«Να, από κει βγαίνουν οι Ρώσοι και μας πυροβολούν»

Από τη Ζαπορίζια στο Ντονμπάς και από εκεί στο Χάρκοβο. Επισκεφθήκαμε ορισμένες από τις περιοχές στις οποίες διεξάγονται εχθροπραξίες στη Νότια και Ανατολική Ουκρανία. Αυτή την εβδομάδα συμπληρώθηκε μισός χρόνος από τη ρωσική εισβολή. Σύμφωνα με την ουκρανική πλευρά, έχουν χάσει τη ζωή τους περίπου 9.000 ουκρανοί στρατιώτες και περισσότεροι από 45.000 Ρώσοι.

Αγνωστος είναι ο αριθμός των αμάχων που έχασαν τη ζωή τους, ενώ δεν υπάρχουν αντικειμενικές πληροφορίες για την κατάσταση που επικρατεί στις κατεχόμενες από τους Ρώσους περιοχές, στο Ντονμπάς, στο Λουγκάνσκ, στη Χερσώνα, περιοχές της Ζαπορίζια και του Μικολάγιεφ. Στη Μαριούπολη εκτιμάται ότι από τους ρωσικούς βομβαρδισμούς έχουν σκοτωθεί 20.000-40.000 άμαχοι. Παράλληλα, ένα θρίλερ εξελίσσεται στον ατομικό σταθμό παραγωγής ενέργειας του Ενεργοντάρ, δίπλα στη Ζαπορίζια. Σύμφωνα με αναφορές, οι Ρώσοι έχουν τοποθετήσει στρατιωτικό εξοπλισμό ακόμα και μέσα στο εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας. Επισκεφθήκαμε τη Νικόπολη, η οποία βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τους έξι αντιδραστήρες. Τους χωρίζει ο Δνείπερος. «Κοιτάξτε, βλέπετε εκεί που τελειώνει ο έκτος αντιδραστήρας, δεξιά, από κει βγαίνουν οι Ρώσοι και μας πυροβολούν» λέει στα «ΝΕΑ» ουκρανός στρατιωτικός που υπηρετεί στη Νικόπολη.

Παρά την απειλή του πυρηνικού ολέθρου και τους συνεχείς βομβαρδισμούς των Ρώσων, οι περισσότεροι κάτοικοι της Νικόπολης παρέμειναν στην πόλη και συνέχισαν τη ζωή τους, τουλάχιστον μέχρι πριν από λίγες ώρες – όταν γραφόταν αυτό το κείμενο. Στη Ζαπορίζια, που βρίσκεται κοντά, οι κάτοικοι δεν αγοράζουν μετά μανίας χάπια ιωδίου – καλίου (την πρώτη βοήθεια που πρέπει να λάβει κανείς σε περίπτωση διαρροής πυρηνικής ενέργειας) και επιμένουν ότι όλα αυτά θα λυθούν χωρίς σοβαρές συνέπειες. Βέβαια, κάτι αντίστοιχο μας έλεγαν και οι κάτοικοι της Μαριούπολης δύο εβδομάδες πριν από τη ρωσική εισβολή. Η πραγματικότητα τους διέψευσε.

Διαφορετική είναι η εικόνα στο Ντονμπάς, όπου οι δύο «τελευταίες μεγάλες πόλεις» που ελέγχει ο ουκρανικός στρατός, το Κραματόρσκ και το Σλάβιανσκ, ελάχιστα θυμίζουν τη ζωντάνια των προηγούμενων ετών. Πήγαμε σε αυτές τις πόλεις, και ακόμα παραπέρα, μέχρι το Μπάχμουτ, όπου οι μάχες διεξάγονταν πλέον στις παρυφές της πόλης. Το Κραματόρσκ έχει μετατραπεί σε μια τεράστια στρατιωτική βάση, μέσα στην πόλη κυκλοφορούν εκατοντάδες ή και χιλιάδες ουκρανοί στρατιώτες ενώ μεγάλο μέρος της εναπομείνασας τοπικής οικονομίας – κυρίως καταστήματα λιανικής – εξυπηρετεί κατά βάση τον στρατό.

Στο Σλάβιανσκ η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη, καθώς σε μεγάλο βαθμό θυμίζει πόλη-φάντασμα. Μιλήσαμε με έναν άντρα που κυκλοφορούσε με ποδήλατο, ο οποίος μας είπε ότι όλα είναι καλά και δεν «έχει  κανένα παράπονο», την ώρα που ακούγονταν εκρήξεις από μακριά. Η εντύπωση που μας έδωσε ήταν είτε ενός ανθρώπου πολύ τρομαγμένου είτε ενός ανθρώπου που έχει χάσει τα λογικά του ή και τα δύο. Μια γυναίκα που καθόταν σε στάση λεωφορείου μάς είπε ότι δεν πρόκειται να φύγει από την πόλη. Οι συγκεκριμένοι άνθρωποι, όπως κυρίως πολλοί που παραμένουν στα χωριά του Ντονμπάς αρνούμενοι να φύγουν, αποτελούν πονοκέφαλο για τις τοπικές αρχές. Εξάλλου η υποχρεωτική εκκένωση του Ντονμπάς έχει διαταχθεί εδώ και περίπου έναν μήνα.

Στο Μπάχμουτ οι μάχες έχουν μεταφερθεί σχεδόν μέσα στην πόλη. Πολλά από τα κτίρια έχουν υποστεί καταστροφές από τους βομβαρδισμούς, ο κόσμος που κυκλοφορεί στους δρόμους είναι ελάχιστος και πολύ καχύποπτος ενώ κατά τη διάρκεια της παραμονής μας ακούγονταν διαρκώς εκρήξεις σχεδόν μέσα στην πόλη. Στους δρόμους που ενώνουν τις πόλεις του Ντονμπάς μεταξύ τους είδαμε μεγάλο αριθμό στρατιωτικού εξοπλισμού διαφόρων ειδών. Από υπερσύγχρονα στρατιωτικά οχήματα μέχρι σοβιετικά στρατιωτικά άρματα μάχης, τα οποία πρέπει να κατασκευάστηκαν πριν από 40 ή 50 χρόνια. Ανάλογη και η κατάσταση όσον αφορά τον ατομικό εξοπλισμό των στρατιωτών. Από υπερσύγχρονα αυτόματα όπλα μέχρι παλιά σοβιετικά τυφέκια. Οι στρατιώτες με τους οποίους μιλήσαμε μας είπαν για την ανάγκη παροχής περισσότερου οπλισμού.

Ο πόλεμος συνεχίζεται στην Ουκρανία για περισσότερους από έξι μήνες. Καθημερινά βομβαρδίζονται πόλεις και χωριά, άμαχοι δολοφονούνται, ακρωτηριάζονται και χάνουν τα σπίτια τους. Η πολιτική και στρατιωτική διοίκηση της Ουκρανίας εκτιμά ότι ο πόλεμος δεν πρόκειται να σταματήσει άμεσα και για αυτό καλεί τους Ουκρανούς να εξοπλιστούν με δύναμη και υπομονή. Οι Ουκρανοί πιστεύουν ότι θα αντέξουν και θα νικήσουν αυτόν τον πόλεμο, ωστόσο ζητούν βοήθεια από τις άλλες χώρες προκειμένου ο στρατός να συνεχίσει να είναι αξιόμαχος και η οικονομία να μην καταρρεύσει. Από την αρχή της εισβολής, στις 24 Φεβρουαρίου, το μόνο περίσσευμα που είχαν οι Ουκρανοί ήταν σε θάρρος και κουράγιο. Για τα υπόλοιπα ζητούν τη βοήθεια των συμμάχων.