Η απειλή της Ακροδεξιάς ξανά πάνω από την Ευρώπη

Στα νότια προάστια της Στοκχόλμης, εθελοντές του κυβερνώντος Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος χτυπούν τις πόρτες με μια εικόνα του όχι-και-τόσο-μυστικού όπλου τους σταμπαρισμένη πάνω στα μπλουζάκια τους: πρόκειται για την πρωθυπουργό της χώρας, τη Μαγκνταλένα Αντερσον. Οκτώ χρόνια αφότου ανήλθε η Κεντροαριστερά στην εξουσία, αλλά μόλις εννέα μήνες αφότου ανέλαβε η Αντερσον την πρωθυπουργία μέσα σε χαοτικές συνθήκες, οι Σοσιαλδημοκράτες ποντάρουν στην προσωπική απήχηση αυτής της 55χρονης οικονομολόγου, η οποία είχε διατελέσει υπουργός Οικονομικών της Σουηδίας από το 2014 έως το 2021, προκειμένου να παραμείνουν στα ηνία μετά τις εκλογές της 11ης Σεπτεμβρίου. Γιατί λόγοι να ανησυχούν, υπάρχουν – ο κυριότερος ανάμεσά τους ακούει στο όνομα Τζίμι Ακεσον, ο 43χρονος ηγέτης των Σουηδών Δημοκρατών, του ακροδεξιού σχηματισμού που είναι σήμερα, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα της χώρας.

Σύμφωνα με τη «δημοσκόπηση των δημοσκοπήσεων» του Politico, οι Σοσιαλδημοκράτες συγκεντρώνουν στην πρόθεση ψήφου 29%, έναντι 20% υπέρ των Σουηδών Δημοκρατών, οι οποίοι εισήλθαν για πρώτη φορά στο σουηδικό κοινοβούλιο το 2010 με ένα 5,7% των ψήφων και απέσπασαν στις προηγούμενες βουλευτικές εκλογές, το 2018, το 17,5% των ψήφων. Τότε ήταν τρίτο κόμμα, πίσω από τους συντηρητικούς Μετριοπαθείς του Ουλφ Κρίστερσον. Αλλά έχουν αλλάξει πλέον θέσεις, οι Μετριοπαθείς συγκεντρώνουν στην πρόθεση ψήφου ένα 18%. Μεγαλύτερη σημασία, σε κάθε περίπτωση, έχουν τα ποσοστά που συγκεντρώνουν αθροιστικά το κεντροαριστερό και το δεξιό μπλοκ: δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα έδειξε αυτό το τελευταίο, την πιθανή συμμαχία συντηρητικών, φιλελεύθερων, Χριστιανοδημοκρατών και Σουηδών Δημοκρατών, να έχει αποκτήσει βραχύ προβάδισμα έναντι της κυβερνώσας συμμαχίας, που περιλαμβάνει τους Σοσιαλδημοκράτες, τους Πράσινους, το Κόμμα Κέντρου και το Αριστερό Κόμμα. Μέχρι πρότινος, βέβαια, τα υπόλοιπα κόμματα της Δεξιάς διακήρυτταν πως δεν θα συνεργάζονταν ποτέ με την Ακροδεξιά. Αλλά αυτό το «ρεπουμπλικανικό μέτωπο» έχει πια διαρραγεί.

Διερράγη πρώτα σε τοπικό επίπεδο – και προ δεκαημέρου τα τέσσερα κόμματα έφτασαν να πραγματοποιήσουν κοινή προεκλογική εκστρατεία υπέρ της αναζωογόνησης του τομέα της πυρηνικής ενέργειας, σε μια περίοδο που οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος σπάνε ρεκόρ στο σκανδιναβικό βασίλειο. Οπως λέει χαρακτηριστικά στη «Le Monde» ο Γιόνας Χίνφορς, «οι Χριστιανοδημοκράτες δεν διστάζουν να πουν πως δεν έχουν πολλές κοινές απόψεις με τους Σουηδούς Δημοκράτες, αλλά ότι δεν έχουν άλλη επιλογή, ενώ οι συντηρητικοί δικαιολογούνται λέγοντας πως οι Σουηδοί Δημοκράτες άλλαξαν». Οπως πολλά ακόμα ακροδεξιά κόμματα ανά την Ευρώπη, έτσι και αυτό προσπαθεί τα τελευταία χρόνια να απαλύνει την εικόνα του. «Οι σημερινοί Σουηδοί Δημοκράτες είναι κάτι διαφορετικό από το κόμμα που ιδρύθηκε πριν από 30 χρόνια», διαβεβαίωσε πρόσφατα ο Ακεσον το πρακτορείο Ασοσιέιτεντ Πρες. Παραμένουν ωστόσο ένα σκληρά αντιμεταναστευτικό, κατ’ ουσίαν ρατσιστικό, καθώς και σκληρό έναντι της εγκληματικότητας, κόμμα. Και η ανασφάλεια είναι το κυρίαρχο θέμα στη σουηδική προεκλογική εκστρατεία, κυριαρχεί όλων των υπολοίπων, και των τιμών της ενέργειας, και του πολέμου στην Ουκρανία.

Διότι από τις αρχές του έτους έχουν ήδη χάσει τη ζωή τους 47 άνθρωποι σε περισσότερα από 250 περιστατικά με πυροβολισμούς ανάμεσα σε αντίπαλες συμμορίες. Είναι ίσως το πιο τρωτό σημείο της Αντερσον. Το κόμμα της βρίσκεται οκτώ χρόνια στην εξουσία. Από την άλλη, η ίδια παραμένει ένα φρέσκο πρόσωπο. «Είναι προφανές σε όλους πως η Σουηδία έχει προβλήματα» δήλωσε την Πέμπτη, αποκαλύπτοντας ένα μανιφέστο που επικεντρωνόταν, σε ασυνήθιστο για τους Σοσιαλδημοκράτες βαθμό, στην αντιμετώπιση της εγκληματικότητας και του κοινωνικού αποκλεισμού.

«Είναι πιο δημοφιλής από το κόμμα της. Είναι πιο δημοφιλής από τους αντιπάλους της. Μετά την COVID και τον πόλεμο στην Ουκρανία, η ηγεσία έχει μεγαλύτερη σημασία από ό,τι πριν από τέσσερα χρόνια» διαβεβαίωσε τους «Financial Times» η Καταρίνα Πιάτσολα, μία από τις εθελόντριες που χτυπούν πόρτες αυτές τις μέρες στη νότια Στοκχόλμη, με τη φωτογραφία της πρωθυπουργού και το σύνθημα «Ψηφίζω τη Μανταλένα» στην μπλούζα τους. Η δημοτικότητα της Αντερσον ξεπερνάει το 56%, έναντι μόλις 33% υπέρ του βασικού αντιπάλου της, του Ουλφ Κρίστερσον, και 27% υπέρ του ακροδεξιού Τζίμι Ακεσον. Η Αντερσον πιστώνεται, μεταξύ άλλων, την απόφαση να αιτηθεί η Σουηδία, στα χνάρια της Φινλανδίας, την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, βάζοντας τέλος σε 200 χρόνια σουηδικής ουδετερότητας. Ενα θέμα που θα μπορούσε να διχάσει, και μπορεί πάντα να διχάσει το κόμμα της, δεδομένου του «πολέμου» που κάνει η Τουρκία στη χώρα και των αξιώσεων που εγείρει, προκάλεσε όμως έναν συλλογικό αναστεναγμό ανακούφισης μεταξύ των Σουηδών.

Θα παραμείνει λοιπόν στον θώκο της η δημοφιλέστατη σουηδή πρωθυπουργός; Το 2018 χρειάστηκαν τέσσερις μήνες προκειμένου να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση, υπό τον Σοσιαλδημοκράτη Στεφάν Λεβέν τότε. Αυτή τη φορά ο χρόνος πιέζει: την 1η Ιανουαρίου η Σουηδία αναλαμβάνει την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.