«Ο “Αίας” είναι {LF}το πιο “γιαπωνέζικο” {LF}έργο τραγωδίας»

Τροία. Οι έλληνες στρατιώτες που πίστευαν πως εκστρατεύουν για 15 ημέρες, βρίσκονται πλέον καθηλωμένοι σ’ αυτόν τον αφιλόξενο τόπο για τον δέκατο χρόνο. Ανάμεσά τους ο Αίας, ο γενναίος βασιλιάς της Σαλαμίνας, που έχει αναδειχτεί σε ήρωα του πολέμου. Οταν όμως οι συμπολεμιστές τού στερούν με δόλο τα όπλα του Αχιλλέα, την πιο μεγάλη αναγνώριση της πολεμικής του αρετής, δεν μπορεί να το δεχτεί ούτε να το κατανοήσει και θέλει να βάλει τέλος στη ζωή του. Αυτήν την οριακή στιγμή καταγράφει ο Σοφοκλής στον «Αίαντα», την τραγωδία που παρουσιάζει το Εθνικό Θέατρο στις 29 και 30 Ιουλίου στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. Η δεύτερη καλοκαιρινή παραγωγή του οργανισμού, σε σκηνοθεσία Αργύρη Ξάφη, αναδεικνύει τη μετωπική σύγκρουση δύο αντίθετων κόσμων. «Τα θέματα που διαπραγματεύεται το έργο ουσιαστικά έχουν να κάνουν με έναν ηθικό κόσμο, με την τιμή, με το πώς αποφασίζεις να πράξεις σε σχέση με την αδικία που σου έχει επιβληθεί, μια προδοσία, τον θυμό, την εκδίκηση, την εξαπάτηση, τη θεϊκή παρέμβαση υπέρ του αντιπάλου σου, τη μοναξιά σου», αναφέρει στο «Νσυν» η Εύη Σαουλίδου που πρωταγωνιστεί στην παράσταση δίπλα στους Δημήτρη Ημελλο, Δέσποινα Κούρτη, Γιάννη Νταλιάνη, Στάθη Σταμουλακάτο, Χρίστο Στυλιανού και Νίκο Χατζόπουλο.

Η ίδια υποδύεται την Τέκμησσα, την κόρη του βασιλιά της Φρυγίας, που σκότωσε ο Αίας και την πήρε σκλάβα στην καλύβα του αφού «αιχμαλωτίστηκε από την ομορφιά της», όπως γράφει ο Οράτιος. Μαζί, έχουν αποκτήσει έναν γιο, κάτι που τη δένει με τον Αίαντα για πάντα και την κάνει να επιχειρεί να τον αποτρέψει από το να αυτοκτονήσει. «Δεν έχουμε τέτοια παραδείγματα, τουλάχιστον στον δυτικό χώρο, από τέτοιου είδους γυναίκες και είναι δύσκολο να το προσεγγίσεις όταν οι αναφορές δεν είναι τέτοιες. Προσπαθώ να καταλάβω την Τέκμησσα σε σχέση με γυναίκες άλλων χωρών ή άλλων εποχών. Επικεντρώνομαι όμως στα στοιχεία της αγάπης και της ανάγκης που έχει αυτή η γυναίκα σε αυτή την κοινωνία και στο τι θα απογίνει μόνη της», τονίζει η ηθοποιός. «Δεν είναι μόνο η προσπάθεια που κάνει γιατί τον αγαπάει, αλλά γιατί θα μείνει μόνη και τι θα της συμβεί. Προφανώς θα γίνει σκλάβα ξανά στα χέρια κάποιου άλλου. Οπότε είναι δύο οι λόγοι για τους οποίους προσπαθεί να τον αποτρέψει από την πράξη του. Εχω κάποιες αναφορές από άλλους πολιτισμούς ή άλλες χρονικότητες, αλλά κυρίως προσπαθώ να σταθώ στην ανάγκη αυτή της γυναίκας να μη μείνει πίσω μόνη», συνεχίζει η Εύη Σαουλίδου.

Παρά τις προσπάθειες της Τέκμησσας, ο Αίαντας δεν την ακούει. Ενας καινούργιος κόσμος έχει αναδυθεί μπροστά του και ο ίδιος νιώθει πως δεν τον χωρά. Ο νέος αυτός κόσμος τιμά τη διαλλακτικότητα και την ευστροφία του Οδυσσέα, αλλά αδιαφορεί για τις αξίες με τις οποίες γαλουχήθηκε ο Αίας, κι εκείνος τελικώς επιλέγει να κατακρημνιστεί στην άβυσσο μαζί του, παίρνοντας για παρέα τα ιδανικά του. «Το έργο αυτό είναι το πιο “γιαπωνέζικο” του κόσμου της τραγωδίας. Μοιάζει πολύ μ’ αυτήν την απελευθέρωση που ζητάνε οι πολεμιστές όταν πράττουν το χαρακίρι. Που ουσιαστικά είναι για να απελευθερωθεί το πνεύμα από αυτό που τους κάνει να αισθάνονται φυλακισμένοι. Μοιάζει πολύ μ΄ αυτήν την πράξη του Αίαντα. Δηλαδή ζητάει να λυτρωθεί από την ντροπή, την αδικία. Και ουσιαστικά είναι μια πολύ συνεπής πράξη σε σχέση με το ποιος ήταν και το πώς έπραττε. Πολλές φορές μπαίνουμε σε αυτή τη διαδικασία, ελάχιστες καταφέρνουμε να φτάσουμε ως το τέλος μία πράξη απελευθέρωσης, εκδίκησης ή τέλους που είναι αντίστοιχη μιας κατάστασης η οποία μας ταλαιπωρεί, ενός ανθρώπου αγαπημένου που χάσαμε ή κάτι που τέλος πάντων μας ζητάει μια απονομή δικαιοσύνης ή ανταπάντησης. Οπότε για μένα η στάση του είναι συνεπής όχι με την τυπική και την ψυχρή έννοια της λέξης. Τιμά τη στάση του, τη θέση του», υπογραμμίζει η πρωταγωνίστρια και προσθέτει: «Από την άλλη, αυτό που βλέπω στον νέο κόσμο που έρχεται είναι μια εξαπάτηση στην ψηφοφορία σε σχέση με τα όπλα του Αχιλλέα, η οποία έχει συμβεί εις βάρος του Αίαντα, βλέπω ένα πλεύρισμα στις θεϊκές δυνάμεις ή στις δυνάμεις που σήμερα θα λέγαμε ότι κατέχουν την εξουσία ή που μπορούν να βοηθήσουν εκ των έσω και που χωρίς αυτές δεν γίνεται τίποτα από την πλευρά την άλλη, του Οδυσσέα».

ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ. Αντλώντας έμπνευση από το προσωπικό πρίσμα ενός ήρωα που τον ξεπέρασε η ίδια του η εποχή, το αγεφύρωτο χάσμα που βλέπουμε να ανοίγει μπροστά στα μάτια μας μοιάζει ακόμα πιο συνδεδεμένο με τη δική μας, σύγχρονη πραγματικότητα. «Καθ΄ όλη τη διάρκεια των αιώνων υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που προχωράνε μπροστά τα πράγματα, μ’ έναν τρόπο πολύ πιο γρήγορο, πολύ πιο κυνικό, δίχως συναισθήματα, δίχως εμπλοκή. Και υπάρχει και ένας άλλος χώρος που λιγοστεύει για τους ανθρώπους που θέλουν απλώς να υπάρξουν σε αυτή τη ζωή, σε αυτόν τον χρόνο που τους δίνεται πάνω στη γη, με άλλο τρόπο. Με αλληλεγγύη, με τρυφερότητα, με ησυχία, με το να μπορείς να κοιμηθείς, με αγάπη. Γι’ αυτούς τους δεύτερους υπάρχει περίπτωση να είναι πιο δύσκολα τα πράγματα και υπάρχει αυτό το αίσθημα, αλλά πάντα έτσι ήταν στους αιώνες και πάντα οι άνθρωποι πολεμούσαν ή δεν πολεμούσαν γι’ αυτόν τον χώρο», καταλήγει η Εύη Σαουλίδου.