Τι θα αλλάξει η διάδοχος του Μπόρις;

Σε δύο εικοσιτετράωρα, εφόσον δεν διαψευστούν παταγωδώς οι δημοσκοπήσεις και οι εκτιμήσεις των πολιτικών σχολιαστών και των ΜΜΕ, η Βρετανία θα αποκτήσει την τρίτη γυναίκα πρωθυπουργό της. Η Λιζ Τρας θα διαδεχθεί τον Μπόρις Τζόνσον στην αρχηγία των Συντηρητικών και στο τιμόνι της χώρας σε μία ιδιαιτέρως κρίσιμη καμπή: οι πρώτοι αντιμετωπίζουν την ισχυρή πιθανότητα εκλογικής ήττας έπειτα από δώδεκα χρόνια στην εξουσία και η δεύτερη βρίσκεται αντιμέτωπη με τη χειρότερη κρίση κόστους διαβίωσης των τελευταίων πενήντα ετών. Η ύφεση βρίσκεται προ των πυλών, οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός θα σκαρφαλώσει στο 18% τον ερχόμενο Ιανουάριο και οι καταναλωτές θα παραλάβουν σύντομα τους λογαριασμούς ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου φουσκωμένους κατά έως 80%. Επιπλέον, το καλοκαίρι η Βρετανία βρέθηκε σε απεργιακό κλοιό, κυρίως στις συγκοινωνίες, ενώ απεργίες σχεδιάζουν εργαζόμενοι σε διάφορους άλλους κλάδους. Η 47χρονη υπουργός Εξωτερικών υπόσχεται ότι έχει τις λύσεις για όλα τα προβλήματα και αυτοαποκαλείται «υποψήφια της αλλαγής». Τι θα αλλάξει (ή δεν θα αλλάξει) στη Βρετανία με την Τρας ένοικο στον αριθμό 10 της Ντάουνινγκ Στριτ;

1. Ενέργεια. Η τρέχουσα ενεργειακή κρίση θα οδηγήσει, από τον Οκτώβριο, σε δραματική αύξηση των ετήσιων λογαριασμών ρεύματος και αερίου στις 3.549 στερλίνες για ένα μέσο νοικοκυριό. Ο πρώην πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν ζήτησε από την κυβέρνηση να κρατικοποιήσει προσωρινά τους παρόχους ενέργειας. Ο ηγέτης των Εργατικών Κιρ Στάρμερ πρότεινε «πάγωμα» των τιμών για τουλάχιστον έξι μήνες, με την κυβέρνηση να πληρώνει τη διαφορά (παρέμβαση που θα κόστιζε 29 δισ. στερλίνες). Η Τρας απορρίπτει αμφότερες τις προτάσεις, υποστηρίζοντας ότι οι περικοπές φόρων που σχεδιάζει θα δώσουν λύση στο πρόβλημα. Επιπλέον, φιλοδοξεί να εγκρίνει έως 130 νέες άδειες για γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρεια Θάλασσα. Στο πλαίσιο ενός σχεδίου που εκπόνησε για τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας της Βρετανίας, επιδιώκει να εξασφαλίσει περισσότερο φυσικό αέριο από τη Νορβηγία, μεγιστοποιώντας παράλληλα την εγχώρια παραγωγή. Ωστόσο, το εν λόγω σχέδιο είναι απίθανο να μειώσει τις τιμές στο άμεσο μέλλον.

2. Φορολόγηση. Η κυβέρνηση της Τρας θα συντάξει έκτακτο προϋπολογισμό και θα αναθεωρήσει τις κρατικές δαπάνες. Οπως έχει ήδη ανακοινώσει, θα καταργήσει την αύξηση 1,25% στις ασφαλιστικές εισφορές και θα ακυρώσει την προγραμματισμένη αύξηση του εταιρικού φόρου από 19% σε 25% τις οποίες επέβαλε, ως υπουργός Οικονομικών, ο ανθυποψήφιός της Ρίσι Σούνακ. Παράλληλα, θα «παγώσει» προσωρινά τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές εισφορές (γνωστές ως «πράσινο χαράτσι») που περιλαμβάνονται στους λογαριασμούς ρεύματος και δεν θα επιβάλει νέους φόρους στα ανθυγιεινά τρόφιμα. Ωστόσο, ο προϋπολογισμός δεν θα λάβει υπόψη, ως είθισται, τις προβλέψεις του Γραφείου Ευθύνης Προϋπολογισμού (OBR). Οικονομολόγοι και πολιτικοί της αντίπαλοι προειδοποιούν ότι τα σχέδιά της θα οδηγήσουν σε ακόμη υψηλότερο πληθωρισμό και αύξηση των επιτοκίων. «Οι καιροί θα είναι δύσκολοι, αλλά ξέρω ότι μπορώ να θέσω τη χώρα σε ανοδική τροχιά μέχρι το 2024», ισχυρίζεται εκείνη.

3. Μετανάστευση. Η Τρας υποστηρίζει με πάθος το αμφιλεγόμενο – και κατά πολλούς ανήθικο – σχέδιο της κυβέρνησης Τζόνσον για απέλαση προσφύγων και αιτούντων άσυλο στη Ρουάντα. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα προϋπολογισμού 120 εκατ. στερλινών το οποίο έχει στόχο να αποτρέψει τους μετανάστες να διασχίζουν τη Μάγχη με βάρκες. Η επόμενη πρωθυπουργός προτίθεται να το επεκτείνει σε άλλες χώρες, παρά τις σφοδρές επικρίσεις και τις νομικές προκλήσεις που εγείρονται, υποστηρίζοντας ότι το επίμαχο σχέδιο «μας επιτρέπει να πάρουμε τον έλεγχο των συνόρων μας». Παράλληλα, όμως, σχεδιάζει να επεκτείνει προσωρινά το πρόγραμμα εποχικών εργαζομένων από το εξωτερικό προκειμένου να καλυφθούν κενά στον αγροτικό τομέα και στον εφοδιασμό.

4. Απεργίες. Η πρωθυπουργία της Τρας συμπίπτει με μια περίοδο απεργιακού μπαράζ στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα με μισθολογικά αιτήματα. Τα συνδικάτα την κατηγορούν ότι σχεδιάζει οργανωμένη επίθεση στον συνδικαλισμό και στα εργασιακά δικαιώματα, επιχειρώντας να καταστήσει πιο δύσκολη την πραγματοποίηση απεργιών των δημοσίων υπαλλήλων και να αυξήσει στο 50% (από 40% σήμερα) το ποσοστό των εργαζομένων που απαιτείται για να αποφασιστεί μία απεργία. Επίσης, η ελάχιστη περίοδος προειδοποίησης για προκήρυξη απεργίας θα αυξηθεί από δύο εβδομάδες σε έναν μήνα, ενώ τα συνδικάτα δεν θα μπορούν να απεργούν όσες φορές θέλουν, καθώς ο αριθμός των ημερών απεργίας θα περιορίζεται διά νόμου.

5. Διεθνής πολιτική. Η μελλοντική πρωθυπουργός έχει δεσμευθεί να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 3% του ΑΕΠ έως το 2030. Επιπλέον, εξήγγειλε ότι η Βρετανία θα παράσχει περισσότερα όπλα και ανθρωπιστική βοήθεια στην Ουκρανία και θα «επικαιροποιήσει» την εξωτερική πολιτική της χώρας στην οποία θα συμπεριλάβει πιο σκληρή γλώσσα έναντι του Κρεμλίνου. Επίσης, για πρώτη φορά η Κίνα θα χαρακτηριστεί «απειλή» για την εθνική ασφάλεια της Βρετανίας. Παράλληλα, έως το 2023 σκοπεύει να καταργήσει όλους τους εναπομείναντες νόμους της Ευρωπαϊκής Ενωσης που εξακολουθούν να ισχύουν στη χώρα, προωθώντας περαιτέρω ρυθμιστική απόκλιση από το μπλοκ των 27.

6. Ανεξαρτησία Σκωτίας. Η Τρας έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να εγκρίνει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Σκωτίας, το οποίο μεθοδεύει η τοπική πρωθυπουργός Νίκολα Στέρτζον. Ωστόσο, η ρητορική της ενδέχεται να φουντώσει το κίνημα της απόσχισης. Η πρόσφατη δήλωσή της ότι «θα αγνοήσει» τη Στέρτζον προκάλεσε κύμα οργής στη Σκωτία (όχι μόνο μεταξύ των οπαδών του κυβερνώντος SNP), ενώ οι δημοσκοπήσεις καταδεικνύουν ότι είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής μεταξύ των Σκωτσέζων.