Arcana Imperii{CR}(τα μυστικά {LF}της αυτοκρατορίας)

Η έως σήμερα εξέλιξη της υπόθεσης των υποκλοπών εμφανίζει παράδοξα και προκαλεί απορίες. Ολοι ζητούν τη διαλεύκανσή της, ωστόσο ζήτημα διαλεύκανσης τίθεται όταν κάτι δεν είναι γνωστό. Ο λόγος της παρακολούθησης είναι γνωστός στην εκτελεστική εξουσία, η οποία είναι σε θέση να γνωρίζει αν συνέτρεξε αποχρών λόγος εθνικής ασφάλειας για την παρακολούθηση ευρωβουλευτή. Και αν αυτός ο λόγος ήταν άσχετος με τα βουλευτικά του καθήκοντα, στο πλαίσιο των οποίων ο βουλευτής απολαμβάνει απεριόριστο δικαίωμα γνώμης. Από την άλλη πλευρά, έχει ήδη καμφθεί μερικώς το απόρρητο, καθώς όλοι γνωρίζουμε, από την ίδια την πολιτεία, ότι ο κ. Ανδρουλάκης παρακολουθείτο. Η κάμψη δηλαδή του απορρήτου έγινε κατά μέρος που επιτρέπει να καταλείπονται σκιές – ότι δηλαδή υπήρξε σοβαρός λόγος. Μάλιστα, καλείται ο ίδιος ο ευρωβουλευτής να ενημερωθεί, παρά το γεγονός ότι θα δεσμεύεται ο ίδιος από το απόρρητο της ενημέρωσης και δεν θα μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του δημόσια.

Αν δεν υπήρξε αποχρών λόγος εθνικής ασφάλειας, θα έπρεπε ήδη να έχει δοθεί ορισμένη λύση. Η δημοκρατική αρχή, θεμελιώδης αρχή του Συντάγματός, περιλαμβάνει την αρχή της διαφάνειας. Η εφαρμογή της θα επέτρεπε θεσμικά να αναδειχθούν εκείνες οι πτυχές της υπόθεσης που δεν διακινδυνεύουν την εθνική ασφάλεια, και το ζήτημα να λήξει εκεί. Ωστόσο, η παράδοξη εξέλιξη των πραγμάτων μεταφέρει αυτό το βάρος πλέον στη Βουλή, ως αντιπροσώπου του έθνους. Το ζήτημα του απορρήτου επανέρχεται, καθώς μυστικά που αφορούν στην εθνική ασφάλεια μπορούν να αποκαλυφθούν μόνο με την έγκριση του αρμόδιου υπουργού. Ομως, αυτό ακριβώς που καλείται να ελέγξει η Βουλή είναι αν όντως συνέτρεξε αποχρών λόγος εθνικής ασφάλειας. Επομένως, καθώς έχει υπάρξει απόφαση της Ολομέλειας της Βουλής για την εξέταση του ζητήματος, κατά το Σύνταγμα συντρέχει καθήκον συνδρομής στο έργο της Βουλής. Η Βουλή οφείλει να ενεργήσει με σωφροσύνη, συντεταγμένα, και αξιοποιώντας Ανεξάρτητες Αρχές αδιαμφισβήτητου κύρους, η εκτελεστική εξουσία δεν επιτρέπεται ωστόσο να αρνηθεί την ακεραιότητα της Βουλής. Σε κάθε περίπτωση, άρνηση συνεργασίας με τις κοινοβουλευτικές Αρχές δεν είναι προνόμιο υπαλλήλων, και πολύ λιγότερο ιδιωτών. Τέλος, εφόσον δεν αποδειχθεί ότι συνέτρεξε αποχρών λόγος, η Βουλή, με το πόρισμα της εξεταστικής επιτροπής (και, όποτε το κρίνει αναγκαίο, με προκαταρκτικά πορίσματα), καλείται να ενημερώσει τον λαό, φορέα της κυριαρχίας.

Το φορτίο της Βουλής είναι βαρύ. Οχι μόνο λόγω της θεσμικής διάστασης του ζητήματος. Αλλά και διότι το ζήτημα έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις, ώστε, με την τάση επικυριαρχίας στη δημόσια σφαίρα, η αβεβαιότητα να καθίσταται τροχοπέδη τόσο στην ομαλή λειτουργία του πολιτικού συστήματος, όσο και στην απρόσκοπτη πρόοδο της χώρας. Στο έργο του μεγάλου ιστορικού Τάκιτου, τα μυστικά της αυτοκρατορίας ήταν εργαλεία διατήρησης της αυτοκρατορικής ισχύος (vis imperii). Η δημοκρατία αντίθετα στηρίζεται στη δημόσια εμπιστοσύνη – η οποία προϋποθέτει ισχυρούς θεσμούς και διαφάνεια.

Ο Νίκος Παπασπύρου είναι αν. καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή (ΕΚΠΑ)