Το τέρας που μεγάλωσε αθόρυβα

Το Ιταλικό Κοινωνικό Κίνημα (MSI) ιδρύθηκε το 1946, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, από μία χούφτα συνεργατών του Μπενίτο Μουσολίνι, που είχαν λάβει μέρος στην επονομαζόμενη Δημοκρατία του Σαλό και είχαν ζήσει για να αναπολούν την εμπειρία τους. Για δεκαετίες, οι δεσμοί και η ιδεολογική του συμπάθεια με τον ιταλό δικτάτορα το καταδίκαζαν στο περιθώριο της ιταλικής πολιτικής. Αυτό άλλαξε το 1994, όταν ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι κάλεσε το διάδοχο κόμμα του, την Εθνική Συμμαχία, της οποίας ηγείτο τότε ο Τζαφράνκο Φίνι, να συμμετάσχει στον κυβερνητικό συνασπισμό του. Δύο χρόνια νωρίτερα, μία 15χρονη Ιταλίδα γεννημένη στη Ρώμη από πατέρα Σαρδήνιο και μητέρα Σισιλιάνα, είχε προσχωρήσει στο Fronte della Gioventù, τη νεολαία του MSI. Το όνομά της, Τζόρτζια Μελόνι. Πιθανώς, η επόμενη πρωθυπουργός της Ιταλίας.

Το νεοφασιστικό MSI συγχωνεύτηκε σταδιακά με την μπερλουσκονική Δεξιά. Και η Μελόνι συνόδευσε πολύ φυσικά τη διαδικασία. Το 2006, στα 29 της χρόνια, έγινε αντιπρόεδρος της Βουλής. Και δύο χρόνια αργότερα, μπήκε στην κυβέρνηση, ως υπουργός Νεολαίας. Μετά την πτώση του Μπερλουσκόνι, τον Νοέμβριο του 2011, έδωσε ψήφο εμπιστοσύνης στον πρώην ευρωπαίο επίτροπο Μάριο Μόντι, ο οποίος είχε αναλάβει την εποχή εκείνη να εφαρμόσει ένα επώδυνο σχέδιο λιτότητας. Υπερψήφισε μάλιστα και την ιδιαίτερα σκληρή συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση που έχει μείνει γνωστή ως «νόμος Φορνέρο».

Αυτές οι δύο ψήφοι της τη στοίχειωναν για καιρό: Δύσκολο να πλασαριστεί κάποιος ως υπερασπιστής της εθνικής κυριαρχίας όταν έχει στηρίξει έμπρακτα τα πλέον εμβληματικά μέτρα των προγραμμάτων που υπαγόρευσαν οι Βρυξέλλες και οι αγορές. Αυτά έγιναν όμως πριν από 11 ολόκληρα χρόνια – μία αιωνιότητα για την ιταλική πολιτική.

Πριν από μια αιωνιότητα, τον Δεκέμβριο του 2012, γεννήθηκαν και τα Αδέλφια της Ιταλίας, μέσα από μια ρωγμή στον μπερλουσκονικό Λαό της Ελευθερίας. «Στο DNA του κόμματός μας δεν υπάρχει καμία φασιστική, ρατσιστική ή αντισημιτική νοσταλγία» θα διαβεβαίωνε 11 χρόνια αργότερα η ηγέτιδά του, η Τζόρτζια Μελόνι – κι ας έχουν ως κομματικό σήμα τα Αδέλφια την ίδια τρίχρωμη φλόγα με το MSI. Ηταν Οκτώβριος του 2021, μία ομάδα νεοφασιστών / αντιεμβολιαστών είχε επιτεθεί, θυμίζοντας τις απαρχές της δράσης των Μελανοχιτώνων του Μουσολίνι, στην έδρα του αριστερού συνδικάτου Cgil. Η Μελόνι είχε σπεύσει να πάρει αποστάσεις – αν και απέδωσε τα γεγονότα σε «προκλήσεις» της αστυνομίας και της Ακροαριστεράς, πριν επικεντρώσει τις επιθέσεις της στην υπουργό Εσωτερικών. Από την πλευρά του, ο Μάριο Ντράγκι, ήδη πρωθυπουργός από τον Φεβρουάριο, είχε σπεύσει στην έδρα του Cgil προκειμένου να εκφράσει την αλληλεγγύη της κυβέρνησής του – και να τονίσει πως, «απέναντι στη βία, δεν θα υπάρξει κανενός είδους ανοχή». Αλλά η Μελόνι δεν είχε κανέναν λόγο να συμπαραταχθεί μαζί του. Είχε μείνει εκτός κυβέρνησης, το μοναδικό κόμμα που έμεινε εκτός της κυβέρνησης εθνικής ενότητας υπό τον «Σούπερ Μάριο». Ζητούσε ήδη, από την αρχή, νέες εκλογές.

Στις εκλογές του 2018, τα Αδέλφια της Ιταλίας είχαν λάβει μόλις ένα 4,8% των ψήφων, έναντι 17,4% υπέρ της Λέγκας του Ματέο Σαλβίνι και 14% του μπερλουσκονικού Φόρτσα Ιτάλια. Εναν χρόνο αργότερα, στις ευρωεκλογές, αύξησαν το ποσοστό τους στο 6,5%. Και άλλον ένα χρόνο αργότερα, ξεπέρασαν το 10%. Η Λέγκα πλήρωνε την κυβερνητική της σύμπραξη με το «αντισυστημικό» Κίνημα Πέντε Αστέρων, τον νικητή των εκλογών του 2018 – που έχει πλέον καταποντιστεί. Και η Φόρτσα Ιτάλια έμοιαζε πια ένα κόμμα τόσο κακογερασμένο όσο και ο ηγέτης του. Οσο έπεφταν αυτά τα δύο, τόσο ανέβαιναν τα Αδέλφια.

Κανείς δεν μπορεί να προσδιορίσει ακριβώς το πότε, κάποια στιγμή πάντως μετά τον σχηματισμό της κυβέρνησης Ντράγκι, η Τζόρτζια Μελόνι έγινε ο ντε φάκτο ηγέτης του (ακρο)δεξιού μπλοκ της Ιταλίας. Μόνη εκτός του κυβερνητικού συνασπισμού, καλοδεχόταν όλους τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους. Παράλληλα, εφάρμοζε και αυτή μία α λα Λεπέν αποδαιμονοποίηση. Αλλοτε αψιά ευρωσκεπτικίστρια, έριξε τους τόνους μετά την υιοθέτηση του ευρωπαϊκού ταμείου ανάκαμψης των 750 δισεκατομμυρίων ευρώ, η Ιταλία είναι άλλωστε η μεγαλύτερη δικαιούχος. Και στήριξε τη σκληρή στάση του Ντράγκι έναντι της Μόσχας για την Ουκρανία. Περίπου το ίδιο έκαναν βέβαια Σαλβίνι και Μπερλουσκόνι, αλλά ο πρώτος αντιτάσσεται στον εξοπλισμό της Ουκρανίας – και κανείς δεν (πρέπει να) ξεχνάει τον θαυμασμό και τις ζεστές τους σχέσεις με τον Πούτιν.

Οι δημοσκοπήσεις είναι ξεκάθαρες. Τα Αδέλφια της Ιταλίας συγκεντρώνουν ένα 22% – 25% στην πρόθεση ψήφου, είναι το μεγαλύτερο κόμμα σήμερα στην Ιταλία, και μαζί με τη Λέγκα και τη Φόρτσα Ιτάλια θα μπορούσαν να κερδίσουν την απόλυτη πλειοψηφία σε Βουλή και Γερουσία, για πρώτη φορά από το 2008. Η Μελόνι μιλάει ήδη σαν ηγέτιδα της Δεξιάς, «έχω τις ιδέες μου για το πώς πρέπει να κυβερνηθεί αυτό το έθνος» διαβεβαίωσε χθες, δεν είναι ασφαλώς καθόλου σίγουρο πως Σαλβίνι και Μπερλουσκόνι θα της επιτρέψουν να αναλάβει πρωθυπουργός, είναι διαβόητη η αντιπαλότητά της με τον πρώτο, πιθανόν όμως να μην έχουν άλλη επιλογή, η Μελόνι τούς ζητάει ήδη σύμφωνα συνεργασίας με ακριβείς όρους. Για να συνοψίσουμε: Είχαμε το βλέμμα καρφωμένο στον Ντράγκι, και δεν είδαμε το τέρας.