνο ενώ οδηγεί.

Επανεκδόσεις

•  Το «Ριφιφί» («Du rififi chez les hommes», Γαλλία, 1955) είναι η πρώτη ταινία που έπειτα από περίπου τέσσερα χρόνια ανεργίας ο Ζιλ Ντασέν γύρισε στη Γαλλία όπου είχε αυτοεξοριστεί αρνούμενος να δηλώσει τις πολιτικές πεποιθήσεις του. Αυτή η δημιουργική σιωπή του «έσπασε» με μια ταινία που επρόκειτο να γράψει ιστορία για τη… σιωπή της. Θέμα του «Ριφιφί», που πατά με σταθερότητα στα ίχνη του κλασικού αμερικανικού νουάρ, είναι η προσπάθεια μιας παρέας «τελειωμένων» κακοποιών (ανάμεσά τους οι Ζαν Σερβέ, Καρλ Μόνερ και ο ίδιος ο Ντασέν) να κάνουν την κλοπή της ζωής τους. Εκτός από το ότι ο τίτλος της ταινίας έγινε λέξη της καθομιλουμένης, το «Ριφιφί» περιέχει επίσης την πιο διάσημη σκηνή διάρρηξης του κινηματογράφου, το μεγαλείο της οποίας είναι ότι καθ’ όλη την εξέλιξή της, περίπου 25′ δεν ακούγεται ούτε μία λέξη από τους διαρρήκτες. «Μου φάνηκε κάτι απλό και εξαιρετικά λογικό» είχε πει ο Ντασέν για τη σύλληψη της σκηνής. «Οταν κάνεις μια διάρρηξη και είσαι επαγγελματίας όπως ήταν αυτοί οι άνθρωποι, δεν χρειάζεται να μιλήσεις. Κάνεις απλώς τη δουλειά σου με ησυχία και φεύγεις…».
• Το είχα γράψει τότε (2003) για το «Σπιρτόκουτο», το ξαναγράφω τώρα που η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους του Γιάννη Οικονομίδη ξαναβγαίνει στα σινεμά 20 χρόνια μετά την πρεμιέρα της: τέτοια γροθιά στο στομάχι από πρωτοεμφανιζόμενο έλληνα σκηνοθέτη, ομολογώ ότι δεν την περίμενα. Το «Σπιρτόκουτο» είναι η μουντζούρα μιας λαϊκής οικογένειας που δεν αντέχει τη ζωή της. Ο χώρος αμετακίνητος, τα δωμάτια ενός διαμερίσματος. O χρόνος, μία μόνο ημέρα που κι αυτή θαρρείς ότι είναι αμετακίνητη. Η μουσική απούσα. Από εκεί και πέρα φωνές, βρισιές, ουρλιαχτά, ιδρώτας, εκτόνωση, απόγνωση, μίσος, κυριολεκτικά ένας εφιάλτης τον οποίο ζουν με πάθος όλοι οι ηθοποιοί δίνοντας κυριολεκτικά απίστευτες ερμηνείες (Ερρίκος Λίτσης, Ελένη Κοκκίδου, Κώστας Ξυκομηνός, Σταύρος Γιαγκούλης). Είναι το filp side του χαζοχαρούμενου ελληνικού οικογενειακού sitcom, αλλά και μια άσκηση στον Ινγκμαρ Μπέργκμαν και τον Εϊμπελ Φεράρα ταυτοχρόνως.

Προβάλλεται επίσης σε επανέκδοση η κλασική ινδική ταινία «Η μοναχική σύζυγος» («Chaarulatha», Ινδία, 1964) του Σατγιαζίτ Ρέι, ενώ στις νέες ταινίες υπάρχουν και τα κινούμενα σχέδια «Η DC λεγεώνα από τα σούπερ κατοικίδια» («DC League of Super-Pets», 2022).