Η νέα… Μάργκαρετ Θάτσερ στην Ντάουνινγκ Στριτ 10

Η Λιζ Τρας, όπως άλλωστε αναμενόταν με βάση όλες τις δημοσκοπήσεις, είναι η νέα ηγέτις των Συντηρητικών και πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου. Τα τελικά αποτελέσματα της εσωκομματικής ψηφοφορίας (ξεκίνησε στις αρχές Αυγούστου και ολοκληρώθηκε την Παρασκευή), τα οποία ανακοινώθηκαν χθες το μεσημέρι, έδειξαν ότι η επίδοξη διάδοχος της Μάργκαρετ Θάτσερ (στην οποία πάντως παραπέμπει ελάχιστα) επικράτησε καθαρά – αν και με μικρότερη διαφορά σε σύγκριση τόσο με τις προβλέψεις των δημοσκόπων όσο και με όλους τους προκατόχους της από το 2001, οπότε καθιερώθηκε η συγκεκριμένη διαδικασία: συγκέντρωσε 81.326 ψήφους και ποσοστό 57,4% έναντι 60.399 ψήφων και 42,6% του Ρίσι Σούνακ – ο οποίος αρχικά θεωρούνταν το μεγάλο φαβορί, όμως τελικώς τιμωρήθηκε για τις επιλογές του.

Ο πρώτος ο οποίος έσπευσε να τη συγχαρεί και να ζητήσει από το σύνολο των Τόρις να τη στηρίξουν ήταν ο Μπόρις Τζόνσον. «Γνωρίζω ότι έχει το σωστό σχέδιο για να αντιμετωπίσει το κόστος διαβίωσης, να συσπειρώσει το κόμμα μας και να συνεχίσει τη μεγάλη προσπάθεια προκειμένου να ενωθεί και να ενισχυθεί η χώρα μας. Τώρα είναι η στιγμή για όλους τους Συντηρητικούς να στρατευθούν στο πλευρό της 100%» είπε χαρακτηριστικά ο παραιτηθείς πρωθυπουργός – έχοντας συνείδηση βεβαίως ότι είναι πολλοί εκείνοι που θεωρούν πως η μέχρι χθες υπουργός Εξωτερικών θα συνεχίσει πιστά την πολιτική του στα περισσότερα επίπεδα.

Στο κάλεσμά του δε έσπευσε να ανταποκριθεί άμεσα ο ηττηθείς της αναμέτρησης. «Είναι σωστό να ενωθούμε πίσω από τη νέα πρωθυπουργό αυτή τη στιγμή, καθώς θα οδηγεί τη χώρα εν μέσω δύσκολων καιρών» δήλωσε ο Σούνακ – έστω και εάν στη διάρκεια της μεταξύ τους αναμέτρησης είχε παρουσιάσει ένα διαφορετικό μοντέλο αντιμετώπισης της κρίσης.

Αργά χθες, η Πρίτι Πατέλ ανακοίνωσε πως θα παραιτηθεί από τη θέση της υπουργού Εσωτερικών όταν αναλάβει επισήμως την πρωθυπουργία της Βρετανίας η Λιζ Τρας.

Χωρίς περίοδο ανοχής. Το σίγουρο, σε κάθε περίπτωση, είναι ότι η Τρας – της οποίας τις δυνατότητες αμφισβητούν αρκετοί, ενώ το 52% του συνόλου των Βρετανών θεωρεί ότι θα είναι μια «κακή» ή «πολύ κακή» πρωθυπουργός – δεν θα έχει περίοδο χάριτος. Σύμφωνα μάλιστα με δημοσκόπηση της YouGov, μόνο ένας στους επτά Βρετανούς θεωρεί πως η Τρας θα είναι καλύτερη πρωθυπουργός από τον Μπόρις Τζόνσον, ενώ ένας στους τέσσερις θεωρεί πως θα είναι χειρότερη.

«Η Λιζ Τρας μπορεί να απολαύσει τις επόμενες 48 ώρες. Μπορεί να είναι οι καλύτερες της πρωθυπουργίας της. Είναι δύσκολο να σκεφτούμε πολλούς νέους πρωθυπουργούς που βρίσκονται αντιμέτωποι με τόσο πολλές κρίσεις ταυτόχρονα από την πρώτη ημέρα» έγραψε χαρακτηριστικά στους «Financial Times» ο Ρόμπερτ Σρίμσλεϊ.

Η ίδια θα βρεθεί άλλωστε μπροστά σε μια «εικόνα της οικονομίας που προκαλεί τρόμο», σύμφωνα με την έκφραση των «New York Times», την οποία συμμερίζονται πολλοί ειδικοί και πολιτικοί, φίλοι και αντίπαλοι. Τα στοιχεία, από την πλευρά τους, το επιβεβαιώνουν, όπως άλλωστε κάνει και η πτωτική πορεία της αγγλικής στερλίνας, ενώ η Τράπεζα της Αγγλίας προβλέπει ότι θα ξεκινήσει σύντομα μια μακρά και βαθιά ύφεση.

Για του λόγου το αληθές, ο πληθωρισμός «έτρεξε» τον Αύγουστο με τον υψηλότερο ρυθμό των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών, ξεπερνώντας το 10%, το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών θα μειωθεί φέτος σε ποσοστό που δεν έχει καταγραφεί ποτέ άλλοτε μετά τη δεκαετία του ’60, ενώ το κόστος της ενέργειας κυριολεκτικά «δαγκώνει». Για του λόγου το αληθές, παρά το ανώτατο όριο που έχει επιβάλει η κυβέρνηση Τζόνσον στα οικιακά τιμολόγια, τον Οκτώβριο, αυτό αναμένεται να αυξηθεί κατά 80% και έτσι το μέσο ετήσιο κόστος για κάθε νοικοκυριό θα ξεπεράσει τις 3.500 στερλίνες, προτού εκτιναχθεί στις 6.000 εντός του 2023.

Κοινωνικές αναταράξεις. Η κατάσταση αυτή έχει ήδη ως αποτέλεσμα, όπως είναι φυσικό, να προκαλούνται κοινωνικές αναταράξεις, οι οποίες είναι πιθανό ότι θα πολλαπλασιαστούν το επόμενο διάστημα. Δεν είναι τυχαίο ότι στη χώρα πραγματοποιείται πρωτόγνωρα μεγάλος αριθμός απεργιακών κινητοποιήσεων, με βασικό αίτημα την αναπροσαρμογή στους μισθούς και το πάγωμα των τιμολογίων της ενέργειας, με αρκετούς κλάδους να εισέρχονται στον «χορό»: λιμενεργάτες και οδηγοί αμαξοστοιχιών, νοσηλευτές και εκπαιδευτικοί, προσωπικό ταχυδρομείων και εργαζόμενοι στα αεροδρόμια και άλλοι.

Ο δρόμος λοιπόν κάθε άλλο παρά στρωμένος με ροδοπέταλα είναι, τουλάχιστον σε επίπεδο οικονομίας, απειλώντας να υπονομεύσει περαιτέρω το «αφήγημα» που περιέγραψαν ο Τζόνσον και οι υπέρμαχοι του Brexit. Και αυτό παρά το γεγονός ότι η ίδια ισχυρίστηκε πολλάκις, στην επινίκια ομιλία της, ότι «θα πετύχουμε», υποσχόμενη έναν «θρίαμβο» στις εκλογές του 2024, καθώς και ένα μείγμα πολιτικής που για πολλούς φαντάζει ευθέως αντιφατικό: ένα μεγάλο «πακέτο» ανακούφισης των Βρετανών από την ενεργειακή κρίση, που θα φτάνει ή και θα ξεπερνά τα 100 δισ. στερλίνες, παράλληλα με γενναίες φοροελαφρύνσεις.

Υπάρχει πάντως και ένα επίπεδο στο οποίο δεν αναμένονται ούτε μεγάλες αλλαγές ούτε εκπλήξεις. Πρόκειται βεβαίως για την εξωτερική πολιτική, όπου η Τρας προτίθεται να συνεχίσει στη γραμμή του προκατόχου της. Το επιβεβαιώνει και η αντίδραση της Μόσχας, όπου η Τρας ποτέ δεν υπήρξε συμπαθής ούτε αναγνωρίστηκε ουσιαστικά ως συνομιλήτρια. Ενδεικτικά, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, έσπευσε να δηλώσει, προτού καν ανακοινωθεί το επίσημο αποτέλεσμα της ψηφοφορίας στους Τόρις, ότι τα πράγματα στις διμερείς σχέσεις θα μπορούσαν να γίνουν ακόμα χειρότερα στο άμεσο μέλλον.