Τι σημαίνει η έξοδος από την ενισχυμένη εποπτεία

Το ημερολόγιο έγραφε 23 Απριλίου 2010 όταν ο τότε πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου από το ακριτικό Καστελλόριζο ανακοίνωνε την προσφυγή της Ελλάδας στον μηχανισμό στήριξης της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Λίγες ημέρες αργότερα, στις 6 Μαΐου, ψηφίζεται στη Βουλή η πρώτη δανειακή σύμβαση που υπέγραψε η Ελλάδα με την ΕΕ και το ΔΝΤ. Η οδύσσεια των Μνημονίων ξεκινάει και φέρνει σκληρά μέτρα λιτότητας, βίαιη δημοσιονομική προσαρμογή και αυστηρή εποπτεία από την τρόικα (ΕΕ, ΔΝΤ, ΕΚΤ). Μέσα σε μία δεκαετία, όπως γράφουν οι «Financial Times», η οικονομία της χώρας συρρικνώθηκε κατά ένα τέταρτο και το διαθέσιμο εισόδημα των Ελλήνων μειώθηκε κατά ένα τρίτο λόγω των πολιτικών λιτότητας που επέβαλε η τρόικα.

Το τελευταίο Μνημόνιο ολοκληρώθηκε στις 20 Αυγούστου 2018. Η χώρα βγήκε από τα Μνημόνια και μπήκε στο καθεστώς της ενισχυμένης εποπτείας, με την Κομισιόν να αποστέλλει ανά εξάμηνο επιστολή, ανανεώνοντας κάθε φορά το ειδικό αυτό καθεστώς.

Επειτα από 12 χρόνια, τρία Μνημόνια που συνοδεύτηκαν από βαριές θυσίες του ελληνικού λαού, τέσσερα χρόνια μεταμνημονιακής επιτήρησης, με υποχρέωση εκπλήρωσης σειράς δεσμεύσεων, η Ελλάδα εξέρχεται του καθεστώτος της ενισχυμένης εποπτείας.

Από τις 21 Αυγούστου, η χώρα θα βρίσκεται σε στάδιο απλής μεταπρογραμματικής  παρακολούθησης, παρόμοιο με αυτό που εφαρμόζουν σήμερα η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Κύπρος και η Πορτογαλία. Αυτό συνεπάγεται μια πιο χαλαρή παρακολούθηση, η οποία θα συνεχιστεί έως ότου η Ελλάδα, όπως και οι άλλες χώρες, εξοφλήσει το 75% των επίσημων δανείων της.

ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ. Πλέον, το οικονομικό επιτελείο, παρά το γεγονός ότι κινείται μέσα σε εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες λόγω της ενεργειακής κρίσης και του υψηλού πληθωρισμού, προσπαθώντας να ισορροπήσει μεταξύ της ανάγκης για δημοσιονομική πειθαρχία και μέτρων στήριξης των νοικοκυριών, θα μπορεί να χαράξει έναν οδικό χάρτη με τις επόμενες κινήσεις στη σκακιέρα της οικονομίας.

Στο στάδιο της απλής μεταπρογραμματικής παρακολούθησης θα πραγματοποιείται μία αξιολόγηση της πορείας της ελληνικής οικονομίας ανά εξάμηνο, αντί ανά τρίμηνο που ίσχυε μέχρι σήμερα. Θα υπάρχει και μία αξιολόγηση από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας ανά τρίμηνο, όπως ισχύει για όλες τις χώρες που δανείστηκαν, η οποία όμως δεν δημοσιοποιείται, αλλά καταγράφει την ευστάθεια των οικονομιών των κρατών – μελών. Παράλληλα, η παράταση της ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής για άλλο ένα έτος παρέχει δημοσιονομική ευελιξία στην κυβέρνηση για λήψη μέτρων ενίσχυσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων και το 2023, αλλά οι βηματισμοί πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί λόγω των πληγών που εξακολουθούν να ταλανίζουν την οικονομία, με κυριότερη το υψηλό δημόσιο χρέος, το οποίο αναμένεται να μειωθεί στο 180,2% στο τέλος του 2022 (από 193,3% το 2021).

Εκκρεμότητες. Η Ελλάδα έχει ακόμη εκκρεμότητες. Η πανδημία, η ενεργειακή κρίση σε συνδυασμό με τον πόλεμο στην Ουκρανία άφησαν πίσω τους μια σειρά από προαπαιτούμενα, τα οποία δεν κατέστη εφικτό να ολοκληρωθούν στο πλαίσιο της εποπτείας και συνδέονται με την εκταμίευση της τελευταίας δόσης από τα κέρδη των ελληνικών ομολόγων. Η λίστα έχει ήδη καθοριστεί και περιλαμβάνει 22 προαπαιτούμενα με ορίζοντα ολοκλήρωσης τον Οκτώβριο. Τα βασικότερα αφορούν τον χρηματοπιστωτικό τομέα, την εκκαθάριση ληξιπρόθεσμων οφειλών και κυρίως τη μείωση των εκκρεμών συντάξεων, την πρωτοβάθμια περίθαλψη, το κτηματολόγιο και την εργατική νομοθεσία.

Η αποτίμηση για το πώς έχει προχωρήσει η Ελλάδα αναμένεται να πραγματοποιηθεί αρχές Οκτωβρίου, όταν θα επισκεφθούν την Αθήνα οι εκπρόσωποι των θεσμών. Η σχετική έκθεση θα δημοσιοποιηθεί τον Νοέμβριο. Βάσει των συμπερασμάτων της, το Eurogroup του Δεκεμβρίου θα αποφασίσει για την εκταμίευση ή όχι των 748 εκατ. ευρώ της δόσης που εκκρεμεί από το καλοκαίρι του 2019, σε συνδυασμό με τις περαιτέρω παρεμβάσεις για την ελάφρυνση του χρέους.