«Η κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας, ένας θάνατος στο σπίτι μας»

«Η μνήμη είναι είτε πολύτιμη είτε εγκληματική. Εγκληματική όταν παραχαράσσεται η ιστορία και εκπληκτική αν η ιστορία είναι πιο κοντά στα γεγονότα. Η συλλογική αυτή μνήμη είναι μία υπόθεση ύποπτη». Αυτή σκέψη της Ρούλας Πατεράκη πυροδότησε τη δημιουργία της παράστασης που παρουσιάζει απόψε στον Αρχαιολογικό Χώρο του Γυμνασίου της Αρχαίας Ολυμπίας, με τίτλο «Θα γίνει ανταλλαγή;», στην οποία υπογράφει την έρευνα, το πρωτότυπο κείμενο και τη σκηνοθεσία. Επτά γυναίκες και ένας άνδρας, διαφορετικής ηλικίας και καταγωγής, έρχονται και πάλι αντιμέτωποι με το ανοικτό προσωπικό και συλλογικό τραύμα της αδιανόητης καταστροφής. Οι μνημονικές αφηγήσεις τους στρέφονται ενάντια στην ψυχαναγκαστική λήθη της τραυματικής μνήμης, φέρνοντας στην επιφάνεια απωθημένες μνήμες και μεγάλες επιθυμίες.

«Οι οπτικές του τότε και του τώρα συμφύρονται. Τραγικές προσωπικότητες, σπουδαίοι χαρακτήρες όλοι τους, ανθρώπινα αντιφατικοί και απάνθρωπα σκληροί, οδηγούνται συχνά σε επικές αντιπαραθέσεις μεγάλης κλίμακας και κάποτε, ακόμα και στην άρνηση της πραγματικότητας» σημειώνει η Ρούλα Πατεράκη, η οποία έφτιαξε μια μυθοπλασία με αληθινά πρόσωπα τα οποία, με έναν τρόπο, συγκεντρώνονται στον αρχαιολογικό τόπο χωρίς να ξέρουν γιατί βρέθηκαν εκεί και την αφηγούνται στη σκηνή, εκτός από την ίδια οι: Δήμητρα Χατούπη, Φιλαρέτη Κομνηνού, Κοσμάς Φοντούκης, Νάντια Μουρούζη, Ειρήνη Καράγιαννη, Ευανθία Κουρμούλη, Μαρία Κουρμούλη – τραγούδι Ειρήνη Καράγιαννη, Μαρία Κουρμούλη.

Οι performers, ανώνυμα μέλη όλοι τους ενός τραγικού χορού, που θα ενώσουν τις φωνές στους κωμούς, στις μονωδίες και στα εμβόλιμα τραγούδια (βασισμένα σε στίχους του Γιώργου Σεφέρη), επιχειρούν ν’ αναδεικνύουν τη θεατρικότητα της «μαρτυρικής» αφήγησης και να προκαλέσουν τη συγκινησιακή διέγερση του θεατή, που αντικρίζει κατάματα τη βία αλλά και τις τυχαίες – κάποιες φορές – τροπές της Ιστορίας.

«Οι αφηγήσεις τους έχουν αναφορές στον Κεμάλ, στον Βενιζέλο και σε διάφορα ιστορικά πρόσωπα που επηρέασαν γεγονότα, όπως την ελληνική ήττα και υποχώρηση, το κάψιμο της Σμύρνης, το σφάξιμο των Αρμενίων. Δηλαδή όλη η ιστορία είναι συμπυκνωμένη στην ιδιωτική σφαίρα οκτώ προσώπων. Η κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας είναι ο πρωταγωνιστής της παράστασης. Με την κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας φτωχύναμε, απελπιστήκαμε, αυτοκτονήσαμε, κατέρρευσαν οι ιδέες μας, τα όνειρά μας, τα σχέδιά μας, οι ελπίδες μας. Ηταν σαν να είχαμε έναν θάνατο στο σπίτι μας» εξηγεί η Ρούλα Πατεράκη.

Με την παράσταση «Θα γίνει ανταλλαγή;» που πραγματοποιείται στο πλαίσιο των αφιερωματικών εκδηλώσεων στη Μικρασιατική Καταστροφή του προγράμματος «Ολη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός 2022», επιθυμεί να σταθεί σε μια συνέχεια που έχει η Ελλάδα, η οποία βασίζεται περισσότερο σε ιδέες και σε οράματα που έφεραν κάποιοι άνθρωποι και, σε κάποιο σημείο, βρέθηκε και ένας ώριμος λαός να τα παρακολουθήσει. «Οχι στο σύνολό του, αλλά τμήματα του λαού μπόρεσαν να αφυπνιστούν, να κατανοήσουν, να εξεγερθούν. Διαφορετικά, δημιουργείται αιωνίως μια ηττοπάθεια που αφανίζει τον νου. Θέλω να φύγω από αυτή την καταδίκη, η οποία συντηρείται λόγω ενός μόνιμου διχασμού, που μας έχει μείνει από την αρχαιότητα και δεν μας έχει εγκαταλείψει μέχρι σήμερα. Το τραύμα της ιστορίας δεν κλείνει ποτέ γιατί οι άνθρωποι πέρα από δημόσια συμπεριφορά έχουν και προσωπικές σχέσεις με τα ιστορικά γεγονότα».