Τι να θέλουν άραγε τελικά, {LF}εκείνοι που δηλώνουν «πολιτικοί»;

«Μη βρει χώρο στην ψυχή σου, στην καρδιά σου, στις πράξεις σου, στις επιλογές που θα κάνεις, καμία από τις ολέθριες εκείνες αφορμές με τις οποίες κινδύνευσαν να ματαιωθούν όλες οι θυσίες, οι αγώνες, τα αίματα που χύθηκαν για την ελευθερία μας. Μη συγχωρήσεις σε κανέναν να κάνει το παραμικρό απ’ όσα κινδύνευσε να σπαραχθεί η Ελλάδα». Με αυτά τα λόγια προσφώνησε το 1828 στην Αίγινα o Θεόφιλος Καΐρης (φιλόσοφος, Φιλικός, εκπαιδευτικός) τον Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια που μόλις είχε πατήσει τα πόδια του στην Ελλάδα. Οταν κατόπιν του ζήτησαν το κείμενο της ομιλίας του κείμενο δεν είχε, είχε μιλήσει «από την καρδιά», όμως τα θυμόταν τα λόγια του και τους τα είπε, και έτσι τα κατέγραψαν: «Αν τα θυμάσαι αυτά και κατορθώσεις να παύσουν οι διχόνοιες, να διαλυθούν οι φατρίες, να ισχύουν και να εφαρμόζονται οι νόμοι, να ασφαλίζεται η ζωή του καθενός, και η τιμή, και η ιδιοκτησία· αν εμπνεύσεις την ομόνοια, τη συμφωνία, και την αγάπη προς την πατρίδα· αν οδηγήσεις τους πολιτικούς της προς τα αληθινά της συμφέροντα – ω πόση δόξα τότε, και μόνο τότε, σε περιμένει. Πόσοι αιώνες θα παραλάβουν το όνομά σου».

Δεν έχει σημασία τι έγινε τότε, το μακρινό 1828 – ή δεν έχει και πολλή σημασία, για τους περισσότερους από εμάς. Αλλά έχει ίσως σημασία ότι ήταν η εναρκτήρια πολιτική ευχή, ειπωμένη από έναν Δάσκαλο του Γένους, για έναν τόπο που μόλις ξεκινούσε τον τρομερότερό του αγώνα, δηλαδή αυτόν του να γίνει κράτος. Και όπως ξέρουμε, κράτος χωρίς πολιτικούς δεν έχει εφευρεθεί ακόμα.

Ευχή και κατάρα.

Αλήθεια, τι να θέλει πραγματικά, τελικά, σήμερα ο άνθρωπος (άντρας και γυναίκα) που δηλώνει ως επάγγελμα «πολιτικός»;

Να εκλέγεται και να επανεκλέγεται, θα μου πείτε. Ναι, φυσικά. Αλλά γιατί και προς τι; Για να βγάλει χρήματα, αρκετά για να ζήσει καλά ο ίδιος και τα δισέγγονά του; Για να έχει ισχύ και δύναμη ώστε να διαμορφώνει συνθήκες και καταστάσεις; Για να τον φοβούνται; Για να μπορεί να σηκώνει το τηλέφωνο και να «κανονίζει», και να κερδίζει χάρες και ευγνωμοσύνες και οφειλές; Για να κληρονομήσουν όλα αυτά οι κατιόντες του; Σύμφωνοι, ναι. Αλλά όταν πλησιάζει προς το τέλος της θητείας του, της επίγειας έμβιας θητείας του εννοώ, με τις τελευταίες του ανάσες αυτό θα αναρωτιέται αν πέτυχε; Ή θα αγωνιά, ξαφνικά και φρικτά, για το κατά πόσον έπραξε έτσι ώστε να αγκαλιάσει ο χρόνος το όνομά του; Για το κατά πόσον τα κατάφερε έτσι ώστε, με τα λόγια του Καΐρη, θα τον παραλάβουν οι αιώνες με σεβασμό και δέος, με το σπάνιο δηλαδή και πολύτιμο εκείνο περιτύλιγμα της ανθρώπινης μνήμης που λέγεται δόξα; Την οποία ουδείς εμίσησε, νυν και αεί, και που μπορεί να είναι, ακόμα και σήμερα, η πιο κρυφή και μεγάλη λαχτάρα ενός πολιτικού.

Και η πιο δύσκολη να κερδηθεί, βέβαια. Ο γλυκός εναγκαλισμός των αιώνων δεν χαρίζεται. Δεν εκμαιεύεται με τις εκάστοτε σακχαρίνες των λαϊκισμών, με τα αποκριάτικα κοστούμια των πατριωτισμών, με τις καλές προθέσεις που ασφαλτοδρομούν λεωφόρους προς τις πιο βαθιές υποκρισίες και τις πιο καλοστημένες απάτες. Το «τότε, και μόνο τότε» της δόξας που όρισε ο Καΐρης ως προϋπόθεση παραμένει το ίδιο αυστηρό, άκαμπτο κι αμείλικτο. Ο τρόπος που λειτουργεί το χρηματιστήριο της υστεροφημίας παραμένει το ίδιο αδιάφθορος, αδιάβροχος, αδιαφιλονίκητος.

Αν μπορούσαμε να γνωρίζουμε τι βασάνιζε περισσότερο στις τελευταίες τους ενσυνείδητες στιγμές γνωστούς πολιτικούς (για κάποιους, λίγους, κάτι ξέρουμε) ίσως και να διασκεδάζαμε: με τον πικρό τρόπο που χαμογελάει κανείς διαπιστώνοντας, για άλλη μια φορά, ότι η ανθρώπινη ματαιοδοξία, πλεονεξία, αδυναμία κ.λπ. πιάνεται σαν το παροιμιώδες έξυπνο πουλί από τη μύτη. Και πιο συγκεκριμένα πιάνεται στα δίχτυα του «μετά», του επίγειου «μετά» που η ίδια τόσο λαχταρά και δεν θα μπορέσει πια να γνωρίσει, αν και τόσο θα ήθελε. «Τι θα λένε για μένα; Πώς θα με θυμούνται;». Ακόμα κι αν η ιδέα της Ιστορίας με γιώτα κεφαλαίο ακούγεται πομπώδης, ακόμα κι αν η λέξη Δόξα είναι υπερ-υπερβολική, ο αφρός που αφήνει πίσω του κάθε πολιτικός βίος χαράζει τα νερά της μνήμης μας. Και, πείτε με αφελή (σας ακούω να το λέτε), πιστεύω ότι στο τέλος όλοι θα τον ήθελαν καθαρό.

Γιατί μόνο έτσι κερδίζεται το «μετά». Τότε, και μόνον τότε.

Η Καρολίνα Μέρμηγκα είναι συγγραφέας