«Πέρσες», μια συζήτηση για την ήττα και την επόμενη μέρα

Με τους «Πέρσες» του Αισχύλου συνεχίζεται αυτή την εβδομάδα το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Επιδαύρου. Η σημαντική αυτή τραγωδία, η αρχαιότερη σωζόμενη, παρουσιάζεται σήμερα και αύριο στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά. Ο πολυσχιδής σκηνοθέτης καταπιάνεται με το έργο του Αισχύλου θέτοντας κρίσιμα ερωτήματα για το τι συνιστά «κοινωνία», τι σημαίνει η επίμονη προσκόλληση στην εξουσία και η ανάγκη της πίστης σε έναν οδηγό, άνθρωπο ή Θεό, μέσα σε έναν συντετριμμένο κόσμο.

«Ο άξονας μέσα από τον οποίο διαβάζω το έργο είναι η πορεία ενός λαού που από την απόλυτη πίστη περνάει στην αμφισβήτηση και έπειτα στη σύγκρουση, μέχρι που φτάνει σε μια μανιακή, σπασμωδική αντίδραση. Ούτε η τυφλή πίστη λειτουργεί ούτε και η τυφλή αντίδραση. Σαν να βλέπεις το ανέφικτο του κοινωνικού συμβολαίου» τονίζει ο Δημήτρης Καραντζάς. Σύμφωνα με το σκεπτικό του, το κοίλον και η ορχήστρα ενώνονται για να «συμμμετάσχουν» σε μια κοινή συζήτηση για την ήττα, τη δυσκολία της παραδοχής της και την αμηχανία της συνέχειας, με τη συμμετοχή εθελοντών που εισέρχονται σταδιακά στον χώρο, συνθέτοντας μια κοινωνία που αναζητά το νήμα της ύπαρξής της μετά την καταστροφή, σαν αντικατροπτισμός της παρούσας ιστορικής συγκυρίας.

«Οι Πέρσες είναι μια οποιαδήποτε κοινωνία: Είναι σαν να κάνεις μια ακτινογραφία της πλευράς του ηττημένου και μιας κοινωνίας που δεν ξέρει πώς μπορεί να συνεχίσει μετά από μια πανωλεθρία. Η δε Επίδαυρος λειτουργεί σαν ένα δημόσιο βήμα. Οπως σε μια πλατεία που βρίσκεται πιθανώς πολύ κοντά μας ή και σε κάποια άλλη χώρα, οι άνθρωποι συζητάνε για το πώς θα αντισταθούν και πώς θα κρατηθούν όταν έχουν χάσει πια όλα τα σημεία αναφοράς τους. Στους Πέρσες χάνεται η πίστη στον βασιλιά, έπειτα στην έννοια της μοναρχίας, μετά στον Θεό και τελικά στην ίδια τους τη δυνατότητα να αντιδράσουν» συνεχίζει ο σκηνοθέτης. Την ίδια στιγμή, η Ατοσσα της Περσίας είναι η «ψυχρή ευγενική φωνή της εξουσίας» που με κάθε τρόπο θέλει να συντηρηθεί και να συνεχιστεί σε μια κοινωνία σχεδόν αποδεκατισμένη. «Δύο τελείως διαφορετικές θεάσεις του τι σημαίνει κόσμος» επισημαίνει ο Δημήτρης Καραντζάς.

Για τους κεντρικούς ρόλους του έργου, ο σκηνοθέτης επέλεξε μια πλειάδα καταξιωμένων ηθοποιών, όπως οι Χρήστος Λούλης, Γιώργος Γάλλος, Μιχάλης Οικονόμου, Αλεξία Καλτσίκη, Θεοδώρα Τζήμου, Γιάννης Κλίνης, Αινείας Τσαμάτης, Ηλίας Μουλάς, Μάνος Πετράκης, Τάσος Καραχάλιος, Βασίλης Παναγιωτόπουλος και Γιώργος Πούλιος. Προεξάρχουσα είναι η Ρένη Πιττακή στον ρόλο της Ατοσσας, η οποία επιστρέφει στην Επίδαυρο ύστερα από δύο δεκαετίες.