1922, Καμπανέλλης και ρατσισμός στο Φεστιβάλ Βιβλίου

Ανοίγει σήμερα τις πύλες του στο Ζάππειο το 50ό Φεστιβάλ Βιβλίου που θα λειτουργήσει έως τις 18 του μήνα και θα φιλοξενήσει περίπου 200 εκδοτικούς οίκους για να παρουσιάσουν παλιότερες και νεότερες κυκλοφορίες τους. Ακόμα, ειδικά περίπτερα θα έχουν πολιτιστικοί οργανισμοί, πρεσβείες και ενώσεις που δραστηριοποιούνται στον λογοτεχνικό χώρο. Η φετινή διοργάνωση, που χαρακτηρίζεται από τις περισσότερες συμμετοχές εκδοτών και συγγραφέων από κάθε άλλη χρονιά, θα έχει επετειακό αέρα, τιμώντας τον μισό αιώνα παρουσίας της.

Τον βασικό κορμό, ωστόσο, των εκδηλώσεων αποτελούν τρία αφιερώματα. Το κεντρικό αφιέρωμα σχετίζεται με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή για το οποίο το φεστιβάλ φιλοξενεί στον χώρο του μια σειρά δράσεων γύρω από την Καταστροφή ως στοιχείο ταυτότητας στην Ελλάδα του σήμερα, με τη συμμετοχή έγκριτων ομιλητών και πολιτιστικών φορέων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η συζήτηση που διοργανώνουν οι εκδόσεις Κέδρος με αφορμή το έργο παλαιότερων και σύγχρονων δημιουργών (Διδώ Σωτηρίου, Στρατής Δούκας, Λίμπυ Τατά Αρσέλ κ.ά.) που ζωντανεύουν τη ζωή του μικρασιατικού ελληνισμού πριν και μετά το 1922. Ομιλητές είναι οι Ερασμία – Λουίζα Σταυροπούλου (ομότιμη καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας ΕΚΠΑ, συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας), Ευάγγελος Μαυρουδής (συγγραφέας της τριλογίας «Επιστροφή στη Σμύρνη») και Soloup (δημιουργός του graphic novel «Αϊβαλί»). Ενδιαφέρον επίσης έχει η ομιλία «1922: Ιστορία και Λογοτεχνία» με ομιλητές τους Ερη Σταυροπούλου (ομότιμη καθηγήτρια ΝΕ Φιλολογίας ΕΚΠΑ), Αγγέλα Καστρινάκη (καθηγήτρια Φιλολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης) και Δημήτρη Σωτηρόπουλο (καθηγητή Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου), αλλά και η ομιλία «Η Μικρασιατική Εκστρατεία μέσα από το Φωτογραφικό Αρχείο του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου» με την Ανδρονίκη Μαρκασιώτη (επιμελήτρια Φωτογραφικού Αρχείου Εθνικού Ιστορικού Μουσείου). Η Πανελλήνια Ενωση Λογοτεχνών επιμελήθηκε το «Αφιέρωμα στη Σμύρνη. Η πολιτιστική επέκταση του Ελληνισμού στα 100 χρόνια αναδημιουργίας από τη Μικρασιατική Καταστροφή», μια μουσική, ποιητική και λογοτεχνική εκδήλωση. Ενα σπονδυλωτό πρόγραμμα που περιλαμβάνει αφήγηση, δρώμενα, χορό και τραγούδι είναι το «Σμιγάδι / Θύαμις “Διαμάντι είσαι πόλη μου κι η Σμύρνη”» όπου με όχημα τη μνήμη και τη δημιουργική φαντασία ζωντανεύουν αλησμόνητες πατρίδες της Μικρασίας.

Το δεύτερο αφιέρωμα αφορά στη συμπλήρωση 10 χρόνων από τον θάνατο του Ιάκωβου Καμπανέλλη όπου το φεστιβάλ θυμάται τη μεγάλη συμβολή του ακαδημαϊκού, θεατρικού συγγραφέα. Κάποιες από τις εκδηλώσεις είναι οι ομιλίες «Ιάκωβος Καμπανέλλης: ο πρωτοπόρος του σύγχρονου θεάτρου» του Γιώργου Πεφάνη (καθηγητής Τμήματος Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ), «Προσεγγίσεις στο κινηματογραφικό έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη» της Ιωάννας Αθανασάτου (ιστορικός κινηματογράφου, διδάσκουσα στο ΕΑΠ και ΕΚΠΑ) και «Η μορφή του ξένου στη δραματουργία του Ιάκωβου Καμπανέλλη» της Μαριαλένης Σολδάτου (θεατρολόγος, υποψήφια διδάκτωρ Τμήματος Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ).

Το τελευταίο αφιέρωμα έχει θέμα τη διαφορετικότητα και τον ρατσισμό στις σύγχρονες εκφάνσεις του κι έρχεται ως απάντηση του φεστιβάλ στα «σημεία των καιρών». Εδώ, ειδικοί ψυχολόγοι και παιδαγωγοί παίρνουν τον λόγο για να αναλύσουν το ζήτημα. Χαρακτηριστική είναι η συζήτηση που διοργανώνουν οι Εκδόσεις Καπόν γύρω από τον ρατσισμό και τη διαφορετικότητα, με έμφαση στον αντισημιτισμό. Εδώ, συμμετέχουν οι Καρίνα Λάμψα (δημοσιογράφος και συγγραφέας), Βάνα Νικολαΐδου – Κυριανίδου (καθηγήτρια Πολιτικής Φιλοσοφίας ΕΚΠΑ), Κατερίνα Οικονομάκου (δημοσιογράφος και συγγραφέας) με  συντονιστή τον Βίκτορα Ελιέζερ. Αντίστοιχα και η ομιλία «Διαφορετικότητα και ρατσισμός στην καθημερινότητά μας», την οποία θα δώσει η Μαρία Κοκκίνου – Κλάδη (διδάσκουσα Παντείου) αλλά και εκείνη του Ρόμπερτ Μέλλον (καθηγητής Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου) «Ρατσισμός υπό το πρίσμα της θετικής επιστήμης της συμπεριφοράς».

ΕΚΤΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΩΝ. Σύγχρονα ζητήματα θίγει η εκδήλωση για το #BookTok. Αποτελεί έναν χώρο μέσα στην πλατφόρμα του TikTok όπου όσοι αγαπούν το βιβλίο, μιλούν γι’ αυτά και μοιράζονται απόψεις. Μέχρι στιγμής έχει πάνω από 61,9 δισεκατομμύρια views σε χιλιάδες βίντεο. Η συζήτηση θα αναφερθεί στο πώς οι πλατφόρμες μπορούν να προωθήσουν το βιβλίο στο ευρύτερο κοινό. Εδώ θα συναντηθούν οι Τζιάκομο Λεβ Μανχάιμερ (Head of Government Relations and Public Policy της ΝΑ Ευρώπης για το TikTok), Γρηγόρης Πλαστάρας (Εκδόσεις Οταν, πρόεδρος του ΔΣ του Συνδέσμου Εκδοτών Βιβλίου), Αθηνά Σοκόλη (Εκδόσεις Σοκόλη), Λευτέρης Κυριόπουλος (Εκδόσεις Γιαλλελή) και Αννυ Ραγιά (Εκδόσεις Μέλισσα). Η πρεσβεία της Γεωργίας διοργανώνει την παρουσίαση του μυθιστορήματος «Ολοι πεθαίνουν σ’ αυτό το μυθιστόρημα» του Ανταμασβίλι Μπέκα. Την ελληνική έκδοση θα συστήσει στο κοινό ο σκηνοθέτης Μιχαήλ Μαρμαρινός.

Το Φεστιβάλ διοργανώνεται από τον Σύνδεσμο Εκδοτών Βιβλίου και το υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων, το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, το Εθνικό Θέατρο, το Θέατρο Τέχνης Κάρολου Κουν και το Αθηναϊκό Καλλιτεχνικό Δίκτυο, υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, του Δήμου Αθηναίων, του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού και του Εμπορικού Επιμελητηρίου Αθηνών.